AP Board

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Hindi Study Material Pdf and Intermediate 2nd Year Hindi Grammar कारक Questions and Answers.

AP Intermediate 2nd Year Hindi Grammar कारक

1. निम्न लिखित रिक्त स्थानों की पूर्ति दिये गये कारक चिह्नों की सहायता से कीजिए ।

(ने, को, से, के लिए, का, के, की, में, पर, हे)

प्रश्न 1.
राम ___________ रावण को मारा ।
जवाब.
ने

प्रश्न 2.
घर ___________ आठ कमरे हैं ?
जवाब.
में

प्रश्न 3.
वह आँखों ___________ देखता है ।
जवाब.
से

प्रश्न 4.
बच्चे ___________ दूध लाओ ।
जवाब.
के लिए

प्रश्न 5.
पेड़ ___________ तीन पत्ते तोड़कर लाओ ।
जवाब.
के

2. निम्न लिखित रिक्त स्थानों की पूर्ति दिये गये कारक चिह्नों की सहायता से कीजिए ।

(ने, को, से, के लिए, का, के, की, में, पर, हे)

प्रश्न 1.
कृष्ण ___________ किताब खरीदी |
जवाब.
ने

प्रश्न 2.
विमला ___________ फल चाहिए ।
जवाब.
को

प्रश्न 3.
वह चाकू ___________ फल काटता है |
जवाब.
से

प्रश्न 4.
दूकान ___________ गणित की आठ किताबें हैं ।
जवाब.
में

प्रश्न 5.
___________ भगवान ! मुझे बचाओ ।
जवाब.
हे

3. निम्न लिखित रिक्त स्थानों की पूर्ति दिये गये कारक चिह्नों की सहायता से कीजिए ।

(ने, को, से, के लिए, का, के, की, में, पर, हे)

प्रश्न 1.
सीता ___________ घर को खूब सजाया ।
जवाब.
ने

प्रश्न 2.
रवि को किताब खरीदने ___________ चार सौ रूपये चाहिए |
जवाब.
के लिए

प्रश्न 3.
ऊर्मिला लक्ष्मण ___________ पत्नी है |
जवाब.
की

प्रश्न 4.
जेब ___________ आठ सौ रूपये हैं ?
जवाब.
की

प्रश्न 5.
स्कूल ___________ तीन लड़के आ रहे हैं।
जवाब.
से

4. निम्न लिखित रिक्त स्थानों की पूर्ति दिये गये कारक चिह्नों की सहायता से कीजिए ।

(ने, को, से, के लिए, का, के, की, में, पर, हे)

प्रश्न 1.
मुरली ___________ किताब लिखी ।
जवाब.
ने

प्रश्न 2.
वह पाँचवाँ घोड़ा राम ___________ है ।
जवाब.
का

प्रश्न 3.
मोहन मद्रास ___________ आठ साल से रह रहा है ।
जवाब.
में

प्रश्न 4.
उषारानी ___________ दो पुरस्कार मिले ।
जवाब.
को

प्रश्न 5.
सुबह तीन बजे ___________ मंदिर में भगवान के दर्शन होने लगे ।
जवाब.
से

Students can go through AP Inter 2nd Year Chemistry Notes 1st Lesson Solutions will help students in revising the entire concepts quickly.  

AP Inter 2nd Year Chemistry 1st Lesson Solutions Notes

→ Solution: A solution is a homogeneous mixture of two or more pure substances. The composition of substances can change within the limits.
Ex: Salt water, Mixture of gases (oxygen, nitrogen etc), Brass (copper, zinc)
The two constituents of the solution are solvent and solute.

Solvent: The substance that dissolves another substance present in large amount.
Ex: In salt water, water is solvent.

Solute : The substance that gets dissolved, present in small amount.
Ex: In salt water, salt is the solute.

→ Types of solutions
Based on States of Solute and Solvent

Type of Solution	Solute	Solvent	Examples
Gaseous Solutions	Gas	Gas	Mixture of oxygen and nitrogen gases
	Liquid	Gas	Chloroform mixed with nitrogen gas
	Solid	Gas	Camphor in nitrogen gas
Liquid Solutions	Gas	Liquid	Oxygen dissolved in water
	Liquid	Liquid	Ethanol dissolved in water
	Solid	Liquid	Glucose dissolved in water
Solid Solutions	Gas	Solid	Solution of hydrogen in palladium
	Liquid	Solid	Amalgam of mercury with sodium
	Solid	Solid	Copper dissolved in gold.

Solubility: The maximum amount of solute that can be dissolved in a particular amount of solvent at a particular temperature is called solubility.

Saturated solution: A solution that holds the maximum amount of solute at a given temperature and pressure in a given quantity of the solvent.

Unsaturated solution: A solution in which more solute is to be addedis called unsaturated solution.

→ Henry’s law:
At a constant temperature, the solubility of a gas in a liquid is directly proportional to the partial pressure of the gas.

• It is expressed as p = K_Hx
  Where x is the mole fraction of the gas, K_H is the Henry’s law constant and p is the partial pressure.

Applications of Henry’s Law:

• Cold drinks are bottled under high pressure.
• Scuba divers use special gas mixtures.
• At high altituds, less oxygen dissolved in blood.

→ Concentration of Solutions
The concentration of solution is the amount of the solute present in the given quantity of solution or solvent.

a) Mass percentage (w w): The mass of solute per 100 g of solution.
Mass % of solute = \(\frac{\text { Mass of solute }}{\text { Total mass of the solution }}\) × 100
Total mass of the solution

b) Volume percentage (V V); The volume of solute per 100 mL of solution.
Volume % of solute = \(\frac{\text { Volume of solute }}{\text { Total volume of the solution }}\) × 100

c) Mass by volume percentage (w/V): The mass of solute per 1oo mL of the solution.
Mass by volume % = \(\frac{\text { Mass of solute }}{\text { Volume of the solution }}\) × 100

d) Parts per million (ppm): It is the parts of a component per million (10⁶) parts of the solution.
ppm = \(\frac{\text { Number of parts of the component }}{\text {Total number of parts of all components of the solution }}\) × 100

e) Mole fraction (x ): The ratio of the number of moles of one component (solute or solvent) to the total number of moles of all the components present in the solution.
Mole fraction of solute (A) in the solution, x_A = \(\frac{n_A}{n_A+n_B}\)
Mole fraction of solute (B) in the solution, x_B = \(\frac{n_B}{n_A+n_B}\)
Where n_A = No.of moles of solvent.
n_B = No.of moles of solute.
The sum of the mole fractions of all the components is unity, i.e., x_A + x_B = 1.

f) Molarity (M): The number of moles of solute dissolved in one litre of solution.
Molarity = \(\frac{\text { No.of moles of solute }}{\text { Volume of solution(in liters) }}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~V}(\mathrm{ml})}\), Units: moL^-1 or M (moIar)’

g) Molality (m): The number of moles of the solute present in one kilogram (kg) of the solvent.
Molality = \(\frac{\text { No. of moles of solute }}{\text { Mass of solvent (in } \mathrm{kg})}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{w}(\mathrm{~g})}\)
Units: mol kg^-1 or molal (m).

→ Vapour Pressure of Liquid Solutions

• It is the pressure exerted by vapour above the solution in a closed container at a given temperature.
• Liquid changes into vapour in a closed vessel.
• Vapour and liquid reach equilibrium.
• The pressure of vapour at this stage is called vapour pressure.

→ Raoult’s Law (for volatile)
It states that the vapour pressure of a component in a solution is directly proportional to its mole fraction. ‘
p_A ∝ x_A ; p_B ∝ x_B
p_A = \(P_A^o\)x_A++; p_B = \(P_B^o\)x_B
Where p_A and p_B are partial vapour pressures, x_A and x_B are mole fractions, \(P_A^o\) and \(P_B^o\) are the vapour pressure of pure components A and B respectively.

For Non-volatile: It states that the relative lowering of vapour pressure is equal to mole fraction of solute which is non-volatile.
∴ \(\frac{p_A^o-p}{p_A^o}\) = x_B
Relative lowering of vapour pressure = Mole fraction of solute

ideal and Non-Ideal Solutions
a) Ideal solution: A solution that obeys Raoult’s law over a wide range of concentrations at a specified temperature.

• No heat change on mixing.
• Intermolecular forces are similar.
• Volume does not change on mixing.

Examples:

• Mixture of methanol and ethanol
• Mixture of n-hexane and n-heptane
• Mixture of benzene and toluene

b) Non-ideal solution: A solution that does not obey concentrations is called a non-ideal solution.

• Heat is absorbed or released.
• Intermolecular forces are different.
• Volume changes on mixing.

Examples:

• Mixture of alcohol and water.
• Mixture of acetone and chloroform.

→ Colligative Properties
The properties of a dilute solution which depend on the number of solute particles (molecules, atoms or ions) are called coiligative properties.

The following are the coiligative properties:
a) Relative lowering of vapour pressure
b) Elevation of boiling point
c) Depression of freezing point
d) Osmotic pressure

a) Relative lowering of vapour Pressure(RLVP):
The ratio of lowering of vapour pressure (p₀ – p_s)to the vapour pressure of pure solvent (p₀) is RLVP.
RLVP = \(\frac{\mathrm{p}_{\mathrm{o}-} \mathrm{p}_{\mathrm{s}}}{\mathrm{p}_{\mathrm{o}}}\)

b) Elevation of boiling point: The difference between boiling point of solution (T_s) containing non-volatile solute and boiling point of solvent (T₀) is called elevation of boiling point (∆T_b).
∆T_b = T_s – T₀

c) Depression of freezing point: The difference between freezing point of solvent (T₀)and freezing point of solution (T_s) containing non-volatile solute is called depression in freezing point (∆T_f).
∆T_f = T₀ – T_s

d) Osmosis: The process of in flow of solvent molecules into solution through a semi permeable membrane is called osmosis.

e) Osmotic pressure: The pressure required to prevent the inflow of solvent molecules into the solution through a semipermeable membrane is called osmotic pressure (π).
Semipermeable Membrane: It is a membrane that allows only solvent particles to pass through, but blocks solute particles.
Ex: Cell membrane in living cells.

→ Abnormal Molar Masses
The molar mass either association or dissociation of solute particles.

Association:

• Particles combine to form bigger units.
• Number of particles decreases.
• Calculated molar mass becomes higher.
• Ex: Acetic acid in benzene.

Dissociation:

• Particles split into similar ions.
• Number of particles increases.
• Calculated molar mass becomes lower.
  Ex: NaCl in water.

Van’t Hoff Factor (i):
It is defined as the ratio of normal molecular mass to the observed molecular mass of the solute.
i = \(\frac{\text { Normal molecular mass }}{\text { Observed molecular mass }}\) or, i = \(\frac{\text { Observed colligative property }}{\text { Calculated value of colligative property }}\)
or, i = \(\frac{\text { Total number of moles of particles after association/dissociation }}{\text { Number of particles before association/dissociation }}\)

Van’t Hoff factor (i) expresses the extent of association or dissociation of the solute particles in the solutions.
In case of association, i < 1 In case of dissociation, i > 1
When there is neither association nor dissociation, i = 1

Important Formulae

M_A = Molar mass of solvent
M_B = Molar mass of solute
W_A = Mass of solvent
W_B = Mass of solute
V = Volume of solution
d = Density of solution
GEM = Gram Equivalent Mass
GMM = Gram Molecular Mass

1. Mass percentage (w/w) = \(\frac{W_B}{W_A+W_B}\) × 100
Volume percentage (V/V) = \(\frac{V_B}{V_A+V_B}\) × 100
Mass by volume percentage \(\left(\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{~V}}\right)=\frac{\mathrm{W}_{\mathrm{B}} \times 100}{\mathrm{~V}(\mathrm{~mL})}\)
Parts per million (ppm) = \(\frac{W_B}{W_A+W_B} \times 10^6\)

2. Mole fraction of A, x_A = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{A}}}{\mathrm{n}_{\mathrm{A}}+\mathrm{n}_{\mathrm{B}}}\)
Mole fraction of B, x_B = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{B}}}{\mathrm{n}_{\mathrm{A}}+\mathrm{n}_{\mathrm{B}}}\) and x_A + x_B = 1

3. Molarity (M) = \(\frac{\text { Moles of solute }}{\text { Volume of solution (in litre) }}=\frac{n}{V(\text { in } L)}=\frac{W}{M \times V(\text { in } L)}\)

4. Molality (m) = \(\frac{\text { Moles of solute }}{\text { Mass of solvent (in } \mathrm{kg} \text { ) }}=\frac{\mathrm{n}}{\mathrm{~W}(\text { in } \mathrm{kg})} \text { or } \mathrm{m}=\frac{\mathrm{W} \times 1000}{\mathrm{M} \times \mathrm{W}(\text { in } \mathrm{g})}\)

5. Relationship between Molarity and Normality
The normality (N) and molarity (M) of a solution are related as follows:
Normality × Equivalent mass (solute) = Molarity × Molar mass (solute)

6. Relationship between Molarity and Mass percentage (p)
If p is the mass percentage and d is the density of the solution then
Molarity = \(\frac{\mathrm{p} \times \mathrm{d} \times 10}{\text { Molecular mass (solute) }}\)

7. Relationship between Molarity (M) and Molality (m)
m = \(\frac{1000 \times M}{(1000 \times d)-\left(M \times \mathrm{GMM}_B\right)}\)

8. Relationship between Molality (m) and Mole fraction of solute (X_B), x_B = \(\frac{\mathrm{m} \times \mathrm{GMM}_{\mathrm{A}}}{1000+\mathrm{m} \times \mathrm{GMM}_{\mathrm{A}}}\)
Also, m = \(\frac{1000 x_B}{x_A \times \text { GMM }_A}\)

9. Dilution formula: If the solution of some substance is diluted by adding solvent from volume V₁ to volume V₂ then M₁V₁ = M₂V₂

10. Molarity of a mixture: If V₁ mL of a solution of molarity M₁ is mixed with another solution of same substance with volume V₂ and molarity M₂ is then molarity of the resulting mixture of solution (M) can be obtained as:
M = \(\frac{M_1 V_1+M_2 V_2}{V_1+V_2}\)

11. Relationship between molarity (M) and mole fraction of solute (x_B),
x_B = \(\frac{M \times \mathrm{GMM}_A}{M\left(\mathrm{GMM}_A-\mathrm{GMM}_B\right)+1000 \mathrm{~d}}\) Also, M = \(\frac{1000 \times d \times x_B}{x_A \times \mathrm{GMM}_A+x_B \times \mathrm{GMM}_B}\)

12. Raoult’s law for volatile solute
p_A = p°_Ax_A and p_B = p°_Bx_B
where p_A and p_B are partial vapour pressures of component A’ and component ‘B’ in the solution. p°_A and p°_B are vapour pressures of pure components A’ and ‘B’ respectively.
Total vapour pressure, P = p_A + p_B = p°_A x_A + p°_Bx_B

13. Raoult s law for non-volatile solute
\(\frac{p_A^o-p}{p_A^o}=x_B=\frac{n_B}{n_A+n_B}=\frac{n_B}{n_A}=\frac{W_B}{M_B} \times \frac{M_A}{W_A}\) (For a dilute solution n_B << n_A)
M_B = \(\frac{p_A^o-p}{p_A^o}=x_B=\frac{n_B}{n_A+n_B}=\frac{n_B}{n_A}=\frac{W_B}{M_B} \times \frac{M_A}{W_A}\)
Where x_B is mole fraction of solute and \(\left(\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0}{\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0-\mathrm{P}_{\mathrm{A}}}\right) \frac{\mathrm{W}_{\mathrm{B}} \times \mathrm{M}_{\mathrm{A}}}{\mathrm{~W}_{\mathrm{A}}}\) is relative lowering of vapour pressure.

14. Elevation in boiling point;
∆T_b = K_b × m ⇒ ∆Tb = \(\frac{K_b \times W_B \times 1000}{M_B \times W_A}\) 0r,
M_b = \(\frac{\mathrm{K}_{\mathrm{b}} \times \mathrm{W}_{\mathrm{B}} \times 1000}{\Delta \mathrm{~T}_{\mathrm{b}} \times \mathrm{W}_{\mathrm{A}}}\) Where, ∆T_b = T_b – T°_b

15. Depression in freezing point:
∆T_f = K_f × m ⇒ ∆T_f = \(\frac{K_f \times W_B \times 1000}{M_B \times W_A}\) 0r,
M_B = \(\frac{K_f \times W_B \times 1000}{\Delta T_f \times W_A}\)

16. Osmotic pressure (π)
πV = n_BRT ⇒ πV = \(\frac{W_B}{M_B}\) × R × T
M_B = \(\frac{\mathrm{W}_{\mathrm{B}} \times \mathrm{R} \times \mathrm{T}}{\pi \times \mathrm{V}}\) ⇒ π = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{B}}}{\mathrm{~V}}\) × R × T or π = CRT where ‘C’ is molarity

17. Van’t Hoff factor
i = \(\frac{\text { Normal molecular mass }}{\text { Abnormal molecular mass }}\)
or, i = \(\frac{\text { Normal molecular mass }}{\text { Abnormal molecular mass }}\)
or i = \(\frac{\text { Observed colligative property }}{\text { Calculated colligative property }}\)
Modified forms of colligative properties:
a) \(\frac{\mathrm{p}_{\mathrm{A}}^{\mathrm{o}}-\mathrm{p}_{\mathrm{A}}}{\mathrm{p}_{\mathrm{A}}^{\mathrm{o}}}\) = ix_B
b) ∆T_b = iK_bm
c) ∆T_f = iK_fm
d) πV = in_BRT

18. α = \(\frac{i-1}{n-1}\), where α is degree of dissociation, ‘i’ is van’t Hoff factor, ‘n’ is number of ions produced per formula of the compound.

19. α = \(\frac{1-i}{1-\frac{1}{n}}\) or α = \(\frac{i-1}{\frac{1}{n}-1}\)
where α is degree of association, n is the number of molecules of solute that associate to form an associated molecule, \(\frac{1}{n}\) < 1 .

20. STP Conditions; Temperature = 273.15 K
Pressure = 1 bar.

Solved Examples

Question 1.
Calculate the mole fraction of ethylene glycol (C₂H₆O₂) in a solution containing 20% of C₂H₆O₂ by mass.
Solution:
Assume that we have 100 g of solution (one can start with any amount of solution because the results obtained will be the same).
Solution will contain 20 g of ethylene glycol and 80g of water.
Molar mass of C₂H₆O₂ = 12 × 2 + 1 × 6 + 16 × 2 = 62 g mol^-1.
Moles of C₂H₆O₂ = \(\frac{20 \mathrm{~g}}{62 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.322 mol
Moles of water = \(\frac{80 \mathrm{~g}}{18 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 4.444 mol
X_glycol = \(\frac{\text { moles of } \mathrm{C}_2 \mathrm{H}_6 \mathrm{O}_2}{\text { moles of } \mathrm{C}_2 \mathrm{H}_6 \mathrm{O}_2+\text { moles of } \mathrm{H}_2 \mathrm{O}}=\frac{0.322 \mathrm{~mol}}{0.322 \mathrm{~mol}+4.444 \mathrm{~mol}}\) = 0.068
Similarly, X_water = \(\frac{4.444 \mathrm{~mol}}{0.322 \mathrm{~mol}+4.444 \mathrm{~mol}}\) = 0.932
Mole fraction of water can also be calculated as: 1 – 0.068 = 0.932

Question 2.
Calculate the molarity of a solution containing 5 g of NaOH in 450 mL solution.
Solution:
Moles of NaOH = \(\) = 0.125 mol
Volume of the solution in litres – 450 mL / 1000 mL L^-1
Molarity = \(\frac{\text { Moles of solute }}{\text { Volume of solution in litre }}=\frac{0.125 \mathrm{~mol} \times 1000 \mathrm{mLL}^{-1}}{450 \mathrm{~mL}}\) = 0.278 M
= 0.278 mol L^-1 = 0.278 mol dm^-3

Question 3.
Calculate molality of 2.5 g of ethanoic acid (CH₃COOH) in 75 g of benzene.
Solution:
Molar mass of C₂H₄O₂:
12 × 2 + 1 × 4 + 16 × 2 = 60 g mol^-1
Moles of C₂H₄O₂ = \(\frac{2.5 \mathrm{~g}}{60 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.0417 mol
Mass of benzene in kg = 75 g /1000 g kg^-1
= 75 × 10^-3 kg
Molality of C₂H₄O₂ = \(\frac{\text { Moles of } \mathrm{C}_2 \mathrm{H}_4 \mathrm{O}_2}{\text { Mass of benzene }(\mathrm{kg})}=\frac{0.417 \mathrm{~mol} \times 1000 \mathrm{~g} \mathrm{~kg}^{-1}}{75 \mathrm{~g}}\)
= 0.556 mol kg^-1

Question 4.
If N₂ gas is bubbled through water at 293 K, how many millimoles of N₂ gas would dissolve in 1 litre of water? Assume that exerts a partial pressure of 0.987 bar. Given that Henry’s law constant for N₂ at 293 K is 76.48 kbar.
Solution:
The solubility of gas is related to the mole fraction in aqueous solution. The mole fraction of the gas in the solution is calculated by applying Henry’s law. Thus:
x_(Nitrogen) = \(\frac{\mathrm{p}_{\text {(nitrogen) }}}{\mathrm{K}_{\mathrm{H}}}=\frac{0.987 \mathrm{bar}}{76,480 \mathrm{bar}}\) = 1.29 × 10^-5
As 1 litre of water contains 55.5 mol of it, therefore if n represents number of moles of N₂ in solution,
x_(Nitrogen) = \(\frac{\mathrm{n} \mathrm{~mol}}{\mathrm{n} \mathrm{~mol}+55.5 \mathrm{~mol}}=\frac{\mathrm{n}}{55.5}\) = 1.29 × 10^-5
(n in denominator is neglected as it is < < 55.5)
Thus n = 1.29 × 10^-5 × 55.5 mol = 7.16 × 10^-4 mol = \(\frac{7.16 \times 10^{-4} \mathrm{~mol} \times 1000 \mathrm{~m} \mathrm{~mol}}{1 \mathrm{~mol}}\)
= 0.716 m mol

Question 5.
Vapour pressure of chloroform (CHCl₃) and dichioromethanc (CH₂Cl₂) at 29S K are 200 min 11g and 415 mm 11g respectively.
i) Calculate the vapour pressure of the Solution prepared by nuin 2.5 g nl CHCl₃ and 40 g of CH₂Cl₂ at 298 K and
ii) Mole fractions of each component in vapour phase.
Solution:
i) Molar mass of CH₂Cl₂ = 12 × 1 + 1 × 2 + 35.5 × 2 85 g mol^-1
Molar mass of CHCl₃ = 12 × 1 + 1 × 1 + 35.5 × 3 = 119.5 g mol^-1
Moles of CH₂Cl₂ = \(\frac{40 \mathrm{~g}}{85 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.47 mol
Moles of CHCl₃ = \(\frac{25.5 \mathrm{~g}}{119.5 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.213 mol
Total number of moles = 0.47 + 0.213 = 0.683 mol
x_CH2Cl2 = \(\frac{40 \mathrm{~g}}{85 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.688
x<sub<CHCl₃ = 1.00 – 0.688 = 0.312
Using equation,
P_total = P₁° + (P₂° – p₁°) x₂
= 200 +(415 – 200) × 0.688 = 200 + 147.9 = 347.9 mm Hg

ii) Using the relation y_i = p_i/total), y_i we can calculate the mole fraction of the components in gas phase (y_i).
P_CH2Cl3 = 0.688 × 415 mm Hg = 285.5 mm Hg
P_CHCl3 = 0.3 12 × 200 mm Hg = 62.4 mm Hg
y_CH2Cl2 = 285.5 mm Hg/347.9 mm Hg = 0.82
y_CHCl3 = 62.4mm Hg/347.9 mm Hg = 0.18
Note: Since, CH₂Cl₂ is a more volatile component than CHCl₃, [\(\mathrm{O}_{\mathrm{CH}_2 \mathrm{Cl}_2}^{\mathrm{o}}\) = 415 mm Hg and \(\mathrm{p}_{\mathrm{CHCl}_3^o}^{\mathrm{o}}\) = 200 mm Hg] and the vapour phase is also richer in CH₂Cl₂ [y_CH2Cl2 =0.82 and y_CHCl3 = 0.181, it may thus be concluded that at equilibrium, vapour phase will be always rich in the component which is more volatile.

Question 6.
The vapour pressure of pure benzene at a certain temperature is 0.850 bar. A non-volatile, non-electrolyte solid weighing 0.5 g was added to 39.0 g of benzene (molar mass 78 g mol^-1). Vapour pressure of the solution then, is 0.845 bar. What is the molar mass of the solid substance?
Solution:
The various quantities known to us are as follows:
Given \(p_1^o\) = 0.850 bar ; p = 0.845 bar
M₁ = 78 g mol^-1; w₂ = 0.5 g
w₁ = 39 g
Substituting these values in equation
\(\left(\frac{\mathrm{p}_1^0-\mathrm{p}_1}{\mathrm{p}_1^0}=\frac{\mathrm{w}_2 \times \mathrm{M}_1}{\mathrm{M}_2 \times \mathrm{w}_1}\right)\), we get
\(\frac{0.850 \text { bar }-0.845 \text { bar }}{0.850 \text { bar }}=\frac{0.5 \mathrm{~g} \times 78 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}{\mathrm{M}_2 \times 39 \mathrm{~g}}\)
∴ M₂ = 170 g mol^-1

Question 7.
18 g of glucose, (C₂H₁₂O₆) is dissolved in 1 kg of water in a saucepan. At what temperature will water boil at 1.013 bar? K_b for water is 0.52 K kg mol^-1.
Solution:
Moles of glucose = 18g/180g mol^-1 = 0.1 mol
Number of kilograms of solvent = 1 kg
Thus molality of glucose solution = 0.1 mol kg^-1
For water, change in boiling point ∆T_b = K_b × m
= 0.52 K kg mol^-1 × 0.1 mol kg^-1
= 0.052 K
Since water boils at 373.15 K at 1.013 bar pressure, therefore, the boiling point of solution will be 373.15 + 0.052 = 373.202 K.

Question 8.
The boiling point of benzene is 353.23 K. When.1.80 g of a non-volatile solute was dissolved in 90 g of benzene, the boiling point is raised to 354.11 K. Calculate the molar mass of the solute. K,, for benzene is 2.53 K kg mol^-1.
Solution:
The elevation (∆T_b) in the boiling point
= 354.11 K – 353.23 K = 0.88 K
Substituting these values in
\(\left(\mathrm{M}_2=\frac{1000 \times \mathrm{w}_2 \times \mathrm{K}_{\mathrm{b}}}{\Delta \mathrm{~T}_{\mathrm{b}} \times \mathrm{w}_1}\right)\), we get
M₂ = \(\frac{2.53 \mathrm{Kkg} \mathrm{~mol}^{-1} \times 1.8 \mathrm{~g} \times 1000 \mathrm{~g} \mathrm{~kg}^{-1}}{0.88 \mathrm{~K} \times 90 \mathrm{~g}}\) = 58 g mol^-1
∴ Molar mass of the solute, M₂ = 58 g mol^-1

Question 9.
45 g of ethylene glycol (C₂H₆O₂,) is mixed with 600 g of water. Calculate (a) the freezing point depression and (b) the freezing point of the solution.
Solution:
Depression in freezing point is related to the molality, therefore, the molality of the solution with respect to ethylene glycol.
= \(\frac{\text { moles of ethylene glycol }}{\text { mass of water in kilogram }}\)
Moles of ethylene glycol = \(\frac{45 \mathrm{~g}}{62 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.73 mol
Mass of water in kg = \(\frac{600 \mathrm{~g}}{1000 \mathrm{~g} \mathrm{~kg}^{-1}}\) = 0.6 kg
Hence molality of ethylene glycol = \(\frac{0.73 \mathrm{~mol}}{0.60 \mathrm{~kg}}\) = 1.2 mol kg^-1
Therefore freezing point depression,
∆T_f = 1.86 K kg mol^-1 × 1.2 mol kg^-1 = 2.2K
Freezing point of the aqueous solution
= 273.15 K – 2.2 K = 270.95 K

Question 10.
1.00 g of a non-electrolyte solute dissolved in 50 g of benzene lowered the freezing point of benzene by 0.40 K. The freezing point depression constant of benzene is 5.12 K kg mol^-1. Find the molar mass of the solute.
Solution:
We know that M₂ = \(\frac{\mathrm{K}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{w}_2 \times 1000}{\Delta \mathrm{~T}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{w}_1}\), we get, .
M2 = \(\frac{5.12 \mathrm{~K} \mathrm{~kg} \mathrm{~mol}^{-1} \times 1.00 \mathrm{~g} \times 1000 \mathrm{~g} \mathrm{~kg}^{-1}}{0.40 \times 50 \mathrm{~g}}\) = 256 g mol^-1
Thus, molar mass of the solute = 256 g mol^-1

Question 11.
200 cm³ of an aqueous solution of a protein contains 1.26 g of the protein. The osmotic pressure of such a solution at 300 K is found to be 2.57 × 10^-3 bar. Calculate the molar mass of the protein. .
Solution:
The various quantities known to us are as follows: π = 2.57 × 10^-3 bar, V = 200 cm³ = 0.200 litre
T = 300 K; R = 0.083 L bar mol^-1 K^-1
Substituting these values in equation (M₂ = \(\frac{\mathrm{w}_2 \mathrm{RT}}{\pi \mathrm{~V}}\)), we get
M₂ = \(\frac{1.26 \mathrm{~g} \times 0.083 \mathrm{LbarK}^{-1} \mathrm{~mol}^{-1} \times 300 \mathrm{~K}}{2.57 \times 10^{-3} \mathrm{bar} \times 0.200 \mathrm{~L}}\)
= 61,022 g mol^-1

Question 12.
2 g of benzoic acid (C₆H₅COOH) dissolved in 25 g of benzene shows a depression in freezing point equal to 1.62 K. Molal depression constant for henzene Is 4.9 K kg mol^-1. What is the percentage association of acid if it forms dimer in solution?
Solution:
The given quantities are:
w₂ = 2g; K_f = 4.9 K kg mol^-1 ;
w₁ = 25g, ∆T_f =1.62K
Substituting these values in equation
M₂ = \(\frac{\mathrm{K}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{w}_2 \times 1000}{\Delta \mathrm{~T}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{w}_1}\), we get
M₂ = \(\frac{4.9 \mathrm{~K} \mathrm{~kg} \mathrm{~mol}^{-1} \times 2 \mathrm{~g} \times 1000 \mathrm{~g} \mathrm{~kg}^{-1}}{25 \mathrm{~g} \times 1.62 \mathrm{~K}}\)
= 241.98 g mol^-1
Thus, experimental molar mass of benzoic acid in benzene = 241.98 g mol^-1
Now consider the following equilibrium for the acid:
2 C₆H₅COOH ⇌ (C₆H₅COOH)₂ .
If x represents the degree of association of the solute then we would have (1 – x) mol of benzoic acid left in unassociated form and correspondingly x/2 as associated moles of benzoic acid at equilibrium. Therefore, total number of moles of particles at equilibrium is :
1 – x + \(\frac {x}{2}\) = 1 – \(\frac {x}{2}\)
Thus, total number of moles of particles at equilibrium equals van’t Hoff factor i.
But i = \(\frac{\text { Normal molar mass }}{\text { Abnormal molar mass }}=\frac{122 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}{241.98 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\)
or \(\frac{x}{2}\) = 1 – \(\frac{122}{241.98}\) = 1 – 0.504 = 0.496
or x = 2 × 0.496 = 0.992
Therefore, degree of association of benzoic acid in benzene is 99.2%.

Question 13.
0.6 mL of acetic acid (CH₃COOH), having density 1.06 g mL^-1 is dissolved in 1 litre of water. The depression in freezing point observed for this strength of acid was 0.0205°C. Calculate the van’t Hoff factor and the dissociation constant of acid.
Solution:
Number of moles of acetic acid = \(\frac{0.6 \mathrm{~mL} \times 1.06 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}{60 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.0106 mol = m
Molality = \(\frac{0.0106 \mathrm{~mol}}{1000 \mathrm{~mL} \times 1 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}\) = 0.0106 mol kg^-1
Using equation T_f = \(\frac{K_f \times W_2 \times 1000}{M_2 \times W_1}\)
∆T_f = 1.86 K kg mol^-1 × 0.0106 mol kg^-1 = 0.0197 K
van’t Hoff Factor (i) = \(\frac{\text { Observed freezing point }}{\text { Calculated freezing point }}=\frac{0.0205 \mathrm{~K}}{0.0197 \mathrm{~K}}\) = 1.041
Acetic acid is a weak electrolyte and will dissociate into two ions: acetate and hydrogen ions per molecule of acetic acid. If x is the degree of dissociation of acetic acid, then we would have n (1 – x) moles of undissociated acetic acid, nx moles of CH₃COO^– and nx moles of H⁺ ions,
CH₃COOH ⇌ H⁺ ⇌+ CH₃COO^–
n mol → 0 → 0
n(1 – x) → nx mol → nx mol
Thus total moles of particles are:
n(1 – x + x + x) = n(1 + x)
i = \(\frac{\mathrm{n}(1+\mathrm{x})}{\mathrm{n}}\) = 1 + x = 1.041
Thus degree of dissociation of acetic acid = x = 1.041 – 1.000 = 0.041
Then, [CH₃COOH] = n(1 – x) = 0.0106 (1 – 0.041)
[CH₃COO^– = nx = 0.0106 × 0.041 [H⁺] = nx = 0.0106 × 0.041
K_a = \(\frac{\left[\mathrm{CH}_3 \mathrm{COO}^{-}\right]\left[\mathrm{H}^{+}\right]}{\left[\mathrm{CH}_3 \mathrm{COOH}\right]}=\frac{0.0106 \times 0.041 \times 0.0106 \times 0.041}{0.0106(1.000-0.041)}\) = 1.86 × 10^-5

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Telugu Study Material Pdf పద్యభాగం 1st Poem చారుచర్య Questions and Answers Summary.

Inter 2nd Year Telugu చారుచర్య Questions and Answers

అభ్యాసం

I. వ్యాసరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న1.
దంతధావన, స్నాన పుష్పధారణ పద్ధతులను వివరించండి.
జవాబు:
దంతధావన పద్ధతి :
తెల్లవారుజామున నిద్రలేచిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా పళ్ళు తోముకోవాలి. శ్రేష్ఠమైన, ఆరోగ్యకరమైన వనమూలికల పుల్లలతో (వేప, కానుగ మొదలైనవి) మౌనంగా ఉంటూ దంతధావనం ముగించాలి. చండ్ర, మర్రి, కానుగ, జిల్లేడు, వేప, మద్ది, జువ్వి వృక్షాల పుల్లలకు వగరు, చేదు, కారం రుచులు ఉంటాయి. వీటిని నీటితో తడిపి పళ్ళు తోముకోవడానికి ఉపయోగించాలి.

దంతధావనానికి (పళ్ళు తోముకోవడానికి) ఉపయోగించే వివిధ చెట్ల పుల్లల యొక్క విశిష్టతను తెలియజేశారు.

మద్ది పుల్ల : ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తుంది.
మామిడి పుల్ల : ఐశ్వర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహాన్ని కలిగిస్తుంది.
మాదీఫలం పుల్ల సమస్త గ్రహపీడలను, కష్టాలను పోగొడుతుంది.
కానుగపుల్ల : విజయాలను (రణజయం) చేకూరుస్తుంది.
మారేడు పుల్ల : ధన లాభాన్ని ఇస్తుంది.
ఉత్తరేణి పుల్ల : జ్ఞాపకశక్తిని, అమితమైన తెలివితేటలను (ప్రజ్ఞను) పెంచుతుంది.
చండ్రపుల్ల : నోటి అరుచిని, శరీర రోగాలను హరిస్తుంది.
జువ్విపు : మాట్లాడే నేర్పును, అద్భుతమైన వాక్సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

జాజి, దానిమ్మ, దిరిసెన, గొడిసె మరియు ఊడుగ (అంకోల) చెట్ల పుల్లలతో దంతధావనం చేయడం వలన శ్రేష్ఠమైన సిరిసంపదలు లభించును. వావిలి చెట్టు పుల్లతో దంతధావనం చేయడం వల్ల రాత్రిపూట కీడును కలిగించే దుస్వప్నాలు (పీడకలలు) దరిచేరవు.

ప్రతిరోజు దంతధావనం చేయడం వలన నోటికి కమ్మని రుచి వస్తుంది. ఇది శరీరంలోని కఫ, పైత్య, దోషాలను హరిస్తుంది. వినికిడి నాడులు శుద్ధి చేయబడతాయి. కంటి చూపుకు ఎంతో మేలు కలుగుతుంది.

విశేషం :
కేవలం నోటి శుభ్రత కోసమే కాకుండా, మన ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలలో ముఖ్యమైన కళ్ళు, చెవులు మరియు మనసు యొక్క ఆరోగ్యానికి కూడా దంతధావనం పునాది వంటిది. శరీరానికి నూనె పట్టించి మర్దనా (అభ్యంగన స్నానం) చేసినప్పుడు, ఆ తర్వాత స్నానం చేయడానికి గోరువెచ్చని నీటిని (ఉష్ణవారి) ఉపయోగించడం, స్నానం చేసిన తరువాత తలజుట్టును చక్కగా ఆరబెట్టుకుని ముడివేసుకోవాలి. శరీరానికి తగిన సుగంధ ద్రవ్యాలను (కస్తూరి వంటివి) పూసుకుంటే ఎంతో అందంగా ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది.

సువాసన గల పూలను ధరించడం వలన ఎండవేడిమి తెలియదు. ఒంటికి పట్టిన చెమట దుర్వాసన తొలగిపోతుంది. మనస్సు తేలికపడి బుద్ధి వికసిస్తుంది. కళ్ళకు ఎంతో చలువ, ఉపశమనం లభిస్తాయి.

భోగశీలురు (సుఖవంతులు) మొగలి పువ్వు, గన్నేరు, మొల్లలు, పొగడ, జాజి, కలిగొట్లు, సంపెంగ, తామర వంటి సువాసలు వెదజల్లే రకరకాల పుష్పాలను ధరిస్తారు. వీటితో పాటు శ్రేష్ఠమైన జవాది, కస్తూరి వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలను శరీరానికి పూసుకుని, మానసిక ఉల్లాసాన్ని, శరీర సౌఖ్యాన్ని పొందుతారు.

వేసవికాలం రాత్రివేళల్లో మొల్లలు, జాజులు, తాజా పూలమాలలు, గన్నేరుపూలు, తెల్లని సుగంధ పుష్పాలు మరియు వట్టివేళ్ళను శరీరానికి సహజమైన చల్లదన్నాన్ని ఇస్తాయి మరియు వాత, పిత్త, కఫ దోషాలను హరిస్తాయి. అంతేకాకుండా, శరీరంపై పన్నీరు చల్లుకొని ఈ పూలను ఇష్టంగా ధరించడం వల్ల వేసవి తాపం నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది) పొందుతారు.

ప్రశ్న2.
వస్త్రధారణ, భోజన, తాంబూల సేవన పద్ధతులను వివరించండి.
జవాబు:
వస్త్రధారణ పద్ధతి :
చలికాలం నందు శరీరాన్ని వెచ్చగా ఉంచే పట్టువస్త్రాలను, మాంజిష్ఠ (గోధుమ లేదా ముదురు ఎరుపు) రంగు దుస్తులను ధరించాలి. చలికాలంలో వచ్చే వాతము మరియు కఫము వంటి శారీరక దోషాలను రాకుండా నివారిస్తాయి. వేసవికాలంలో మనస్సుకు ఆహ్లాదాన్ని, సంతోషాన్ని కలిగించే సన్నని లేత ఎరుపు (చెంగావి) రంగు వస్త్రాలను ధరించాలి. ఇవి శరీరంలోని అధిక వేడిని మరియు పైత్య దోషాన్ని హరించి మేలు చేస్తాయి.

వర్షాకాల సమయంలో స్వచ్ఛమైన తెల్లని కాంతి గల వస్త్రాలను ధరించాలి. ఇవి శరీరంలో తలెత్తే వాత, పిత్త, కఫములనెడి మూడు శారీరక దోషాలను (త్రిదోషాలను సమస్థితిలో ఉంచి నివారిస్తాయి.
కాలిన లేదా చిరిగిన వస్త్రాలను ధరించడం వల్ల ఆయువు, ఐశ్వర్యం నశిస్తాయి.

భోజన పద్ధతి :
ఉదయాన్నే నిత్యకృత్యాలు ముగించుకున్నాక, అర్హులకు దానధర్మాలు చేయాలి. ప్రశాంతమైన, పవిత్రమైన మనస్సుతో దేవతలను, పితృ దేవతలను భక్తితో పూజించాలి. తర్వాత మాత్రమే మనిషి భోజనానికి ఉపక్రమించాలి.

ఎక్కువ మంది కలిసి తినే అవకాశము లేకపోయినా, కనీసం ఇద్దరు లేదా ముగ్గురయినా కలిసి కూర్చుని పంక్తి భోజనం చేయాలి. ఒంటరిగా కూర్చుని తినడం చాలా పెద్ద తప్పు అని ఉత్తమ చరిత్ర గల పెద్దలు చెప్పారు. తోటివారితో కలిసి భోజనం చేయడం వలన కోరుకున్న పనులు సిద్ధించి శుభం కలుగుతుంది. మనస్సుకు ఎంతో తృప్తి, సంతోషం లభిస్తాయి.

తినేటప్పుడు మనశ్శాంతి లేకుండా, మనస్సులో వేరే ఆలోచనలతో లేదా తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటే, ఆ తిన్న అన్నం ఒంటికి పట్టదు అది భయంకరమైన విషంతో సమానంగా మారి శరీరానికి హాని చేస్తుంది.

అమితమైన తీపి ఆకలిని తగ్గిస్తుంది. ఎక్కువ ఉప్పు తినడం వల్ల కంటిచూపు దెబ్బతింటుంది. మిక్కిలి చేదు, పులుపు పదార్థాలను ఎక్కువగా తీసుకోవడం వలన త్వరగా ముసలితనం వస్తుంది.

భోజనం ముందు నీళ్ళు తాగితే జీర్ణశక్తి తగ్గి శరీరం శుష్కించిపోతుంది. భోజనం మధ్యలో కొద్దిగా నీరు తాగడం ఆరోగ్యానికి మంచిది. భోజనం పూర్తి కాగానే వెంటనే ఎక్కువగా నీరు త్రాగకుండా ఉండటం అన్నిటికంటే పెద్దమేలు చేస్తుంది (జీర్ణక్రియ సజావుగా సాగుతుంది.)

సగం కడుపును మాత్రమే ఘనపదార్ధాలతో నింపడం వలన జీర్ణరసాలు ఆహారంతో బాగా కలుస్తాయి. దీనివల్ల గ్యాస్, అజీర్తి, మలబద్దకం వంటి ఉదరసంబంధిత సమస్యలు రావు.

అన్నం తిన్న వెంటనే పడుకుంటే పొట్ట పెరుగుతుంది తిన్న తర్వాత ఎటుకదలకుండా ఒకే చోట కూర్చుంటే సుఖంగా ఉన్నట్లు అనిపించినా శరీరం లావెక్కుతుంది. భోజనం తదుపరి మెల్లగా నడిస్తే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది. నడిచే అలవాటు ఉన్నవారి దరిదాపుల్లోకి అకాల మృత్యువు రాదు.

ఎల్లప్పుడూ మితంగా (సమంగా) తినడం వల్ల ఎటువంటి వ్యాధులు లేకుండా శరీరం నిత్యం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది.

తాంబూల సేవన పద్ధతి :
తాంబూలంలో వాడే మేలిమి వక్కకు మూడు ప్రధాన గుణాలున్నాయి. అది శరీరంలో పైత్యాన్ని పెరగకుండా ఆపుతుంది. మందగించిన ఆకలిని మెల్లగా పెంచుతుంది. విపరీతమైన దాహాన్ని కూడా వేగంగా తగ్గించే నేర్పు పోకచెక్కకు ఉంది.

ఆలోచనా శక్తిని నాశనం చేస్తుంది. కాబట్టి ఆరోగ్యకరమైన తాంబూలం కోసం ఈమూడింటిని (తొడిమ, చిగురు, ఈనె) పూర్తిగా వదిలేసి, కేవలం శుభ్రమైన ఆకు భాగాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించాలి. తాంబూలంలో వాడే సున్నం జీర్ణక్రియను మెరుగుపరుస్తుంది. కడుపులోని, క్రిములను చంపుతుంది, ఆకలి పుట్టించి ఒంటికి తేజస్సు ఇస్తుంది. ఇందులో రాతి సున్నము శరీరంలోని పైత్య, వాత దోషాలను తగ్గిస్తుంది. శంఖ భస్మంతో చేసిన సున్నము కఫాన్ని, పైత్యాన్ని పూర్తిగా హరిస్తుంది.

చిప్పల సున్నం శరీరంలోని కఫ దోషాలను హరిస్తుంది. గుల్ల సున్నం వాతదోషాలను, నొప్పులను తగ్గిస్తుంది. ముత్యపు సున్నం చురుకుదనాన్ని, మానసిక ఉల్లాసాన్ని ఇస్తుంది.
సున్నం ఆరోగ్యానికి మంచిని చేకూర్చునదే అయినప్పటికినీ తమలపాకుకు సున్నాన్ని మితిమీరి రాసి తింటే ఆయుష్షుకు భంగం కలుగుతుంది.

II. సంక్షిప్తరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న1.
భూషణ ధారణ పద్ధతిని వివరించండి.
జవాబు:
శరీరానికి మేలైన నవరత్న ఆభరణాలను, స్వర్ణాభరణాలను ధరించడం ఎంతో
శ్రేష్ఠం. కేవలం పైపై మెరుగుల కోసం లక్క ఎక్కువగా ఉన్నవి, తక్కువ రకం రాగి నగల వంటి చౌకబారు ఆభరణాలను ధరించడం ఆరోగ్యరీత్యా, శాస్త్రరీత్యా
మంచిది కాదు.

ప్రశ్న2.
వ్యవహార పద్ధతిని వివరించండి.
జవాబు:
ఎవరైతే గొప్ప ఓర్పును కలిగి ఉండి ఇతరుల కష్టాలను తీరుస్తాడో, ప్రశాంతమైన స్వభావంతో పాటు పవిత్రమైన నిర్మల మనస్సు కలిగి ఉంటాడో, అవసరమైనప్పుడు వెనుకాడకుండా సాహసపనులు చేయడానికి సిద్ధపడతాడో, హృదయంలో దయ కలిగి నిరంతరం పరోపకారం చేస్తూ ధన గర్వంతో ఉబ్బిపోకుండా ఉంటాడో… అటువంటి సద్గుణాలు కలిగిన వ్యక్తి పై లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది. అతడు సిరిసంపదలతో తులతూగుతాడు.

III. ఏకవాక్యరూప సమాధాన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న1.
నూత్న సత్కళాభోజునిగా వినుతికెక్కినదెవరు ?
జవాబు:
అప్పనమంత్రి.

ప్రశ్న2.
దంతధావనంలో ఉపయోగించే చెట్ల పుల్లల పేర్లు వ్రాయండి ?
జవాబు:
వేప, కానుగ, చండ్ర, మద్ది, మామిడి, ఉత్తరేణి, మారేడు, జావ్వి, జాజి, వావి

ప్రశ్న 3.
శీతాకాలంలో ఎలాంటి వస్త్రాలు ధరించాలి ?
జవాబు:
పట్టువస్త్రాలు, గోధుమ లేదా ముదురు ఎరుపురంగు (మాంజిష్ఠం) గల దుస్తులను ధరించాలి.

ప్రశ్న4.
మధురమైన పదార్థాలు అతిగా తింటే వచ్చే నష్టమేమిటి ?
జవాబు:
ఆకలిశక్తి తగ్గుతుంది.

ప్రశ్న 5.
మనకు ఆకలిని పుట్టించి, దప్పికను హరించేటట్లు చేసేవి ఏవి ?
జవాబు:
ఘన పదార్థాలు తమలపాకు, వక్క (పోకచెక్క)

ప్రశ్న6.
సంపదలు ఎవరిని వెతుక్కుంటూ వస్తాయి ?
జవాబు:
హృదయంలో దయకలిగి ఉండి నిరంతరం పరోపకారం చేస్తూ, నిగర్విగా ఉండే వారిని సంపదలు వెతుక్కుంటూ వస్తాయి.

ప్రశ్న7.
అప్పనమంత్రి ఏ కాలంనాటి వాడని పండితులు అంచనా వేశారు ?
జవాబు:
13వ శతాబ్దం.

IV. సందర్భసహిత వ్యాఖ్యలు

ప్రశ్న 1.
సింధువారంబునను రావు – చెడ్డకలలు
జవాబు:
కవి పరిచయం : ఈ వాక్యం 13వ శతాబ్దికి చెందిన అప్పనమంత్రిచే రచించబడిన ‘చారుచర్య’ అనెడి కావ్యం నుండి గ్రహింపబడినది.
సందర్భం : దంతధావన పద్ధతిని గూర్చి తెలియేస్తూ కవి పలికిన సందర్భంలోనిది, ఈ వాక్యము.
భావం : వావిలి చెట్టు పుల్లతో దంతధావనము చేసిన యెడల దుస్వప్నములు
రావని కవి తెలిపెనని భావము.

ప్రశ్న 2.
స్పష్టముగాఁజేయునేని బహుజనములతోన్
జవాబు:
కవి పరిచయం : ఈ వాక్యం 13వ శతాబ్దికి చెందిన అప్పనమంత్రిచే రచించబడిన ‘చారుచర్య’ అనెడి కావ్యం నుండి గ్రహింపబడినది. సందర్భం : భోజన పద్ధతిని శాస్త్ర విధాన వివరిస్తూ కవి పలికిన సందర్భంలోనిది, ఈ వాక్యము.
భావం : మంచి మనసున్న వారితోనూ, అనేకులతోను కలిసి భుజించుటవలన మానసిక ఉల్లాసము కలుగుటయేగాక, కోరుకున్న పనులు సిద్ధించి శుభములు చేకూరునని వాక్య భావము.

ప్రశ్న 3.
వాయు చలనకు నొకపాలు వలయు నెడము
జవాబు:
కవి పరిచయం : ఈ వాక్యం 13వ శతాబ్దికి చెందిన అప్పనమంత్రిచే రచించబడిన ‘చారుచర్య’ అనెడి కావ్యం నుండి గ్రహింపబడినది. సందర్భం: భోజన పద్ధతిని శాస్త్ర విధాన వివరిస్తూ కవి పలికిన సందర్భంలోనిది, ఈ వాక్యము.
భావం : ఆహారాన్ని భుజించేటప్పుడు మన ఉదరాన్ని నాలుగు భాగాలుగా ఊహించుకుని 25 భాగాన్ని గాలి ఆడటానికి, తిన్న ఆహారం సులభంగా జీర్ణం అవడానికి వీలుగా పూర్తిగా ఖాళీగా ఉంచవలెనని వాక్య భావము.

ప్రశ్న 4.
వేగమె దాహంబు నణఁచు విన్నాణంబున్
జవాబు:
కవి పరిచయం : ఈ వాక్యం 13వ శతాబ్దికి చెందిన అప్పనమంత్రిచే రచించబడిన ‘చారుచర్య’ అనెడి కావ్యం నుండి గ్రహింపబడినది.
సందర్భం: తాంబూల సేవన పద్ధతిని గూర్చి కవి వివరించిన సందర్భంలోనిది, ఈ వాక్యము.
భావం : తాంబూలంలో వాడే వక్కకు మందగించిన ఆకలిని మెల్లగా పెంచే గుణం ఉంటుంది. అదేవిధంగా దాహాన్ని వేగంగా తగ్గించే నేర్పు పోకచెక్కకు కలదని వాక్యభావం.

విశేషాంశాలు

1. భోజమహారాజు : సాధారణ శక సంవత్సరం 1010-1055 సంవత్సరాల మధ్య పరమార వంశానికి చెందిన భోజమహారాజు మధ్యభారతదేశంలో ధారా నగరం రాజధానిగా మాళవ రాజ్యాన్ని పాలించాడు. ఈయన కవి, పండిత పోషకుడు. వేదశాస్త్ర అధ్యయనం కోసం భోజుడు నిర్మించిన భోజశాల, అతిపెద్ద శివలింగం ఉన్న భోజేశ్వరాలయం నేటికి నిలిచి ఉన్నాయి. ఈయన 84 గ్రంథాలు వ్రాశాడని ప్రతీతి. అందులో కొన్ని: శృంగార ప్రకాశం, సరస్వతీకంఠాభరణం (వ్యాకరణ గ్రంథం), చంపూరామాయణం, నామమాలిక (నిఘంటువు), గోవిందవిలాస కావ్యం, 83 అధ్యాయాలు గల సమరాంగణ సూత్రధారము (వాస్తుశాస్త్రం), 136 శ్లోకాలు గల చారుచర్య మొదలైన సంస్కృత గ్రంథాలు ఉన్నాయి.

2. పంచశౌచాలు :

1. సత్యశౌచం
2. మనఃశౌచం
3. ఇంద్రియనిగ్రహశౌచం
4. సర్వభూతదయాశౌచం
5. జలశౌచం.

3. నాలుగు గడియల స్నానం : గడియ = 24 నిమిషాలు, 4 గడియలు అంటే 96 నిమిషాలు సమయం, సౌలభ్యం ఉన్నవారు శరీరానికి నఖ, శిఖ పర్యంతం తైలమర్దనం చేసుకున్న తర్వాత నలుగు, కుంకుడురసంతో అభ్యంగన స్నానం చేయడానికి అంత సమయం పట్టేది. ఇంత సమయం పాటు నిత్యం స్నానం చేయడం అందరికీ సాధ్యం కాదు. అలాగని హడావిడిగా నాలుగు చెంబుల నీళ్ళు ఒంటిమీద దిమ్మరించుకోవడం స్నానం అనిపించుకోదు అన్న భావాన్ని గ్రహించాలి.

4. జవ్వాది : పునుగుకు సైదోడుగా ఉండే సుగంధ ద్రవ్యం జవ్వాది. మంచి గంధంతో మూలికలు కలిపి తయారుచేసే మంగళ ప్రదమైన పదార్థం ఇది. ఇందులో కలిపే ఓషధులు లభించే ప్రాంతాన్ని తమిళనాడులో “జవ్వాదిమలై” అని పిలుస్తారు.

5. దశదానాలు :

1. గోదానం,
2. భూదానం,
3. తిలదానం,
4. హిరణ్యదానం,
5. నెయ్యి,
6. వస్త్రాలు,
7. ధ్యానం,
8. బెల్లం,
9. శర్కర/మధుర పదార్థాలు
10. జలం/జలపాత్ర.

6. పంచయజ్ఞాలు : గృహస్థు ఆచరించవలసిన నిత్యకర్మలు

1. బ్రహ్మయజ్ఞం (వేదాధ్యయనం / విద్యాభ్యాసం)
2. పితృయజ్ఞం (గతించిన పెద్దలకు తర్పణాలివ్వడం)
3. దేవయజ్ఞం (అర్చన, అగ్నికార్యం, నివేదన)
4. భూతయజ్ఞం (సర్వప్రాణులను ఆదరించడం),
5. మానుష్యయజ్ఞం (అతిథి సత్కారం).

7. ఉత్తరేణి : ఔషధ విలువలు ఉన్న ఈ మొక్కను సంస్కృతంలో “అపామార్గ” అంటారు. ఈ మొక్క యొక్క ఆకు, కాండం, వేర్లు కూడా ఔషధాలలో వినియోగిస్తారు. దంతధావనానికి ఉత్తమమైన ఉత్తరేణిని, వేప, కానుగ పుల్లలతోపాటు నేటికి ఆంధ్రదేశమంతటా వినియోగిస్తారు. అట్ల తదియనాడు వాయినాల నోము తీర్చుకునే స్త్రీలు ఉత్తరేణి పుల్లతో దంతధానవం చేసి 11 పసుపు ముద్దలతో స్నానం చేసిన తర్వాత గౌరీపూజ చేయడం, లక్షవత్తుల నోము చేసేనాడు కూడా మహిళలు ఉత్తరేణి పుల్లతో పళ్ళుతోముకోవడం తీరాంధ్రదేశంలో సంప్రదాయంగా వస్తున్నది.

8. శ్వేతార్కం : తెలుగులో తెల్లజిల్లేడు అంటారు. తెలుపు, నలుపు ఏరకం జిల్లేడైనా వాటి పాలు కంటికి చాలా ప్రమాదం కలిగిస్తాయి. పిప్పి పంటికి తెల్లజిల్లేడు పాలు ఉపశమనం కలిగిస్తాయని ఆయుర్వేద గ్రంథాలు చెప్తున్నాయి. వైద్యుల సలహాతో మాత్రమే వినియోగించాలి.

9. త్రిదోషాలు : మానవ శరీరంలో 1. వాత, 2. పిత్త, 3.శ్లేష్మాలు గతి తప్పకుండా అదుపులో ఉంటే శరీరం ఆరోగ్యంగా ఉంటుది. వీటిల్లో ఏ ఒక్కటి ప్రకోపించినా శరీరం రోగగ్రస్తమవుతుంది.

చారుచర్య Summary in Telugu

కవి పరిచయం

అప్పనమంత్రి రచించిన “చారుచర్య” అనే శాస్త్రగ్రంథం నుండి గ్రహించబడింది. సంస్కృతంలో భోజమహారాజు 136 శ్లోకాలలో “చారుచర్య” అనే కావ్యాన్ని రచించారు. దానిని అదే పేరుతో అప్పనమంత్రి తెలుగులో స్వేచ్ఛానువాదం చేశారు.

అప్పనమంత్రి భారద్వాజ గోత్రుడు, ఆపస్తంబ సూత్రుడు. నాగమాంబ, గోవిందార్యుడు ఈయన తల్లిదండ్రులు. సోమయాజులలో శ్రేష్ఠుడైన సింగనామాత్యునికి అప్పనమంత్రి మేనల్లుడు. హరిభక్తుడైన అప్పనమంత్రి సంస్కృతాంధ్రాలలో కవిత్వం చెప్పగల దిట్ట.

“నూత్న సత్కళాభోజుని” గా వినుతికెక్కిన అప్పనమంత్రి చారుచర్యలోని “గొనకొని కొండముచ్చులు చకోరములన్ శుకశారికావళిన్” అన్న పద్యాన్ని మడికి సింగన తన సకలనీతి సమ్మతంలో ఉదాహరించాడు. అప్పనమంత్రి 13వ శతాబ్దానికి చెందినవాడని, పోతనకు కాస్త ముందు వాడని పండితులు అంచనా వేశారు.

వ్యాధులు – చికిత్సా విధానాలు – ఔషధాల గురించి తెలిపే “బసవ రాజీయం” (18వ శతాబ్ది) లాంటి ఆయుర్వేద గ్రంథాలు ఉన్నాయి. మానవులు క్రమశిక్షణాయుత జీవనవిధానాలను అలవరచుకోవడానికి పాటించాల్సిన నియమాలను, పద్ధతులను వివరించే గ్రంథాలలో “చారుచర్య” నాయకమణి లాంటి రచనగా భావించవచ్చు.

పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం

సమాజంలో నూటికి సగంమందికి పైగా “భాగ్యవంతులు” కనిపిస్తున్నారు గానీ, “మహాభాగ్యవంతులు” మాత్రం నూటికి పదిపాళ్ళకు మించడం లేదు. ధర్మసాధనాలన్నింటిలోనూ దేహమే మొదటిది. దేహాలయాన్ని శుభ్రంగా, ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోవడం అనేది మన చేతుల్లో, చేతల్లో ఉంది. అందుకే, విద్యార్థులకు వ్యవహారజ్ఞానం, మంచి ఆహారపు అలవాట్లు నేర్పడంతో పాటు ఆరోగ్యవిషయాలపై తెలుగువారికున్న శ్రద్ధాసక్తులను, ఒకప్పటి శౌచ, అలంకార పద్ధతులను తెలియజేయడం ఈ పాఠ్యభాగ ఉద్దేశ్యం.

పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

మొత్తం 76 పద్యాలున్న లఘకృతి చారుచర్య. అవతారికతో మొదలై వరుసగా దతధావన, స్నాన, పుష్పధారణ, లేపన, వస్త్రధారణ, భూషణధారణ… ఇలా మొత్తం 12 పద్ధతుల గురించిన వివరాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

పాఠ్యభాగ సంగ్రహం

ప్రతిరోజూ ప్రాతఃకాలంలోనే నిద్ర నుండి మేల్కొనాలి. ఆలస్యం చేయకుండా దంతధావనం చెయ్యాలి. అందుకోసం వేప, కానుగ, చండ్ర, మద్ది మొదలైన ఔషధ విలువలు కలిగిన పుల్లలను ఉపయోగించాలి. వివిధ వృక్ష జాతులకు సంబంధించిన పుల్లలను దంత ధావనానికి ఉపయోగించడం వలన వివిధ రకాల ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి. కనుక వాటిని తెలుసుకొని వినియోగించుకోవాలి. శుభ్రంగా దంతధావనం చేయడం వలన కఫం, పైత్యం హరించుకుపోయి, నాడీమండలం శుద్ధి అవుతుంది. ఆపై చక్కగా గోరు వెచ్చని నీటితో తలస్నానం చేయడం వలన శరీరం కాంతివంతంగా తయారై రోజంతా ఉత్తేజంగా ఉంటారు.

స్నానానంతరం చక్కగా తల దువ్వుకొని కాలానికి తగిన లేపనాలను పూసుకోవాలి. సువాసనను, ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే గేదగి, గన్నేరు, మొల్ల, పొగడ, సంపెంగల వంటి పుష్పాలను ధరించాలి. ఇవి ధరించడం వలన స్త్రీ పురుషులకు త్రిదోషాలు హరించుకుపోతాయి. చలువ చేస్తుంది. ఋతువులననుసరించి మనం వస్త్రధారణ చెయ్యాలి. కాలిపోయినవి, కన్నాలు పడినవి అయిన వస్త్రాలు ధరించరాదు. ఎవరి తాహతుకు తగినట్లుగా వారు ఆయా వారాలలో ఆయా రత్నాలు పొదిగిన ఆభరణాలు ధరించాలి. న్నంతలో దాన ధర్మాలు చేయాలి. మన చుట్టూ ఉన్నవారికి పెట్టాకే మనం భుజించాలి. సాధ్యమైనంత వరకు భోజనం ఒంటరిగా కాకుండా పదిమందితో కలిసి తినాలి. భోజన సమయంలో భోక్తగాని, దాతగాని కోపావేశాలకు లోనయితే ఆ ఆహారం విషంతో సమానమవుతుంది. మధురంగా ఉన్నాయని పదార్ధాలు అతిగా తినకూడదు.

భోజనం మధ్యలో అతిగా నీరు త్రాగకూడదు. అన్నం తినడానికి, నీరు త్రాగడానికి క్రమపద్ధతిని పాటించాలి. భోజనానంతరం కొద్ది దూరమైనా నడవాలి. అలా నడిచాక పైత్యాంతకమైన తాంబూలాన్ని సేవించాలి. తాంబూల సేవనం వలన ఒనగూరే ప్రయోజనాలు అనేకం. తాంబూలంలో వేసుకునే సున్నం త్రిదోషాలను హరిస్తుంది. మంచి ఆహారాన్ని స్వీకరిస్తూ ప్రశాంత జీవనం గడపాలి. ఇతరులకు మేలు చేస్తూ ఓర్పు, సహనం కలిగి ఉన్న వారి ఇంట లక్ష్మీదేవి నివాసం ఉంటుంది. ధైర్యం, ఉత్సాహం, ఉన్నవారిని సంపదలు అవే వెతుక్కుంటూ వస్తాయి. పగలు నిద్రపోకూడదు, పరకాంతను కోరుకోకూడదు. భక్ష్యయోగ్యంగాని పదార్థాల మీద వ్యామోహం వదిలేయాలి. కరుకుగా మాట్లాడకూడదు. ఆత్మస్తుతికి దూరంగా ఉండాలి. క్రమశిక్షణ కలిగిన జీవితం గడుపుతూ పదుగురి మేలు కోరుకునే మానవునికి ఎల్లప్పుడూ అభ్యుదయమే కలుగుతుంది.

పద్యాలు – ప్రతిపదార్థాలు – తాత్పర్యాలు

దంతధావన పద్ధతి

1. కం. రేపకడ మేలుకొని యఘ
నాపకమతి దంతధావనవిధిజ్ఞుం డై
తాపుణ్య కాష్ఠమున మౌ
నోపేతుం డగుచు వలయు నొనరింపంగన్

ప్రతిపదార్థము :

రేపకడన్ = తెల్లవారుజామునే, (వేకువజామున)
మేలుకొని = నిద్రనుండి లేచి
అఘనాపకమతి = పాపములను నశింపజేసే బుద్ధి కలవాడై / ఆలస్యం చేయకుండా
దంతధావనవిధిజ్ఞుండు + ఐ = పళ్ళుతోముకునే నియమములు తెలిసినవాడై
తాన్ = తాను
పుణ్య కాష్ఠమున్ = శ్రేష్ఠమైన చెట్టుపుల్లతో
మౌనో పేతుండు + అగుచున్ = మౌనముతో కూడినవాడై (మాట్లాడకుండా)
ఒనరింపంగన్ వలయున్ = దంతధావనము చేయవలెను

తాత్పర్యము : తెల్లవారుజామున నిద్రలేచిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా పళ్ళు తోముకోవాలి. శ్రేష్ఠమైన, ఆరోగ్యకరమైన వనమూలికల పుల్లలతో (వేప, కానుగ మొదలైనవి) ఎవరితోనూ మాట్లాడకుండా మౌనంగా ఉంటూ దంతధావనం ముగించాలి.

2. ఆ. ఖదిరమును వటమును గానుఁగ జిల్లేడు
వేము మద్ది జువ్వి వీనియందు
నొగరు చేఁదు కార మొనరిన చెక్కలం
దడిపి తోమవలయు దంతములకు

ప్రతిపదార్థము :

ఖదిరమును = చండ్ర చెట్టు
వటమును = మర్రి చెట్టు
గానుగ = కానుగ
జిల్లేడు = జిల్లేడు చెట్టు
వేము = వేప చెట్టు
మద్ది = మద్ది చెట్టు
జువ్వి = జువ్వి చెట్టు
వీనియందున్ = ఈ వృక్షములలో
వగరు, చేదు, కారము = వగరు, చేదు, కారం అనే రుచులు
ఒనరి = కలిగియున్న
చెక్కలన్ = పుల్లలను / పొడులను
తడిపి = నీటితో తడిపి
దంతములకున్ = పళ్ళకు (ను)
తోమవలయున్ = తోమవలయును

తాత్పర్యము : చండ్ర, మర్రి, కానుగ, జిల్లేడు, వేప, మద్ది, జువ్వి వృక్షాల పుల్లలకు వగరు, చేదు, కారం రుచులు ఉంటాయి. వీటిని నీటితో తడిపి పళ్ళు తోముకోవడానికి ఉపయోగించాలి.

3. సీ ఆయురారోగ్యంబులగు మద్ది మామిడి
కణమున శ్రీలక్ష్మి గలుగు మిగులఁ
బీడ లెల్లనుఁ బాయు బీజపూరంబున
రణయం బొదవుఁ గరంజకమున
విత్తలాభము సంభవించును మారేడు
నొదవు ఘనప్రజ్ఞ యుత్తరేణి
నరుచిహరము జాడ్యహరము జేయును జండ్ర
సిద్ధించు నతుల వాక్సిద్ధి జువ్వి

తే. జాజి దాడింబమున దిరిసమున గొడిసె
మొదల నంకోలమునఁ గల్గు మోక్షలక్ష్మి
సింధువారంబునను రావు చెడ్డకలలు
దంతధావనకర్షంబు లింతవట్టు

ప్రతిపదార్ధము :

మద్ది = మద్ది చెట్టుపుల్లతో తోమితే
ఆయురారోగ్యంబులు + అగు = ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం లభిస్తాయి
మామిడి కణమున = పుల్ల(ల)(వలన) లతోటి దంతధావనం చేసిన
కణమున = క్షణకాలంలోనే
మిగుల = మిక్కిలి
శ్రీలక్ష్మి = లక్ష్మీకటాక్షం
కలుగు = కలుగుతుంది
బీజాపూరంబున = మాదీఫలం / దబ్బ చెట్టు పుల్లతో దంతధావనం చేసిన
పీడలెల్లను = సమస్తపీడలు
పాయు = తొలగిపోతాయి
కరంజకమున = కానుగ చెట్టు పుల్లతో తోముట వలన
రణజయంబు + ఒదవు = యుద్దాలలో లేదా పోటీలలో విజయం లభిస్తుంది.
మారేడు = బిల్వ వృక్షపు పుల్లతో తోమితే
విత్తలాభము = ధనలాభము
సంభవించును = కలుగును
ఉత్తరేణి = ఉత్తరేణి పుల్లతో తోమితే
ఘనప్రజ్ఞ = గొప్ప బుద్ధికుశలత
ఒదవు = లభిస్తుంది
చండ్ర = చండ్ర చెట్టు పుల్లతో తోమితే
అరుచిహరము = నోటి రుచిని పోగొడుతుంది
జాడ్యహరము + చేయును = శరీరబద్ధకాన్ని / రోగాలను నివారిస్తుంది
జువ్వి = జువ్వి చెట్టు పుల్లతో తోమితే
అతుల వాక్సిద్ధి = సాటిలేని వాక్చాతుర్యం
సిద్దించును = కలుగును
జాజి = జాజి చెట్టు పుల్లతోను
దాడింబమునన్ = దానిమ్మ చెట్టుపుల్లతోను
దరిసమునన్ = దిరిసెన చెట్టు పుల్లతోను
గొడిసె = గొడిసె చెట్టుపుల్లతోను
మొదల = ముఖ్యంగా
అంకోలమునన్ = ఊడుగ (అంకోల) చెట్టు పుల్లతోను దంతాధావనం చేసిన
మోక్షలక్ష్మి = శ్రేష్ఠమైన సంపద
కల్గున్ = సిద్ధించును
సింధువారంబునను = వావిలి (సింధు వార) చెట్టు పుల్లతో తోముకుంటే
చెడ్డకలలు = పీడకలలు (దుస్వప్నాలు)
రావు = సంభవించవు
ఇంత + పట్టు = ఈ విధంగా తెలియజేయబడిన వృక్షాలు
దంతధావనకున్ = పళ్ళుతోముకోవడానికి
అర్షంబులు = శాస్త్రరీత్యా అత్యంత యోగ్య మైనవి (శ్రేష్ఠమైనవి)

తాత్పర్యము : మన పూర్వీకులు దంతధావనానికి (పళ్ళు తోముకోవడానికి) ఉపయోగించే వివిధ చెట్ల పుల్లల యొక్క విశిష్టతను తెలియజేశారు.

మద్ది పుల్ల : ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తుంది
మామిడి పుల్ల : ఐశ్వర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. లక్ష్మీ దేవి అనుగ్రహాన్ని కలిగిస్తుంది.
మాదీఫలం పుల్ల : సమస్త గ్రహపీడలను, కష్టాలను పోగొడుతుంది.
కానుగపుల్ల : విజయాలను (రణజయం) చేకూరుస్తుంది పెంచుతుంది.
మారేడు పుల్ల : ధన లాభాన్ని ఇస్తుంది.
ఉత్తరేణి పుల్ల : జ్ఞాపకశక్తిని, అమితమైన తెలివితేటలను (ప్రజ్ఞను)
చండ్రపుల్ల : నోటి అరుచిని, శరీర రోగాలను హరిస్తుంది.
జువ్విపుల్ల : మాట్లాడే నేర్పును, అద్భుతమైన వాక్సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

జాజి, దానిమ్మ, దిరిసెన, గొడిసె మరియు ఊడుగ (అంకోల) చెట్ల పుల్లలతో ఉదయాన్నే దంతధావనం చేయడం వలన శ్రేష్ఠమైన సిరిసంపదలు లభించును. వావిలి చెట్టు పుల్లతో దంతధావనం చేయడం వల్ల రాత్రిపూట కీడును కలిగించే దుస్వప్నాలు (పీడకలలు) దరిచేరవు.

4. కం. ప్రియరుచ్యము కఫపైత్య
క్షయకారి మనఃప్రసన్న కారణము శ్రుతి
ద్వయనాడి శుద్ధికరమును
నయనహితము దంతధావనము మనుజులకున్

ప్రతిపదార్థము :

మనుజులకున్ = మానవులకు
దంతధావనము = (శాస్త్రోక్తంగా) పళ్ళుతోముకోవడం అనేది
ప్రియరుచ్యము = నోటికి మంచి రుచిని, ఆహారంపై ఇష్టాన్ని కలిగిస్తుంది
కఫపైత్య క్షయకారి = శరీరంలోని కఫాన్ని, పైత్యాన్ని నశింపజేస్తుంది.
మనఃప్రసన్నకారణము = మనసు ప్రశాంతంగా ఉండటానికి కారణమవుతుంది.
శ్రుతిద్వయ నాడి = రెండు చెవులకు సంబంధించిన నాడులను
శుద్దికరమును = శుద్ధిచేసి, వినికిడి శక్తి మెరుగుపరుస్తుంది
నయన హితము = కంటి ఆరోగ్యానికి ఎంతో మేలుచేస్తుంది

తాత్పర్యము : మానవులు ప్రతిరోజు దంతధావనం చేయడం వలన నోటికి కమ్మని రుచి వస్తుంది. ఇది శరీరంలోని కఫ, పైత్య, దోషాలను హరిస్తుంది. అంతేకాకుండా, దీనివల్ల మనసు నిర్మలంగా ఉంటుంది. వినికిడి నాడులు శుద్ధి చేయబడతాయి. కంటి చూపుకు ఎంతో మేలు కలుగుతుంది.

స్నాన పద్ధతి

5. ఉ. అంగసుఖంబు, దుర్గుణము లారయఁ బొందని మందు, మేనికిన్
రంగు సుపోషణంబు సుకరంబునఁ బ్రాయము మళ్లివచ్చు న
భ్యంగన మాచరించుటకు నర్షవిధం బగు నుష్టవారిజే
యం గడునొప్పు నాల్గు గడియల్ జలకంబు యథావిధిజ్ఞుఁ డై

ప్రతిపదార్థము :

యధావిధిజ్ఞుడై = స్నాన శాస్త్రనియమాలు పూర్తిగా తెలిసినవాడై
నాల్గుగడియల్ = సూర్యోదయానికి ముందు ఉండే నాలుగు గడియల కాలంలో (సుమారు గంటన్నర)
జలకంబు = స్నానము ఆచరించిన
అంగ సుఖంబు = శరీరానికి సౌఖ్యము కలుగును
దుర్గుణము = దుర్గంధము, శరీరదుర్వాసన (ఆరయన్ + పొందని)
ఆరయన్ = విచారించి చూస్తే
పొందని = ఒంటికి చేరకుండా చేసేటటువంటి
మందు = ఒక గొప్ప ఔషధం
మేనికిన్ = శరీరానికి
రంగు = మంచి వన్నెను
సుపోషణంబు = చక్కని ఆరోగ్యం, అవయవ పుష్టి
సుకరంబునన్ = సులభముగా చేకూరును
ప్రాయము = యవ్వనము / వయస్సు
మళ్ళివచ్చు = ముసలితనపు ఛాయలు తొలగి యవ్వన కాంతితో శరీరం ప్రకాశించును
అభ్యంగనము = ఒంటికి, నూనె రాసుకుని మర్దనాచేసుకునే ప్రక్రియను
ఆచరించుటకున్ = అలవరచుకోవడానికి
అర్హవిధంబు + అగు = తగిన పద్ధతి కలిగినటువంటి
ఉష్ణవారి = వేడినీరు (గోరువెచ్చని నీరు)
చేయంట = ఉపయోగించుట
కడున్ + ఒప్పున్ = ఎంతో శ్రేష్ఠముగా నుండును

తాత్పర్యము : శరీరానికి నూనె పట్టించి మర్దనా (అభ్యంగన స్నానం) చేసినప్పుడు, ఆ తర్వాత స్నానం చేయడానికి గోరువెచ్చని నీటిని (ఉష్ణవారి) ఉపయోగించడం అత్యంత అర్హమైన పద్ధతి మరియు శ్రేష్ఠమైనది.

6. కం. ఆచారానన్తరమునఁ
బ్రాచి ముడువవలయుఁ గేశపాశంబులఁ గా
లోచితజలముల గరగర
రాచిన కస్తూరి పూయ రమణీయ మగున్

ప్రతిపదార్థము :

ఆచార = శాస్త్రోక్తమైన నిత్యకృత్యాలు, ప్రాత: స్నానాది విధులు
అనన్తరమునన్ = ముగిసిన పిమ్మట
ప్రాచి = చిక్కులు లేకుండా చక్కగా దువ్వి
కేశ పాశంబులన్ = తలవెంట్రుకల సమూహాన్ని
ముడవవలయున్ = ముడివేసుకోవాలి
కాల + ఉచిత జలముల = ఆయా కాలములకు తగినట్లుగా ఉండే జలములతో (నీటితో)
గరగర రాచిన = సానరాయిపై గరగరమంటూ మెత్తగా
కస్తూరి పూయన్ = కస్తూరి వంటి సుగంధద్రవ్యాన్ని అరగదీసిన
శరీరానికి (పూసుకుంటే) = రాసుకుంటే / ధరిస్తే
రమణీయము + అగున్ = చూడటానికి ఎంతో మనోహరంగా / శ్రేష్ఠంగా ఉంటుంది.

తాత్పర్యము : స్నానం చేసిన తరువాత తలజుట్టును చక్కగా ఆరబెట్టుకుని ముడివేసుకోవాలి. ఆపై శరీరానికి తగిన సుగంధ ద్రవ్యాలను (కస్తూరి వంటివి) పూసుకుంటే ఎంతో అందంగా ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది.

లేపన పద్ధతి

7. కం. జలకంబు దీర్చినప్పుడె
వలయున్ దడియొత్తఁ గాంతివచ్చును బిటికా
దులు వొందకుండు గండువు
గలుగదు మఱి దాన నునుపు గాత్రమున కగున్

ప్రతిపదార్ధము :

జలకంబు + తీర్చిన + అప్పుడె = స్నానము ముగించిన వెంటనే
వలయున్ = తప్పకుండా చేయవలసినది
తడి + ఒత్తన్ = శరీరానికి ఉన్న నీటితడిని (మెత్తని వస్త్రంతో) తుడుచుకోవాలి
కాంతివచ్చును = ఆ విధంగా తుడుచుకోవడం వలన కాంతి వస్తుంది
బిటికాదులు = పిటికలు, (సెగగడ్డలు) కురుపులు, చెమటకాయలు మొదలైనవి
పొందకుండు = శరీరానికి రాకుండా ఉంటాయి
కండువు = చర్మం కందిపోవుట, దురద
కలుగదు = సంభవించదు
మఱి + దానన్ = అంతేగాక, ఆవిధంగా తడి ఒత్తడం వలన
గాత్రమునకున్ = శరీరానికి
నునుపు + అగున్ = మృదుత్వం చేకూరుతుంది

తాత్పర్యము : స్నానం పూర్తి చేసిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా శరీరానికి ఉన్న తడిని వస్త్రంతో చక్కగా తుడుచుకోవాలి. అలా చేయడం వలన చర్మం ప్రకాశిస్తుంది. శరీరానికి సెగగడ్డలు, కురుపులు, చర్మం కందిపోవడం (దురదలు) వంటివి రావు. శరీరం ఎంతో మృదువుగా మారుతుంది.

8. కం. పరిమళము గల్గుపూవులు
ధరియింపఁగ దాన చుండ్రు తలఁబట్టదు చె
చ్చెరఁ జెమటకంపు తొలఁగును
నరులకు మతి దెలియు ననువు నయనముల కగున్

ప్రతిపదార్థము :
పరిమళము + కల్గు = మంచి సువాసనలు వెదజల్లే
పూవులు = పుష్పములు
ధరియింపగన్ = శరీరం లేదా తలపై ధరించడం వల్ల
దానన్ = ఆ సువాసనల ప్రభావంచేత
చుండ్రు = సూర్యుని తాపం
తలన్ + పట్టదు = మనస్సు గుర్తించదు (శరీరానికి ఎండవేడి తెలియదు)
చెచ్చెరన్ = చాలావేగముగా
చెమటకంప = ఒంటి నుండి వచ్చే దుర్వాసన
తొలగును = నశిస్తుంది
నరులకున్ = మనుషులకు
మతి = బుద్ధి
తెలియున్ = వికసిస్తుంది.
నయనములకు = కళ్ళకు
అనువు = అనుకూలము / చలువను
అగున్ = కలుగుతుంది

తాత్పర్యము : సువాసన గల పూలను ధరించడం వలన ఎండవేడిమి లేదా అలసట యొక్క ప్రభావం మనసుకు తెలియదు. ఒంటికి పట్టిన చెమట దుర్వాసన త్వరగా తొలగిపోతుంది. మనుషుల మనస్సు తేలికపడి బుద్ధి వికసిస్తుంది. కళ్ళకు ఎంతో చలువ, ఉపశమనం లభిస్తాయి.

ధారణ పద్ధతి

9. ఉ. గేదఁగిపువ్వు దాలిచి సుఖింతురు మేలు జవాది పూసి హృ
న్మోదముగాఁగఁ గన్నెరులు మొల్లలతో వకుళ ప్రసూనముల్
జాదులు పాటలంబులును సంపెఁగలున్ శతపత్రకంబులున్
శ్రీదనరారు భోగులు ధరింతురు కస్తూరిఁ గూర్చి వేడుకన్

ప్రతిపదార్థము :

గేదగి పువ్వు = మొగలి పువ్వును
తాలిచి = ధరించి
మేలు = శ్రేష్ఠమైన
జవాది పూసి = జవాది (సుగంధ పచ్చాకు పూత) వంటి సుగంధ ద్రవ్యాన్ని రాసుకుని
సుఖింతురు = ఆనందాన్ని అనుభవిస్తారు
హృత్ + మోదముగాఁగన్ = మనస్సుకు ఎంతో సంతోషం కలిగేలా.
కన్నేరులు = గన్నేరు పూలు
మొల్లలతో = మొల్ల పూలతో పాటు
వకుళ ప్రసూనముల్ = పొగడ పూలను
జాదులు = జాజిపూలు
పాటలంబులును = కలిగొట్టు పూలు
సంపెంగలున్ = సంపెంగపూలు
శతపత్రకంబులున్ = తామరపూలు
భోగులు = విలాసవంతమైన, ఆరోగ్యకరమైన జీవితాన్ని గడిపే సుఖవంతులు
శ్రీ + తనరారు = సంపదలు, వైభవాలు ఉట్టిపడేలా ప్రకాశించే (ప్రకాశిస్తారు)
వేసవి రాత్రులన్ + ఎప్పుడున్ = వేసవి కాలపు రాత్రి వేళలందు
అర్ధిమెయిన్ = ఇష్టపూర్వకంగా
ధరింతురు = ధరిస్తారు

తాత్పర్యము : వేసవికాలం రాత్రివేళల్లో మొల్లలు, జాజులు, తాజా పూలమాలలు, గన్నేరు పూలు, తెల్లని సుగంధ పుష్పాలు మరియు వట్టివేళ్ళను ధరిస్తారు ఇవన్నీ శరీరానికి సహజమైన చల్లదన్నాన్ని ఇస్తాయి. మరియు వాత, పిత్త, కఫ దోషాలను హరిస్తాయి. అంతేకాకుండా, శరీరంపై పన్నీరు చల్లుకొని ఈ పూలను ఇష్టంగా ధరించడం వల్ల వేసవి తాపం నుండి ఉపశమనం (లభిస్తుంది) పొందుతారు.

వస్త్రధారణ పద్ధతి

11. సీతుం గందువఁ బట్టుచీరలును మాంజిష్ఠంబులున్ దోఁపులున్
వాతశ్లేష్మ నివృత్తి హేతువులు, దుర్వారోష్ణ కాలంబునన్
జేతోమోదము పైత్యహానియుఁ గడుం జేకూరుఁ జెంగావులన్
శ్వేతచ్ఛాయపటంబు లభ్రపట లీవేళన్ ద్రిదోషఘ్నముల్

ప్రతిపదార్థము :

సీతుం = చలికాలము నందలి (చలికాలపు)
కందువన్ = ఋతువులో (ఋతువు వచ్చినప్పుడు)
పట్టు చీరలును = పట్టునూలుతో చేసిన, శరీరానికి వెచ్చదనాన్ని ఇచ్చే వస్త్రాలను
మాంజిష్ఠంబులన్ = గోధుమ లేదా ముదురు ఎరుపు రంగు వేయబడిన వస్త్రములు
తోపులన్ = మేలైన వన్నెదుస్తులు
వాత = వాత దోషము యొక్క
శ్లేష్మ = కఫ దోషము యొక్క
నివృత్తి = తొలగింపునకు
హేతువులు = కారణములగును
దుర్వా = నివారింపశక్యముకాని, (మిక్కిలి తీవ్రమైన)

12. కం. కాలినచీర ధరించిన
మేలు దొలంగుటయె కాదు మిక్కిలి కీడై
కాలునివశమగుఁ గావున
వాలాయము దానిఁ బాఱవైవఁగవలయున్

ప్రతిపదార్ధము :

కాలిన చీర = అగ్ని తగిలి కాలిన లేదా / చిరిగిన / మలినమైన వస్త్రాలు
ధరించినన్ = ధరిస్తే
మేలు + తొలంగుటమె కాదు = శుభం దూరమవ్వడమే కాకుండా
మిక్కిలి కీడై = ఎంతో అనారోగ్యము
కాలుని వశమగున్ = యముని వశం అవుతారు (ఆయువు క్షీణిస్తుంది)
కావున = అందువలన
వాలాయము = తప్పనిసరిగా
దానిన్ = అటువంటి కాలిన లేదా చిరిగిన వస్త్రాలను
పాఱవైవగ వలయున్ = దూరంగా పారవేయాలి

తాత్పర్యము : కాలిన లేదా చిరిగిన వస్త్రాలను ధరించడం వల్ల ఆయువు, ఐశ్వర్యం నశిస్తాయి. కాబట్టి వాటిని వెంటనే విసర్జించాలి.

భూషధారణ పద్ధతి

13. చం. తెవులులు, సెందనోడు నధిదేవత లిత్తురు మెచ్చి సంతతో
త్సవములు రత్నభూషణవితానము దాల్పఁగ నట్లు లేనినాఁ
డవయవశుద్ధి హేతు రుచిరాభరణంబులు దాల్సఁగాఁదగున్
రవణముపొంటె లక్కయును రాగియు నిడ్డవిగావు దాల్పఁగన్

ప్రతిపదార్థము :

రత్నభూషణ వితానము = నవరత్నాలతో కూడిన ఆభరణాల సమూహాన్ని
దాల్పగన్ = శరీరంపై ధరించినప్పుడు
అధిదేవతలు = ఆయా రత్నాలకు అధిపతులైన దేవతలు
మెచ్చి = ప్రసన్నులై
సంతత + ఉత్సవములు = సంతోషమును, ఉల్లాసాన్ని
ఇరు = ఇచ్చెదరు
తెవులులు = శరీరానికి వచ్చే వివిధ రోగాలు
చెంద + ఓడున్ = దరి చేరుటకు భయపడును
అట్లులేనివాడు = ఒకవేళ (ఆర్ధికస్తోమత లేకపోవడం వల్ల కానీ, మరే ఇతర కారణం వల్ల కానీ) రత్నాభరణాలు ధరిండం సాధ్యం కానప్పుడు
అవయవ శుద్ధి = శరీర అవయవముల యొక్క ఆరోగ్యము మరియు కాంతి శుద్ధి కొరకు
హేతు = కారణమైనటువంటి
రుచిర + ఆభరంణబులు = ప్రకాశవంతమైన బంగారు నగలను
దాల్చగాన్ + తగన్ = యోగ్యమైన పద్ధతిలో ధరించాలి
రవణము పొంటె = కేవలం అలంకారం కోసమని
లక్కయును = లక్కతో చేసినవి
రాగియును = రాగితో చేసిన చౌకబారు నగలను
దాల్పగన్ = అలాంటి వాటిని ధరించడం
ఇడ్డవి గావు = శ్రేష్ఠం కాదు

తాత్పర్యము : శరీరానికి మేలైన నవరత్న ఆభరణాలను, స్వర్ణాభరణాలను ధరించడం ఎంతో శ్రేష్ఠం. ఆయా రత్నాలకు అధిపతులైన గ్రహదేవతలు సంతోషించి, మనకు మానసిక ఆనందాన్ని ఇస్తారు. ఈ భూషణాల వల్ల శరీరానికి ఎటువంటి వ్యాధులు (తెవులులు) దరిచేరవు. చక్కని నగల ధారణ అవయవాలకు కాంతిని, శుద్ధిని ఇస్తుంది. అయితే కేవలం పైపై మెరుగుల కోసం లక్క ఎక్కువగా ఉన్నవి, తక్కువ రకం రాగి నగల వంటి చౌకబారు ఆభరణాలను ధరించడం ఆరోగ్యరీత్యా, శాస్త్రరీత్యా మంచిది కాదు.

అర్చా పద్ధతి

14. కం. దానములు చేసి యట స
న్మానంబున దేవపితృసమభ్యర్చనముల్
పూని యొనరించి పిమ్మటం
గాని చనఁగవలదు భుక్తి కార్యంబునకున్

ప్రతిపదార్థము :

దానములు చేసి = శక్తి కొలది ఇతరులకు దానధర్మాలు ఆచరించి
అట = ఆ తర్వాత
సత్ + మానంబున (సన్మానంబున) = పవిత్రమైన మనస్సుతో
దేవ = దేవతలకు
పితృ = పితృదేవతలకు
సమభ్యర్చనముల్ = చక్కటి పూజలు, తర్పణములు
పూని = నియమ నిష్ఠలతో కూడిన సంకల్పం పట్టి
ఒనరించి = పూర్తిచేసి
పిమ్మటగాని = ఆ తర్వాతనే తప్ప
భుక్తి కార్యంబునకున్ = భోజనం చేసేపనులకు
చనగవలదు = వెళ్ళకూడదు

తాత్పర్యము : ఉదయాన్నే నిత్యకృత్యాలు ముగించుకున్నాక, అర్హులకు దానధర్మాలు చేయాలి. ఆ పిమ్మట ప్రశాంతమైన, పవిత్రమైన మనస్సుతో దేవతలను, పితృ దేవతలను భక్తితో పూజించాలి. తర్వాత మాత్రమే మనిషి భోజనానికి ఉపక్రమించాలి. పూజలు చేయకుండా నేరుగా ఆహారం తీసుకోకూడదని భావం.

భోజన పద్ధతి

15. కం. పెక్కండ్రు లేకయున్నను
నొక్కఁ డిరువురైనఁ బంక్తి నొగిఁ గుడువక తా
నొక్కండ భుక్తి గొనుటది
యెక్కడునింద్యమనిచెప్పి రిద్ధచరిత్రుల్

ప్రతిపదార్థము :

ఇద్ద చరిత్రుల్ = పవిత్రమైన / గొప్ప చరిత్ర కలిగిన పెద్దలు
పెక్కండ్రు = ఎక్కువ మంది జనాలు
లేకయున్నను = లేకపోయినప్పటికీ
ఒక్కడు = ఒకడు
ఇరువురు ఐనన్ = కనీసం ఇదరైనా కలిసి
పంక్తిన్ = ఒక వరుసలో కూర్చుని
ఒగిన్ = క్రమముగా
కుడువక = తినకుండా
తాన్ = తానుమాత్రం
ఒక్కండ = ఒక్కడే ఒంటరిగా
భుక్తి గొనుట అది = ఆహారాన్ని భుజించడం అనేది
ఎక్కుడు = మిక్కిలి
నింద్యము అని = నిందించదగినది (తప్పు) అని
చెప్పిరి = చెప్పారు

తాత్పర్యము : ఎక్కువ మంది కలిసి తినే అవకాశము లేకపోయినా, కనీసం ఇద్దరు లేదా ముగ్గురయినా కలిసి కూర్చుని పంక్తి భోజనం చేయాలి. అలా కాకుండా ఎవరితోనూ కలవకుండా ఒంటరిగా కూర్చుని తినడం చాలా పెద్ద తప్పు అని పెద్దలు చెప్పారు.

16. కం. ఇష్టఫల సిద్ధి చేకుఱుఁ
దుష్టియునుం గలుగుపేర్మి దొరయును సుజనో
త్కృష్టుఁడగు భోజనము వి
స్పష్టముగాఁ జేయునేని బహుజనములతోన్

ప్రతిపదార్థము :

బహుజనములతోన్ = ఎక్కువమంది వ్యక్తులతో (నలుగురితో) కలిసి
విస్పష్టముగా = స్పష్టముగా
సుజన = మంచిజనులకు
ఉత్కృష్టుడు + అగు = శ్రేష్ఠుడగును
భోజనము = ఆహారమును
చేయునేని = భుజించినట్లయితే
ఇష్టఫలసిద్ధి = కోరుకున్న ఫలితాలు
చేకూరున్ = లభిస్తాయి
తుష్ఠియనున్ = మానసిక తృప్తికూడా
కలుగున్ = కలుగుతుంది
పేర్మి = పరస్పర ప్రేమాభిమానాలు
దొరయును = లభించును

తాత్పర్యము : మంచి మనసున్న వారితో మరియు తోటివారితో కలిసి భోజనం చేయడం వలన కోరుకున్న పనులు సిద్ధించి శుభం కలుగుతుంది. మనస్సుకు ఎంతో తృప్తి, సంతోషం లభిస్తాయి. అందరి మధ్య ప్రేమాభిమానాలు కూడా పెంపొందుతాయి.

17. కం. కుడుచు నతం డైనను బె
ట్టెడు నాతం డైననపుడు డెందము
కడుఁ గోపముతో నుండినఁ
గుడిచినయన్నంబు కాలకూటముఁ బోలున్

ప్రతిపదార్థము :

కుడుచునతండు ఐనను = అన్నం తినేవాడైనా సరే ఉండినన్
పెట్టెడు నాతండు ఐనను = అన్న వడ్డించే వాడైనా సరే
అప్పుడు = ఆ సమయంలో
డెందము = మనస్సు
రెండై = చంచలమై
కడున్ = మిక్కిలి
కోపముతో ను + ఉండినన్ = కోపముతో ఉన్నట్లయితే
కుడిచిన = తిన్నటువంటి
అన్నంబు = ఆ ఆహారము
కాలకూటమున్ = కాలకూట విషముతో
పోలున్ = సమానమవుతుంది

తాత్పర్యము : తినేటప్పుడు మనశ్శాంతి లేకుండా, మనస్సులో వేరే ఆలోచనలతో లేదా తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటే, ఆ తిన్న అన్న ఒంటికి పట్టదు సరికదా, అది విషంతో సమానంగా మారి శరీరానికి హాని చేస్తుంది.

18. కం. అతిమధురమదీపనకర
మతిలవణము నయనకాంతిహర మాహారం
బతితికామ్లము ముదిమికి
నతిశయహేతు వని చెప్పి రాయుర్వేదుల్

ప్రతిపదార్థము :

ఆయుర్వేదుల్ = ఆయుర్వేద శాస్త్రజ్ఞులు (వైద్యులు)
ఆహారంబు = మనం తినే ఆహారంలో
అతిమధురము = అమితమైన తీపిపదార్ధాలు తినడం
అదీపనకరము = జఠరాగ్నిని (ఆకలిని) మందగించేలా చేస్తుంది
అతిలవణము = మిక్కిలి ఉప్పుపదార్థములు తినడం
నయన కాంతిహరము = కంటిచూపును (నేత్రతేజస్సును) హరిస్తుంది
అతి తిక్త ఆమ్లము = మిక్కిలి చేదు, పులుపు పదార్ధాలు తినడం
ముదిమికిన్ = ముసలితనానికి (త్వరగా వృద్ధాప్యం రావడానికి)
అతిశయ హేతువు = ప్రధానమైన కారణం
అని చెప్పిరి = అని చెప్పారు

తాత్పర్యము : అమితమైన తీపి ఆకలిని తగ్గిస్తుంది. ఎక్కువ ఉప్పు తినడం వల్ల కంటిచూపు దెబ్బతింటుంది. మిక్కిలి చేదు, పులుపు పదార్థాలను ఎక్కువగా తీసుకోవడం వలన త్వరగా ముసలితనం వస్తుంది.

19. తే. కుడువఁ దొణఁగుచు నీళ్లను గ్రోలెనేని
దీపనము చెడుఁ దద్దయు దేహ మఱుగు
భుక్తి మధ్యోదకము కొంత పుష్టిజేయుఁ
బిదపఁ బానీయ మానుట పెద్ద మేలు ter

ప్రతిపదార్థము :

కుడువన్ + తొణగుచున్ = భోజనం తినే ప్రారంభ సమయంలోనే
నీళ్ళను గ్రోలెనేని = నీళ్ళను ఎక్కువగా త్రాగినట్లయితే
దీపనము చెడున్ = ఆకలి (జీర్ణశక్తి) నశిస్తుంది
తద్దయు = దానివల్ల మిక్కిలిగా
దేహము + అఱుగు = శరీరం కృశించిపోతుంది
భుక్తి మధ్య + ఉదకము = భోజనం చేస్తున్న మధ్యలో నీరు త్రాగడం
కొంత పుష్టిజేయున్ = శరీరానికి కొంతపుష్టిని ఇస్తుంది.
పిదపన్ = భోజనం ముగిసిన వెంటనే
పానీయము = నీరు
(ఆనుట = త్రాగుట / స్వీకరించుట)
మానుట = నీరు త్రాగడం మానివేయడం
పెద్దమేలు = శరీరానికి ఎంతోశ్రేష్ఠం

తాత్పర్యము : భోజనం మొదలుపెట్టే ముందు నీళ్ళు తాగితే జీర్ణశక్తి తగ్గి శరీరం శుష్కించిపోతుంది. భోజనం మధ్యలో కొద్దిగా నీరు తాగడం ఆరోగ్యానికి మంచిది. భోజనం పూర్తి కాగానే వెంటనే ఎక్కువగా నీరు త్రాగకుండా ఉండటం అన్నిటికంటే పెద్దమేలు చేస్తుంది (జీర్ణక్రియ సజావుగా సాగుతుంది.)

20. తే. కడుపు నాలుగుపాళ్లనుగా నెఱింగి
రెండుపాళ్ళన్నమునను బూరింపవలయుఁ
బానమున నింపఁగా నొకపాలువలయు
వాయుచలనకు నొకపాలు వలయు నెడము

ప్రతిపదార్థము :

కడుపు = ఉదరమును
నాలుగుపాళ్ళనుగాను = నాలుగుభాగాలుగా
నెఱింగి (ఎఱింగి) = తెలుసుకొని
రెండు పాళ్ళన్నమును = అందులో రెండుభాగాలును (సగం కడుపును) అన్నము మరియు కూరలు మొదలగు ఘనాహారముతో
పూరింపవలయున్ = నింపవలెను
పానమునన్ = నీరు మొదలైన ద్రవపదార్ధాలకు
నింపగాన్ = నింపుటకు
ఒకపాలు = ఒక భాగమును (నాల్గవ వంతు)
వలయును = కేటాయింపవలెను
వాయుచలనకున్ = గాలి తిరగడానికి (జీర్ణక్రియ సజావుగా సాగడానికి)
ఒకపాలు = మిగిలిన ఒక భాగమును
నెడము (ఎడము) వలయున్ = ఖాళీగా వదిలి పెట్టాలి

తాత్పర్యము : మన కడుపును నాలుగు భాగాలుగా ఊహించుకుంటే :

1. రెండు భాగాలు (50%): అన్నం, కూరలు, వంటి ఘనాహారంతో నింపాలి.
2. ఒక భాగం (25%) నీరు లేదా మజ్జిగ వంటి ద్రవపదార్థాలకు కేటాయించాలి.
3. చివరి ఒక భాగం (25%) గాలి ఆడటానికి, తిన్న ఆహారం సులభంగా జీర్ణం అవడానికి వీలుగా పూర్తిగా ఖాళీగా ఉంచాలి.

సగం కడుపును మాత్రమే ఘనపదార్థాలతో నింపడం వలన జీర్ణరసాలు ఆహారంతో బాగా కలుస్తాయి. దీనివల్ల గ్యాస్, అజీర్తి, మలబద్ధకం వంటి ఉ దరసంబధిత సమస్యలు రావు.

21. తే. కుడిచినప్పుడఁ శయనింపఁ గడుపు పెరుగు
కదల కెచ్చోటఁ గూర్చున్నఁ గలుగుసుఖము
అల్ల నడయాడ నాయువు నగ్గలించు
దూరమరిగిన మృత్యువు దోన యరుగు

ప్రతిపదార్దము :

కుడిచిన + అప్పుడు + అ = భోజనము చేసిన తక్షణమే
శయనింపన్ = పడుకుంటే
కడుపు పెరుగున్ = పొట్ట పెరుగుతుంది
కదలక = శరీరాన్ని ఎటు కదల్చకుండా
ఎచ్చోటన్ + కూర్చున్నన్ = ఒకే చోట కూర్చుండిపోతే
సుఖము + కలుగున్ = అప్పటికి హాయిగానే ఉంటుంది (కానీ ఊబకాయానికి దారి తీస్తుంది)
ಅಲ್ಲ = మెల్లగా
నడయాడన్ = అడుగులు వేస్తూ నడిస్తే
ఆయువున్ = ఆయుష్షు
అగ్గలించున్ = అతిశయిస్తుంది
దూరము + అరిగినన్ = కొంచెం ఎక్కువ దూరం నడిచినట్లయితే
మృత్యువు = అకాల మరణం
తోన = దరిచేరకుండా
అరుగున్ = వెనక్కి వెళ్ళిపోవును

తాత్పర్యము : తిన్న వెంటనే పడుకుంటే పొట్ట పెరుగుతుంది. అన్నం తిన్న తర్వాత ఎటుకదలకుండా ఒకే చోట కూర్చుంటే తాత్కాలికంగా సుఖంగా ఉన్నట్లు అనిపించినా శరీరం లావెక్కుతుంది. భోజనం ముగిసిన తదుపరి మెల్లగా నడిస్తే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది. మరింత దూరం నడిచే అలవాటు ఉన్నవారి దరిదాపుల్లోకి అకాల మృత్యువు రాదు.

22. కం. కడుపు కడుఁబిక్కటిల్లి నఁ
బొడమును మఱిదప్పి హీనభోజనుఁ డైనన్
బడుగగుఁ గావున సమమగు
కుడుపున నేతెవులు లేక కొలఁదియొడ లగున్

ప్రతిపదార్థము :

కడుపు = ఉదరము
కడున్ + పిక్కటిల్లినన్ = మిక్కిలి (పట్టనంతగా) నిండిపోతే
మఱి = ఎక్కువగా
దప్పి = దాహం పొడమును కలుగుతుంది.
హీన భోజనుడు + ఐనన్ = పరిమితి కంటే చాలా తక్కువగా తినేవాడైతే
బడుగు + అగున్ (బడుగగున్) = శరీరం చిక్కిపోయి బలహీనుడగును
కావునన్ = కాబట్టి
సమము + అగు (సమమగును) = సమతుల్యమైన (సమానమైన)
కడుపునను = భోజన నియమం వలనను
ఏ తెవులున్ + లేక = ఎటువంటి రోగాలు లేక
కొలదియు + ఒడన్ + అగున్ = శరీరం సరైన కొలతలతో (ఆరోగ్యంగా) ఉంటుంది

తాత్పర్యము : కడుపు నిండా పట్టనంతగా తింటే విపరీతమైన దాహం, అజీర్తి కలిగి రోగాలు వస్తాయి. అలాగని చాలా తక్కువగా తింటే శరీరం బలహీనపడుతుంది. కాబట్టి, ఎల్లప్పుడూ మితంగా (సమంగా) తినడం వల్ల ఎటువంటి వ్యాధులు లేకుండా శరీరం నిత్యం ఆరోగ్యంగా మరియు
నాజూకుగా ఉంటుంది.

తాంబూల పద్ధతి

23. కం. పూగమునకు గుణములు పై
త్యాగమముం జెఱుచుటయును నాఁకలి మృదులీ
లాగతిఁ బుట్టించుటయును
వేగమె దాహంబు నణఁచు విన్నాణంబున్

ప్రతిపదార్థము :

పూగమునకున్ = పోకచెక్కకు (వక్కకు)
గుణములు = సహజసిద్ధమైన లక్షణాలు ఏవనగా
పైత్త్యాగమముం = (పైత్య + ఆగమమున్) పైత్యం పెరగడాన్ని
(జె) చెఱుచుటయును = పోగొట్టడం (నివారించుట)
ఆకలి(న్) = ఆకలిని
మృదులీలాగతిన్ = మెల్లమెల్లగా (సహజమైన రీతిలో)
పుట్టించుటయును = రేకెత్తించడం
వేగమె = త్వరగానే
దాహంబున్ = దప్పికను
అణచు = అణచివేసేటటువంటి
విన్నాణంబున్ = నేర్పు కలిగియుండును

తాత్పర్యము : తాంబూలంలో వాడే మేలిమి వక్కకు మూడు ప్రధాన గుణాలు శరీరంలో పైత్యాన్ని పెరగకుండా ఆపుతుంది. మందగించిన ఆకలిని మెల్లగా పెంచుతుంది. విపరీతమైన దాహాన్ని కూడా వేగంగా తగ్గించే నేర్పు పోకచెక్కకు ఉంది.

24. సీ. లఘకారి క్రిమిదోష విఘటనసంధాయి
దీపననిర్దోష దీప్తికరము
పాషాణచూర్ణంబు పైత్య వాతళఘ్నంబు
శంఖచూర్ణము పైత్య వాతఘ్నంబు
చిప్పల సున్నంబు శ్లేష్మంబు హరియించు
గుల్లసున్నము వాత గుణముఁ జెఱుచుఁ
దెలివిచ్చుఁ జాల ముత్తియపు సున్నము చూర్ణ
పర్ణ మాయువునకు బాధకంబు

తే. పత్రమూలంబునను రోగపటల ముండు
నగ్ర మది పాపముల కెల్ల నాశ్రయంబు
నడిమి యీనియబుద్ధి వినాశకరము
వీని వర్ణించి తగఁ జేయు వీడియంబు

ప్రతిపదార్థము :

లఘకారి = తిన్న ఆహారాన్ని తేలికగా జీర్ణం చేసేది
క్రిమిదోష = కడుపులోని పురుగుల (క్రిముల) సమస్యను
విఘటన సంధాయి = నాశనం చేసేది
దీపన = జఠరాగ్నిని
నిర్దోష = ఎలాంటి దోషాలు లేనిది
దీప్తికరము = శరీరానికి కాంతిని ఇచ్చేది
పాషాణ చూర్ణంబు = రాతి సున్నము
పైత్య వాతఘ్నంబు = పైత్యాన్ని, వాతాన్ని హరించేది
శంఖ చూర్ణము = శంఖములతో చేసిన సున్నము
పైత్య శైత్య హరము = కఫాన్ని, పైత్యాన్ని పోగొట్టేది
చిప్పల సున్నంబు = నత్తగుల్లల చిప్పలతో తయారుచేసిన సున్నము
శ్లేష్మంబున్ = కఫాన్ని
హరియించున్ = పోగొడుతుంది
గుల్లసున్నము = గుల్లలతో కాల్చబడిన సున్నము
వాతగుణమున్ = వాత సంబంధమైన దోషాలను
చెఱుచున్ = నశింపజేయును
ముత్తియపు సున్నము = ముత్యాల భస్మంతో చేసిన అత్యంత శ్రేష్ఠమైన సున్నము
చాలన్ = మిక్కిలిగా
తెలివి + ఇచ్చున్ = బుద్ధికి చురుకుదనాన్ని యిస్తుంది
చూర్ణపర్ణము = సున్నం అతిగాపూసిన తమలపాకు (లేదా) కేవలం (వ)ఒట్టి సున్నాన్ని ఎక్కువగా నమలడం)
ఆయువునకున్ = మనిషి యొక్క ఆయుష్షుకు
బాధకంబు = హానికరము
పత్రమూలంబును = తమలపాకు యొక్క మొదలు భాగము
రోగపటలము + ఉండున్ = వ్యాధుల సమూహానికి నిలయమై ఉంటుంది
అగ్రము + అది = ఆ ఆకు యొక్క చివరి భాగము
పాపముల + కెల్లన్ = సమస్త దోషములకు
ఆశ్రయంబు = నివాసస్థానము
నడిమి = ఆకు మధ్యలో ఉండే
యీనియ (ఈనె) = లావు పాటి ఈనె భాగము
బుద్ధి = ఆలోచనాశక్తికి
వినాశకరము = నాశనము కలిగించేది
వీనిన్ = ఈ భాగాలన్నింటిని
వర్జించి = పూర్తిగా తొలగించి
తగన్ = యోగ్యమైన రీతిలో
వీడియంబు + చేయున్ = తాంబూలము వేసుకోవాలి.

తాత్పర్యము : తాంబూలంలో వాడే సున్నం జీర్ణక్రియను మెరుగుపరుస్తుంది. కడుపులోని, క్రిములను చంపుతుంది, ఆకలిపుట్టించి ఒంటికి తేజస్సు ఇస్తుంది. ఇందులో రాతి సున్నము శరీరంలోని పైత్య, వాత దోషాలను తగ్గిస్తుంది. శంఖ భస్మంతో చేసిన సున్నము కఫాన్ని, పైత్యాన్ని పూర్తిగా హరిస్తుంది.

చిప్పల సున్నం శరీరంలోని కఫ దోషాలను హరిస్తుంది. గుల్ల సున్నం వాతదోషాలను, నొప్పులను తగ్గిస్తుంది. ముత్యపు సున్నం చురుకుదనాన్ని, మానసిక ఉల్లాసాన్ని ఇస్తుంది.

సున్నం ఆరోగ్యానికి మంచిని చేకూర్చునదే అయినప్పటికినీ తమలపాకుకు సున్నాన్ని మితిమీరి రాసి తింటే ఆయుష్షుకు భంగం కలుగుతుంది.

తమలపాకు మొదలు (తొడిమ) రోగాల సమూహాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆకు యొక్క చిగురుమొన సమస్త దోషాలకు ఆశ్రయంగా ఉంటుంది. ఆకుల మధ్యలో ఉండే లావు పాటి ఈనె మనిషి యొక్క బుద్ధిని, ఆలోచనా శక్తిని నాశనం చేస్తుంది. కేవలం శుభ్రమైన ఆకు భాగాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

25. ఉ. తాలిమిగల్గి తాఁ బరులదైన్యము వాపుచు శాంతిగల్గి సం
క్షాళితచిత్తుఁడయ్యుఁ దగ సాహసకార్యము సేయ మైకొనం
జాలి పరోపకారియయి సంపద కుబ్బని యాతఁ డెప్పుడున్
శ్రీలలనాకటాక్ష సరసీరుహధాముఁడు మంత్రి శేఖరా !

ప్రతిపదార్థము :

మంత్రిశేఖరా ! = ఓ శ్రేష్ఠుడైన మంత్రివర్యుడా !
తామిలిగల్గి = నిశ్చలమైన ఓర్పు కలిగి ఉండి
తాన్ = తాను
పరులదైన్యము = తోటివారి యొక్క దీనస్థితిని
వాపుచున్ = పోగొడుతూ
శాంతిగల్గ = ప్రశాంతమైన గుణాన్ని కలిగి ఉండి
సంక్షాళిత చిత్తుడు + అయ్యున్ = జ్ఞానము చక్కగా కడగబడిన లేదా పవిత్రమైన మనస్సు కలవాడైనప్పటికీ
తగన్ = సమయానుకూలంగా, యోగ్యమైనరీతిలో
సాహస కార్యము = పరాక్రమంతో కూడిని సాహస పనులను
చేయన్ = చేయడానికి
మైకొనన్ = సిద్దపడేవాడు
జాలి = లోకంపై దయా హృదయం కలిగి
పరోపకారి అయి = నిరంతరం ఇతరులకు మేలు చేసేవాడై
సంపదకున్ + ఉబ్బని = ఎంతటి ఐశ్వర్యం కలిసివచ్చినా అహంకారంతో పొంగిపోని
అతడు = అటువంటి ఉత్తమ పురుషుడు
ఎప్పుడున్ = ఎల్లవేళలా
శ్రీలలనా కటాక్ష = లక్ష్మీదేవి యొక్క కరుణా వీక్షణములకు
సరసీరుహ ధాముడు = తామరపువ్వు వంటి నివాస స్థానము (ఆశ్రయుడు) అవుతాడు

తాత్పర్యము : ఎవడైతే గొప్ప ఓర్పును కలిగి ఉండి హృదయంలో దయ కలిగి నిరంతరం పరోపకారం చేస్తూ ధన గర్వంతో ఉబ్బిపోకుండా ఉంటాడో… అటువంటి సద్గుణాలు కలిగిన వ్యక్తి పై లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది. అతడు సిరిసంపదలతో తులతూగుతాడు.

26. కం. కారణము దైవ మనుచును
బ్రారంభం బుడుగఁ జనదు ప్రభువుల కెందున్
ఊరక తిలలను దైలం
బేరీతిని బడయవచ్చు నిద్ధచరిత్రా

ప్రతిపదార్దము:

నిద్దరచరిత్రా ! = నిరుపమైన (గొప్ప) చరిత్ర కలిగిన ఓ మంత్రి వర్యుడా !
కారణము = ఏ పని జరగడానికైనా మూలకారణం
దైవము + అనుచును = దైవబలమే (అదృష్టమే) అని అనుకుంటూ
ప్రభువులకున్ = పాలకులకు లేదా సాధారణ మనుషులకు
ఎందున్ = ఏ విషయమునందైనా
ప్రారంభంబు = చేయవలసిన పనిని మొదలు పెట్టే ప్రయత్నాన్ని
ఉడుగన్ + చనదు = వదిలిపెట్టడం తగదు
ఊరక = ఏ శ్రమ లేదా ప్రయత్నం చేయకుండా కేవలం ఖాళీగా కూర్చుంటే
తిలలను = నువ్వుల నుండి
తైలంబు = నూనెను
ఏ రీతిని = ఏ విధంగా మాత్రం
పడయవచ్చున్ = పొందగలరు ? (పొందలేరు కదా !)

తాత్పర్యము : ఏ కార్యమైనా సిద్ధించడానికి అదృష్టమో లేదా దైవానుగ్రహమో కారణం అని సాకుగా చెప్తూ, ప్రయత్నాన్ని అస్సలు వదిలిపెట్టకూడదు. ఎందుకుంటే నువ్వులను తెచ్చి గానుగలో వేసి నూరే శ్రమ (ప్రయత్నం) చేయకుండా, కేవలం ఊరికే కూర్చుంటే నువ్వుల నుండి నూనె ఏ విధంగానూ బయటకు రాదు. దైవం ఉన్నా మానవ ప్రయత్నం ఉంటేనే అనుకున్న పని పూర్తవుతుంది.

27. మ. గిరులెవ్వారలు ప్రోచి పెంచి రిటు నింగిన్ ముట్టఁగా నేరులె
వ్వరు వాటంబులుగాఁగఁ ద్రవ్విరి ? మృగవ్రతంబు సేవింపఁ గే
సరికం బట్టముగట్టి రెవ్వరు ? మహైశ్వర్యంబు లుత్సాహులై
తిరుగన్ గల్గును మంత్రియప్ప నుతకీర్తీ ! నాగమాంబాసుతా !

ప్రతిపదార్థము :

నాగమాంబా సుతా ! = నాగమాంబ కుమారుడా !
నుతకీర్తీ ! = కొనియాడదగిన వాడా !
మంత్రియప = అప్పనమంత్రివర్యుడా !
గిరులున్ (ఖగములు / గరుడుడు) = పక్షులరాజు అయిన గరుత్మంతుడిని
ఎవ్వారలు = ఎవరు మాత్రం
ప్రోచి = రక్షించి
పెంచిరి = పెంచి పెద్దచేశారు ?
ఇటు = ఈ విధంగా
నింగిన్ ముట్టగాను = ఆకాశాన్ని తాకేలా ఎగరడాన్ని (ఎవరు నేర్పారు)
ఏరులు = ప్రవహించే నదులను
ఎవ్వరు = ఎవరు
వాటంబలు గాగన్ = తమకు అనుకూలమైన మార్గాలలో (సముద్రం వైపుకు) సాగిపోయేలా
ద్రవ్విరి ? = త్రవ్వారు ? (ఎవ్వరూ త్రవ్వలేదు కాదా ! అని భావం)
మృగవ్రతంబు = జంతువుల సమూహమంతా
సేవింపన్ = తన్ను కొలిచేటట్లుగా
కేసరికిన్ (సింహానికి) = మృగరాజైన సింహానికి
ఎవ్వరు = ఎవరు
పట్టము + కట్టిరి = రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశారు ? (ఎవరూ చేయలేదు కదా ! అని భావం) (పట్టము గట్టిరెవ్వరు)
ఉత్సాహులై = ఎల్లప్పుడూ నిరంతర ఉత్సాహంతో
తిరుగన్ = ప్రయత్నిస్తూ శ్రమిస్తే
మహా + ఐశ్వర్యంబులు = గొప్ప సిరిసంపదలు (మహైశ్వర్యంబులు)
కల్గును = దానంతటవే సిద్ధించును

తాత్పర్యము : ఆకాశాన్ని తాకేలా ఎగిరే గరుత్మంతుడిని ఎవరు పెంచి పెద్దచేసి అంత ఎత్తుకు ఎగరడం నేర్పారు ? నదులు సముద్రం వైపు వాలుగా ప్రవహించడానికి ఆమార్గాలను ఎవరు తవ్వారు ? అడవిలోని జంతువులన్నీ లొంగి ఉండేలా సింహానికి అడవికి రాజుగా ఎవరు పట్టాభిషేకం చేశారు ?

అలాగే, మనుషులు కూడా ఇతరులపై ఆధారపడకుండా, నిరంతరం ఉత్సాహంతో, ఆత్మవిశ్వాసంతో తమ కర్తవ్య సాధనలో శ్రమిస్తూ ఉంటే….. లక్ష్మీదేవి కటాక్షం కలిగి మహైశ్వర్యాలు దానంతటవే వారిని వరిస్తాయి. మానవ ప్రయత్నానికి ఉత్సాహమే మూలమని భావం.

28. సీ. పగలు నిద్రింపక పరకాంతఁ గోరక
పరదూషణములేక పరుల కెపుడుఁ
గీడు చింతింపక కినుకయుఁ గపటంబు
గలుగక చవి యెంత గలిగెనేని
పథ్యంబు శుచియును భక్ష్యంబుగాని ప
దార్థంబుమీఁదఁ దత్పరత లేక
బుడుబుడులాడుచుఁ బడఁతులు మొగముల
వెడమాయమాటలు వినఁగఁబోక

తే. పలుకుతఱి జడివెట్టక పరుసగాక
బొంకులాడక తన్నుఁదా బొగడుకొనక
కెలనివారికి మేలైన నెలమిఁ బొందు
మనుజునకు నభ్యుదయ మొందు మంత్రియప్ప

ప్రతిపదార్థము :

మంత్రియప్ప = అప్పనమంత్రి వర్యుడా !
పగలు నిద్రింపక = పగటిపూట నిద్రపోకుండా (ఆరోగ్యసూత్రం)
పరకాంతన్ + కోరక = పరాయి స్త్రీలను మోహించకుండా
పరదూషణములేక = ఇతర వ్యక్తులను నిందించే గుణము లేకుండా
పరులకున్ + ఎపుడున్ = తోటివారికి ఎల్లప్పుడూ
కీడు + చింతింపక = చెడు లేదా అపకారం చేయాలని తలచకుండా
కినుకయున్ = కోపమును
కపటంబునన్ = మోసపూరితమైన ఆలోచనలు
కలుగక = దరిచేరనీయకుండా
చవి + ఎంత + కలిగెను + ఏని = ఎంతటి రుచికరమైన పదార్ధం అయినప్పటికిని
పథ్యంబు = శరీరానికి హితవు చేసేది
శుచియును = పరిశుభ్రమైనది
భక్ష్యంబు + కాని = తినదగినది కాని
పదార్ధంబు మీదన్ = వస్తువుల (ఆహారము) పట్ల
తత్పరత + లేక = మితిమీరిన ఆసక్తి చూపకుండా
బుడుబుడులాగుచున్ = అనవసరంగా మాట్లాడుతూ
పడతుల మొగముల = చంచల స్వభావం కల స్త్రీల ముఖముల చాటున దాగి ఉన్న
వెడమాయమాటలు = మోసపూరితమైన అసత్యపు మాటలను
వినగన్ + పోక = వినుటకు ఇష్టపడక
పలుకుతఱిన్ = సమాజంలో ఇతరులతో మాట్లాడే సమయంలో
జడి పెట్టక = అవతలి వారిని భయపెట్టేలా మాట్లాడకుండా
పరుస + కాక = కఠినమైన పదాలను వాడకుండా
బొంకులు + ఆడక = అబద్ధాలు చెప్పకుండా
తన్నున్ + తాను = తననుతాను
బొగడుకొనక = ఆత్మస్తుతి చేసుకోకుండా

తాత్పర్యము : పగటి పూట నిద్రించకూడదు. (ఇది జఠరాగ్నిని మందగింప జేస్తుంది). పరాయి స్త్రీలను కామించకూడదు. మనస్సులో కోపతాపాలు, కపటబుద్ధి ఉంచుకోరాదు. ఎంతరుచిగా ఉన్నప్పటికీ తినకూడదని చెప్పిన ఆహార పదార్థాల వైపు మనస్సును మళ్ళించకూడదు.

అర్ధంలేని వ్యర్ధ ప్రసంగాలు (వాగుడు) చేయకూడదు. వంచనతో కూడిని కబుర్లను అసలు నమ్మకూడదు. సమాజంలో గౌరవం, ఉన్నతస్థానం (అభ్యుదయం) పొందగోరే ప్రతి మనిషి వాక్సుద్ధిని, నిగ్రహాన్ని కలిగి ఉండాలి.

ఇతరులతో మాట్లాడేటప్పుడు గద్దించినట్లుగా, భయపెట్టినట్లుగా మాట్లాడకూడదు. ఎప్పుడూ అసత్యాలు పలుకకూడదు మరియు తనను తాను గొప్పగా పొగడుకోకూడదు.

పెద్దలకు, వివేకవంతులకు నిరంతరం మేలు చేస్తూ వారితో స్నేహ పూర్వకంగా మెలగాలి. ఇటువంటి ఉత్తమ సత్ప్రవర్తన కలిగిన మనిషికి జీవితంలో ఎల్లప్పుడూ అభ్యుదయం, సకలశుభాలు కలుగుతాయని భావము.

Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 2nd Year Chemistry Study Material Pdf 1st Lesson Solutions Class 12 Textbook Exercise Questions and Answers.

AP Inter 2nd Year Chemistry 1st Lesson Solutions Questions and Answers

Solutions Class 12 Questions and Answers

I. Multiple Choice Questions

Question 1.
Which of the following concentration term is independent of temperature?
1) Molarity
2) Molality
3) Mass-Volume percentage
4) Volume – Volume percentage
Solution:
Molality is independent of temperature because mass does not change with temperature.

Question 2.
The boiling point of an azeotropic mixture of water and ethanol is less than that of water. This mixture shows
1) Negative deviation from Raoult’s law
2) Positive deviation from Raoult’s law
3) No deviation from Raoult’s law
4) Deviation which cannot be predicted
Solution:
This azeotropic mixture acts as minimum boiling azeotrope due to positive deviation from Raoult’s law.

Question 3.
The van’t Hoff’ factor for 0.1 m Ba(N0₃)₁ solution is 2.74. Its degree of dissociation (∝) is
1) 0.74
2) 0.92
3)0.87
4) 0.78
Solution:
Given Ba(NO₃)₂ → 0.1m
Ba(NO₃)₂ ⇌ Ba⁺² + \(2 \mathrm{NO}_3^{-}\)
No. of particles dissociated (n) = 3, i = 2.74
Degree of dissociation (∝) = \(\frac{i-1}{n-1}=\frac{2.74-1}{3-1}=\frac{1.74}{2}\) = 0.87

Question 4.
The solubility of gases in liquids increases with
1) increase in pressure and increase in temperature
2) decrease in pressure and decrease in temperature
3) decrease in pressure and increase in temperature
4) increase in pressure and decrease in temperature
Solution:
The solubility of gases in liquids increases with increase in pressure and decrease in temperature.

Question 5.
Which of the following is an example of an ideal solution?
1) CS₁ + CH₃COCH₃
2) C₆H₅OH + C₆H₅NH₂
3) C₆H₆ + C₆H₅CH₃
4) C₂H₅OH + CH₃COCH₃
Solution:
Mixture of benzene (C₆H₆) and toluene (C₆H₅CH₃) is an example of ideal solution.

Question 6.
The mole fraction of benzene in solution containing 30% by mass in CCl₄ is
1)0.5611
2)0.9102
3)0.4586
4)0.0214
Solution:
30g of benzene in 70g of CCl₄
Molecular weight of C₆H₆ = 78
Molecular weight of CCl₄ = 154
No. of moles of benzene = \(\frac{30}{78}\) = 0.384
No. of moles of = \(\frac{70}{154}\) = 0.455
Mole fraction of benzene (C₆H₆)
= \(\frac{{ }^n C_6 H_6}{{ }^n C_6 H_6+n_{C C l_4}}=\frac{0.384}{0.384+0.455}=\frac{0.384}{0.839}\) = 0.458

Question 7.
Which of the following solutions has the highest boiling point? [ 2 ]
1) 0.1MKNO₃
2) 0.1MNa₃ PO₄
3) 0.1MBaCl₂
4) 0.1 MK₂ SO₄
Solution:
In a set of solutions with the same molarity, the solution with highest number of solute particles will have the highest boiling point.
KNO₃ → K⁺ + \(\mathrm{NO}_3^{-}\) (2 Particles)
Na₃ PO₄ → 3Na⁺ + \(\mathrm{PO}_4^{-3}\) (4 Particles)
BaCl₂ → Ba⁺² + 2Cl^– (3 Particles)
K₂ SO₄ → 2K⁺ +\(\mathrm{SO}_4^{-2}\) (3 Particles)

Question 8.
For a dilute solution containing non-volatile solute, Raoult’s law states that
1) the relative lowering of vapour pressure is equal to the mole fraction of the solute.
2) the relative lowering of vapour pressure is equal to the mole fraction of the solvent.
3) the lowering of vapour pressure is equal to the mole fraction of the solute.
4) the lowering of vapour pressure is equal to the mole fraction of the solvent.
Solution:
According to Raoult’s law, the relative lowering of vapour pressure of dilute solution containing non- volatile solute is equal to the mole fraction of the solute.

Question 9.
45 g of ethylene glycol molar mass (62 g mol^-1) is mixed with 600 g of water. The freezing point depression is (k_f = 1.86 K kg mol^-1)
1) 5.66 K
2) 8.33 K
3) 2.25 K
4)4.81
Solution:
No. of moles of ethylene glycol = \(\frac{45}{62}\) = 0.725 moles
Molality = \(\frac{\mathrm{n}}{\mathrm{w}}=\frac{0.725}{0.600 \mathrm{~kg}}=\frac{0.725}{0.6}\) = 1.21 mol/kg
Depression in freezing point (∆T_f) = k_f × Molality = 1.86 × 1.21 = 2.25K

Question 10.
Which law explains ihe solubility of gases in liquids ?
1) Boyle’s law
2) Charles law
3) Henry’s law
Solution:
Henry’s law explains the solubility of gases in liquids.

Question 11.
At 283 K, the osmotic pressure of 2% (w/V) solution of a substance X is 7.87 × 10⁴ N.m^-2.
The molar mass of X (in g mol^-1) is
1) 280
2) 660
3) 598
4) 300
Solution:
p = 7.87 × 10⁴ Nm^-2;
V = 100ml = 10^-4 m³
Gas constant R = 8.314 J.K^-1 mol^-1
T = 283 K; Weight of solute = 1 g
p = CRT
p = \(\frac{\mathrm{n}}{\mathrm{~V}}\) RT ⇒ p V = nRT ⇒ p V = \(\frac{\mathrm{W}}{\mathrm{M}}\) RT
M = \(\frac{\mathrm{wRT}}{\mathrm{pV}}=\frac{2 \times 8.314 \times 283}{7.87 \times 10^4 \times 10^{-4}}\) = 598 g. mol^-1

Question 12.
The vapour pressure of an aqueous solution obtained by adding 18 g of glucose to 180 g of water at 373 K is (Vapour pressure of pure water at 373 K is 760 mm Hg)
1) 752.4 mm Hg
2) 741.4 mm Hg
3) 759 mm Hg
4) 745.3 mm Hg
Solution:
According to Raoult’s law
\(\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{o}}-\mathrm{P}_{\mathrm{s}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{o}}}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{~m}} \times \frac{\mathrm{M}}{\mathrm{~W}}\)
⇒ \(\frac{760-\mathrm{P}_{\mathrm{S}}}{760}=\frac{18}{180} \times \frac{18}{180}=\frac{1}{100}\)
⇒ 1 – \(\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{s}}}{760}=\frac{1}{100}\) ⇒ \(\frac{P_s}{760}\) = 1 – \(\frac{1}{100}=\frac{99}{100}\) ⇒ P_s = 0.99 × 760 = 752.4 mm Hg

Question 13.
The value of Henry’s law constant, K_H is
1) greater for gases with higher solubility
2) constant for all gases
3) not related to the solubility of gases
4) greater for gases with lower solubility
Solution:
The value of Henry’s law constant K_H is greater for gases with lower solubility.

Question 14.
The mass of solute (in g) required to be added to 100 g of water so as to observe an elevation of boiling point of 0.052 °C is
(Given: K_b (H₂ O) = 0.52 K kg mol^-1, molar mass of solute = 100 g mol^-1)
1) 0.30
2) 0.05
3) 2.00
4) 1.0
Solution:
∆T_b = K_b × Molality
0.052 = 0.52 × \(\frac{\mathrm{w}}{100} \times \frac{1000}{100}\) ⇒ w = 1.00 g

Question 15.
\(P_A^O\) and \(P_B^O\) are the vapour pressures of two pure liquids A and B respectively of an ideal solution. If X_A is the mole fraction of liquid A, the total pressure of the solution will be
1) P_B + x_A\(\left(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0-\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^0\right)\)
2) \(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0\) + x_A\(\left(P_B^0-P_A^0\right)\)
3) \(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0\) + x_A \(\left(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0-\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^0\right)\)
4) \(\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^0\) + x_A \(\left(P_A^0-P_B^0\right)\)
Solution:
P_total = P_B + x_A \(\left(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0-\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^0\right)\)

II. Fill in the Blanks

Question 1.
The units of boiling point elevation constant K_b are …………………..
Solution:
K.Kg. mol^-1

Question 2.
Solubility of a gas in liquid ____________ with increase in pressure.
Solution:
increases

Question 3.
For an ideal solution, ∆_mix is equal to ___________.
Solution:
zero

Question 4.
Desalination plants work on the basis of the phenomenon called __________ .
Solution:
reverse osmosis

Question 5.
Human blood is isotonic with ______________ .
Solution:
Saline

III. One Word Answer Questions

Question 1.
hat is the term used for a solution that does not follow Raoult’s law?
Answer:
Non – ideal solution.

Question 2.
In which type of a solution, dynamic equilibrium exists between the dissolved solute and undissolved solute?
Answer:
Saturated solution.

Question 3.
What is the name given to binary liquid mixtures which have same composition in liquid and vapour phase and boil at a constant temperature?
Answer:
Azeotropes (or) Azeotropic mixtures

Question 4.
In the expression ∆T_f = K_f m, what is the name given to the constant K_f?
Answer:
Molal depression constant (or) Cryoscopic constant.

Question 5.
What is the name given to the solutions, when they have same osmotic pressure at a given temperature?
Answer:
Isotonic solutions.

IV. Very Short Answer Questions

Question 1.
Define molarity.
Answer:
The number of moles of solute present in one litre of solution is called molarity (M).
Molarity (M) = \(\frac{\text { No. of moles }}{\text { Volume }(l)}=\frac{\mathrm{W}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~V}(\mathrm{ml})}\)

Question 2.
Define molality.
Answer:
The number of moles of solute present in 1kg of solvent is called molality (m).
Molality (m) = \(\frac{\text { No. of moles }}{\text { Mass of solvent }(\mathrm{kg})}=\frac{\mathrm{W}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~W}(\mathrm{~g})}\)

Question 3.
Define mole fraction.
Answer:
The ratio of the number of moles of one component to the total number of moles of all the components present in a solution is called mole fraction.
Mole fraction of a component =

Question 4.
State Henry’s law.
Answer:
At a constant temperature, the solubility of gas in liquid is directly proportional to the partial pressure of that gas above the liquid, (or) The partial pressure of gas in vapour phase is directly proportional to mole fraction of gas. P ∝ X_(g), P = K_HX_(g)

Question 5.
What is Ebullioscopic constant?
Answer:
The Ebullioscopic constant (K_b) is defined as the elevation of boiling point observed in one molal solution containing non-volatile solute.

Question 6.
What is cryoscopic constant?
Answer:
The cryoscopic constant (K_f) is defined as the depression in freezing point observed in one molal solution containing non-volatile solute

Question 7.
Define Osmotic pressure.
Answer:
Osmotic pressure (π) is defined as the minimum pressure that must be applied to a solution to prevent the flow of solvent through a semipermeable membrane into it.

Question 8.
What are isotonic solutions?
Answer:
Isotonic solutions are the solutions having same osmotic pressure at a given temperature.
Eg : Blood and saline are isotonic solutions.

Question 9.
Calculate the amount of benzoic acid (C₆H₅COOH) required for preparing 250 mL of 0.15 M solution of benzoic acid in methanol.
Answer:
No. of moles of Benzoic acid (n) = Molarity × Volume
= 0.15 × 250 × 10^-3
= 37.5 × 10^-3 mole
GMW of Benzoic acid (C₆H₅COOH) = (12 × 6) + 5 + 12 + 32 + 1 = 122
The Amount of Benzoic acid = No. of moles × GMW
= 37.5 × 10^-3 × 122
= 4.575 g

Question 10.
What is van’t Hoff factor? How is it related to ‘∝’ in the case of a binary electrolyte (1:1)?
Answer:
Van’t Hoff factor (i) is defined as the ratio of observed colligative property to the calculated colligative property.
i = \(\frac{\text { observed colligative property }}{\text { calculated colligative property }}=\frac{\text { Normal molar mass }}{\text { Abnormal molar mass }}\)
If ‘∝’ is degree of association item for general electrolytes, i = 1 + ∝(n – 1)
For binary electrolytes n = 2
∴ i = 1 + ∝(2 – 1); i = 1 + ∝

V. Short Answer Questions

Question 1.
How many types of solutions are formed? Give an example for each type of solution.
Answer:
Depending on the type of the solvent, solutions are of 3 types.
They are:
i) Gaseous solutions.
ii) Liquid solutions.
iii) Solid solutions.

Question 2.
Define mass percentage, volume percentage and mass to volume percentage of solutions.
Answer:
i) Mass percentage (w\w): The mass of the component per 100 parts by mass of the solution.
Mass Percentage = \(\frac{\text { Mass of Component }}{\text { Total Mass of Solution }}\) × 100

ii) Volume percentage (V/V) : The volume of the component per 100 parts by volume of the solution.
Volume Percentage = \(\frac{\text { Volume of solute }}{\text { Total Volume of Solution }}\) × 100

iii) Mass to volume percentage (w/V): The amount of solute dissolved in 100ml of solution.

Mass to volume percentage = \(\frac{\text { Mass of solute }}{\text { Volume of Solution }}\) × 100

Question 3.
A solution of glucose in water is labelled as 10% w/w. What would be the molality of the solution?
Answer:
Given 10g of glucose present in 90g of water.
Molality(m) =\(\frac{W}{G M W} \times \frac{1000}{W(g)}=\frac{10}{180} \times \frac{1000}{90}\) = 0.617m.

Question 4.
A solution of sucrose in water is labelled as 20% w/w. What would be the mole fraction of each component in the solution?
Answer:
Given 20g of sucrose present in 80gms of water.
No. of moles of Sucrose = \(\frac{\mathrm{W}}{\mathrm{GMW}}=\frac{20}{342}\) = 0.0585
No. of moles of Water = \(\frac{80}{18}\) = 4.44
Mole fraction of Sucrose = \(\frac{0.0585}{0.0585+4.44}\) = 0.013
Mole fraction of Water = \(\frac{4.44}{0.0585+4.44}\) = 0.987

Question 5.
What is meant by positive deviations from Raoult’s law and how is the sign of “ ∆_mix H” related
to positive deviation from Raoult’s law?
Answer:

• A solution shows positive deviation from Raoult’s law when the vapour pressure of the solution is higher than the value predicted by Raoult’s law.
  
• This happens because the A-B (Solute-Solvent) interactions are weaker than A-A or B-B interactions, so molecules escape more easily into the vapour phase.
• According to the Raoult’s law, Non-ideal solutions exhibiting positive deviations.
  ∆_mix H = +ve ⇒ ∆_mix V = +Ve
  Energy is absorbed to break stronger A-A and B-B interactions, and weaker A-B interactions are formed. Hence, heat is absorbed.
  Ex: Ethyl alcohol and water.

Question 6.
What is meant by negative deviation from Raoult’s law and how is the sign of ” ∆_mixH” related to negative deviation from Raoult’s law?
Answer:

• A solution shows negative deviation from Raoult’s law when its actual vapour pressure is less than the value predicted by Raoult’s law.
  
• In this type of solutions solvent- solvent and solute – solute (A-A or B-B) interactions are weaker than that of solvent – solute interactions.
• So molecules in solution become stronger, Hence escaping tendency of molecules decrease which result in the decrease in their vapour pressure.
• According to Raoult’s law, Non-ideal solutions exhibiting negative deviations.
  ∆_mixH = -Ve ⇒ ∆_mixV = -Ve
  The A-B bonds formed are stronger than the A-A and B-B bonds broken, heat is released during the process.
  Ex: HNO₃ and water.

Question 7.
Calculate the mass of a non-volatile solute (molar mass 40 g mol^-1) which should be dissolved in 114 g octane to reduce its vapour pressure to 80%.
Answer:
Given, Molar mass of solute(m) = 40g mol^-1
Mass of solvent (W) = 114g
Molar mass of octane (M) for C₈H₁₈ = 114gmol^-1
Vapour pressure of solution (P_s) = 0.80P₀
(P₀ is the vapour pressure of octane).
According to Raoult’s law, \(\frac{P_0-P_s}{P_0}=\frac{w}{m} \times \frac{M}{W}\)
⇒ \(\frac{P_o-0.8 P_o}{P_o}=\frac{w}{40} \times \frac{114}{114}\) ⇒ \(\frac{0.2 P_0}{P_0}=\frac{w}{40}\) ⇒ 0.2 = \(\frac{\mathrm{w}}{40}\) ⇒ w = 40 × 0.2 = 8g.

Question 8.
If the osmotic pressure of glucose solution is 1.52 bar at 300 K, what would be its concentration (R = 0.083 L bar mol^-1 K^-1)?
Answer:
Given,
Osmotic pressure (π) =1.52 bar
Temperature (T) = 300k
Gas Constant (R) = 0.083 L bar mol^-1K^-1
π = CRT(or)C = \(\frac{\pi}{\mathrm{RT}}\) ⇒ C = \(\frac{1.52}{0.083 \times 300}\) = 0.061molL^-1

Question 9.
What is relative lowering of vapour pressure? How is it useful to determine the molar mass of a solute?
Answer:
Relative lowering of vapour pressure :
It is the ratio of the lowering of vapour pressure (P₀ – P_s) to the vapour pressure of the pure solvent (P₀)
RLVP = \(\frac{P_o-P_s}{P_o}\)
Determination of Molar Mass(m):
According to Raoult’s law, for a dilute solution where the number of moles of solute (n_s) is much smaller than the moles of solvent (n₀).
\(\frac{P_o-P_s}{P_o} \simeq \frac{n_s}{n_o}\)
Substituting moles with weight (w,W) and molar mass (m, M).
\(\frac{P_0-P_s}{P_0}=\frac{w / m}{W / M}=\frac{w \times M}{m \times W}\)
Where, w = weight of solute, m = GMW of solute, W = weight of solvent and M = GMW of solvent.
Molar mass of solute (m) = \(\frac{\mathrm{w} \times \mathrm{M}}{\mathrm{~W}}\left(\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{o}}}{\mathrm{P}_{\mathrm{o}}-\mathrm{P}_{\mathrm{S}}}\right)\)

Question 10.
How is molar mass related to the depresssion in freezing point of a solution?
Answer:
Depression in freezing point [∆ T_f]:
The difference between the freezing point of the pure solvent (T₀) and the freezing point of solution (T_s).
∆ T_f = T_f – T_s
The depression is directly proportional to the molality of the solution.
∆ T_f = K_f × Molality
∆ T_f = K_f × \(\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{M}} \times \frac{1000}{\mathrm{~W}}\)
Where, w = Weight of solute,
m = GMW of solute
W = Weight of solvent.
Molar mass of solute (m) = \(\frac{\mathrm{K}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{w} \times 1000}{\Delta \mathrm{~T}_{\mathrm{f}} \times \mathrm{W}}\)

VI. Long Answer Questions

Question 1.
Calculate the depression in the freezing point of water when 10 g of CH₃CH₂CHClCOOH is added to 250 g of water.
K_a = 1.4 × 10^-3, K_f = 1.86 K kg mol^-1.
Answer:
Given compound = CH₃-CH₂ -CHCl-COOH
Molecular Formula = C₄ H₇ ClO₂ .
Molar Mass = 48 + 7 + 35.5 + 32 = 122.5g/mol
Mass of solute = 10g
Mass of Water = 250g = 0.25kg.
k_a = 1.4 × 10^-3, K_f = 1.86k kgmol^-1
i) Molality (m).
m = \(\frac{\text { Mass }}{\text { GMW }} \times \frac{1000}{W}=\frac{10}{122.5} \times \frac{1000}{250}\) = 0.3264 mol/kg
ii) Determination of Degree of dissociation (∝) ⇒ ∝ = \(\sqrt{\frac{K_a}{c}}=\sqrt{\frac{1.4 \times 10^{-3}}{0.3264}}\) = 0.0655
iii) Calculate van’t Hoff factor (i): i = 1 + ∝ = 1 + 0.0655 = 1.0655
iv) Calculating depression in freezing point (∆T_f)
∆T_f = i.K_f.m = 1.0655 × 1.86 × 0.3264 = 0.647k

Question 2.
19.5 g of CH₂FCOOH is dissolved in 500 g of water. The depression in freezing point of water
observed is 1.0°C. Calculate the van’t Hoff factor and dissociation constant of fluoroacetic acid.
Answer:
Given, Molecular formula (CH₂FCOOH) = C₂H₃FO₂
Mass of solute (CH₂FCOOH) = 19.5g
Molar mass (CH₂FCOOH) = 24 + 3 + 19 + 32 = 78g/mol
Mass of water = 500g = 0.5kg.
Depression in freezing point (∆T_f) = 1.0°c. K_f(water) = 1.86 k kg mol^-1
i) Molality (m) of CH₂FCOOH:
m = \(\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~W}(\mathrm{~g})}=\frac{19.5 \mathrm{~g}}{78 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}} \times \frac{1000}{500}\) = 0.5 mol kg^-1
ii) van’t Hoff factor (i): i = \(\frac{\Delta T_f}{k_f \cdot m}=\frac{1.0}{1.86 \times 0.5}\) = 1.0753
iii) Dissociation Constant (K_a) : ∝ = i – 1 = 1.0753 – 1 = 0.0753
K_a = \(\frac{C \alpha^2}{1-\alpha}=\frac{0.5(0.0753)^2}{1-0.0753}\)
K_a= 3.07 × 10^-3

Question 3.
Determine the osmotic pressure of a solution prepared by dissolving 25 mg K₂SO₄ in two liters of water at 25 °C assuming that it is completely dissociated.
Answer:
Mass of K₂SO₄ = 25mg = 0.025g
Molar mass of K₂SO₄ = 2(39.1) + 32.1 + 4(16)
= 78.2 + 32.1 + 64
= 174.3g/mol^–
Volume of solution = 2
Temperature (T) = 25°C = 298K.
Gas Constant (R)= 0.0821L atm mol^-1k^-1
van’t Hoff factor (i) =3
(K₂SO₄ → 2K⁺ + \(\mathrm{SO}_4{ }^{2-}\))
Osmotic pressure (π) = iCRT = i × \(\frac{W_B R T}{M_B V_L}=\frac{3 \times 0.025 \times 0.0821 \times 298}{174 \times 2}\) = 5.27 × 10^-3 atm

Question 4.
Benzene and Toluene form ideal solution over the entire range of composition. The vapour pressure of pure benzene and toluene at 300 K are 50.71 mm of Hg and 32.06 mm of Hg respectively. Calculate the mole fraction of benzene in vapour phase if 80 g of benzene is mixed with 100 g of toluene.
Answer:
Given Benzene = 80g
Toluene = 100g
Vapour pressure of Benzene \(\mathrm{P}_{\mathrm{b}}^0\) = 50.71mm Hg
Vapour pressure of toluene \(\mathrm{P}_{\mathrm{t}}^0\) = 32.06 mm Hg
n_b = \(\frac{80}{78}\) = 1.025; n_t = \(\frac{100}{92}\) = 1.087
Mole fraction in liquid phase

∴ Y_T = 1 – Y_b = 1 – 0.599 = 0.401

Solutions Class 12 NCERT Solutions

Question 1.
Define the term solution. How many types of solutions are formed? Write briefly about each type with an example.
Answer:
Solution : A homogeneous mixture of two or more components whose composition varied with in certain limits is called a solution. Ex : Salt water, aqueous solution of sucrose.
Types of Solutions:
Depending on the type of the solvent, three types of solutions are formed.

Types of Solutions	Solute	Solvent	Common Examples
Gaseous Solutions	Gas	Gas	Mixture of oxygen and nitrogen gases
	Liquid	Gas	Chloroform mixed with nitrogen gas
	Solid	Gas	Camphor in nitrogen gas
Liquid Solutions	Gas	Liquid	Oxygen dissolved in water
	Liquid	Liquid	Ethanol dissolved in water
	Solid	Liquid	Glucose dissolved in water
Solid Solutions	Gas	Solid	Solution of hydrogen in palladium
	Liquid	Solid	Amalgam of mercury with sodium
	Solid	Solid	Copper dissolved in gold

Question 2.
Give an example of a solid solution in which the solute is a gas.
Answer:
Solution of hydrogen in palladium.

Question 3.
Define the following terms.
i) Mole fraction
ii) Molality
iii) Molarity
iv) Mass percentage
Answer:
i) Mole fractIon: The ratio of number of moles of one component to the total number of moles of all the components of the solution is called mole fraction.
Mole fraction of solute (X_s) = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{s}}}{\mathrm{n}_{\mathrm{s}}+\mathrm{n}_{\text {Solv }}}\)
Mole fraction of solvent (X_solv) = \(\frac{\mathrm{n}_{\text {Solv }}}{\mathrm{n}_{\mathrm{s}}+\mathrm{n}_{\text {Solv }}}\)
Where, n_s = no. of moles of solute
n_solv = no. of moles of solvent
X_s + X_solv = 1

ii) Molality: The number of moles of solute present in 1kg of solvent is called molality (m).
Molarity (m) = \(\frac{\text { no. of moles }}{\text { Mass of solvent }(\mathrm{kg})}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1}{\mathrm{~W}(\mathrm{~kg})}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~W}(\mathrm{~g})}\)

iii) Molarity: The number of moles of solute present in one litre of solution is called molarity (M).
Molarity (M) = \(\frac{\text { no.of moles }}{\text { Volume }(\text { Lit })}=\frac{\mathrm{w}}{\mathrm{GMW}} \times \frac{1000}{\mathrm{~V}(\mathrm{ml})}\)

iv) Mass percentage :

Question 4.
Concentrated nitric acid used in the laboratory is 68% nitric acid by mass in aqueous solution. What should be the molarity of such a sample of the acid if the density of the solution is 1.504 gmL^-1 ?
Answer:
Consider 100 g sample of HNO³ solution. As solution is 68% (w/w),
∴ Mass of nitric acid = 68 g
Molar mass of HNO³ = 63 g mol^-1
∴ Number of moles of solute, HNO³ = \(\frac{68}{63}\) mol = 1.079 mol
Density of solution = 1.504 g mL^-1
Volume of the solution = \(\frac{\text { Mass }}{\text { Density }}=\frac{100 \mathrm{~g}}{1.504 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}\) = 66.5 mL = 0.0665L

Question 5.
A solution of glucose in water is labelled as 10 percent w/w. What would be the molality and mole fraction of each component in the solution? If the density of the solution is 1.2 g mL^-1 then, what shall be the molarity of the solution?
Answer:
10% w/w solution of glucose means 10 grains of glucose is present in 100gofsolution,i.e.,90g of water.
Number of moles of glucose = \(\frac{10 \mathrm{~g}}{180 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.055 mol
Number of moles of water = \(\frac{90 \mathrm{~g}}{18 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 5 mol
Molality of the solution = \(\frac{\text { Number of moles of glucose }}{\text { Mass of water (in } \mathrm{kg} \text { ) }}=\frac{0.055}{0.09 \mathrm{~kg}}\) = 0.61mol kg^-1
Mole fraction of glucose, \(x_{\mathrm{C}_6 \mathrm{H}_{12} \mathrm{O}_6}=\frac{n_{\mathrm{C}_6 \mathrm{H}_{12} \mathrm{O}_6}}{n_{\mathrm{C}_6 \mathrm{H}_{12} \mathrm{O}_6}+n_{\mathrm{H}_2 \mathrm{O}}}=\frac{0.055 \mathrm{~mol}}{0.055 \mathrm{~mol}+5 \mathrm{~mol}}=0.01\)
Mole fraction of water, X_H2O = 1 — X_C6H12O6 = 1.00 — 0.01 = 0.99
Volume of 100g of glucose solution = \(\frac{\text { Mass of solution }}{\text { Density of solution }}=\frac{100 \mathrm{~g}}{1.2 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}=\frac{1000}{12} \mathrm{~mL}=\frac{1}{12} \mathrm{~L}\)
Molarity of the solution = \(\frac{\text { Number of moles of glucose }}{\text { Volume of solution }}=\frac{0.055 \mathrm{~mol}}{\frac{1}{12} \mathrm{~L}}=0.660 \mathrm{~mol} \mathrm{~L}^{-1}\)

Question 6.
How many ml of a 0.1 M HC/ are required to react completely with 1 g mixture of Na₂ CO₃ and NaHCO₃ containing equimolar amounts of both?
Answer:
To calculate the number of moles of the components in the mixture.
Let Na₂CO₃ present in the mixture be x g
∴ NaHCO₃ present in the mixture = (1 – x) g
Molar mass of Na₂CO₃ = 2 × 23 + 12 + 3 × 16 = 106 g mol^-1
Molar mass of NaHCO₃ = 23 + 1 + 12 + 3 × 16 = 84 g mol^-1
∴ n_Na2CO3 = \(\frac{\mathrm{x}}{106}\) mol, n_naHCO3 = \(\frac{1-x}{84}\) mol
As mixture contains equimolar amounts of the two,
∴ \(\frac{x}{106}=\frac{1-x}{84}\)
⇒ 106 – 10x = 84x ⇒ x = \(\frac{106}{190}\) = 0.558g
Thus, Moles of Na₂CO₃ = \(\frac{0.558}{106}\) = 0.00526 = Moles of NaHCO₃
To calculate the moles of HCl,
Na₂ HCO₃ + 2HCl → 2NaCl + H₂O + CO₂
NaHCO₃ HCl → NaCl + H₂O + CO₂
1 mole of Na₂CO₃ requires HCl = 2 moles
∴ 0,00526 mole of Na₂CO₃ requires HCl = 0,00526 × 2 moles = 0,01052 moles
1 mol of NaHCO₃ requires HCl = 1 mol
∴ 0,00526 moles of NaHCO₃ requires HCl = 0.00526 moles
∴ Total HCl required = 0.01052 moles + 0,00526 moles = 0.01578 moles
To calculate volume of 0.1 M HCl,
0.1 moles of 0,1 M HCl are present in 1000 mL of HCl.
0.01578 moles of 0,1 M HCl will be present in HCl = \(\frac{1000}{0.1}\) × 0.01578 = 157.8 mL

Question 7.
A solution is obtained by mixing 300 g of 25% and 400 g of 40% solution by mass. Calculate the mass percentage of the resulting solution.
Answer:
300 g of 25% solution contains solute = \(\frac{300 \times 25}{100}\) = 75 g
400 g of 40% solution contains solute = \(\frac{400 \times 40}{100}\) = 160 g
Total mass of solute = 160 g + 75 g – 235 g
Total mass of solution = 300 g + 400 g = 700 g
Percentage of solvent in the final solution = \(\frac{235}{700}[/latex × 100 = 33.5%
Percentage of solvent in the final solution = 100 – 33.5 = 66,5%8,

Question 8.
An antifreeze solution is prepared from 222.6 g of ethylene glycol, C₂H₄(OH)₂ and 200 g of water. Calculate the molality of the solution. If the density of the solution is 1.072 g mL^-1, then what shall be the molarity of the solution?
Answer:
Mass of ethylene glycol = 222,6 g
Molar mass of ethylene glycol, C₂H₄(OH)₂ = 62 g mol^-1
Number of moles of ethylene glycol = [latex]\frac{222.6 \mathrm{~g}}{62 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 3.59 mol
Mass of water = 200 g = 0,20 kg
Molality of solution = \(\frac{\text { Moles of ethylene glycol }}{\text { Mass of solvent (in } \mathrm{kg} \text { ) }}=\frac{3.59 \mathrm{~mol}}{0.20 \mathrm{~kg}}\) = 17.95 mol kg^-1
Total mass of the solution = 222.6 g + 200 g = 422.6 g
Volume of solution = \(\frac{\text { Mass of solution }}{\text { Density of solution }}=\frac{422.6 \mathrm{~g}}{1.072 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}\) = 394.2 mL = 0.3942 L
Molarity of solution = \(\frac{\text { Moles of ethylene glycol }}{\text { Volume of solution (in } \mathrm{L} \text { ) }}=\frac{3.59 \mathrm{~mol}}{0.3942 \mathrm{~L}}\) = 9.1 moI L^-1

Question 9.
A sample of drinking water was found to be severely contaminated with chloroform, CHCl₃ ,
which is supposed to be a carcinogen. The level of contamination was 15 ppm (by mass).
i) Express this in percent by mass.
ii) Determine the molality of chloroform in the water sample.
Answer:
Let the mass of solution be 10⁶ g,
Mass of solute, chloroform = 15 g.
i) % by mass of chloroform = \(\frac{\text { Mass of chloroform }}{\text { Mass of solution }} \times 100=\frac{15 \mathrm{~g}}{10^6 \mathrm{~g}} \times 100\) = 15 × 10^-4 %
ii) Mass of solvent, water = 10⁶ g – 15g
≈ 10⁶g ≈ 10³kg
n_CHCl3 = \(\frac{\text { Mass of chloroform }}{\text { Molar mass }}=\frac{15 \mathrm{~g}}{119.5 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.126 mol
Molality of solution = \(\frac{\text { Number of moles of chloroform }}{\text { Mass of water (in } \mathrm{kg} \text { ) }}=\frac{0.126 \mathrm{~mol}}{10^3 \mathrm{~kg}}\) = 1.26 × 10^-4 mol kg^-1

Question 10.
What role does molecular interaction play in a solution of alcohol and water?
Answer:
There is intermolecular hydrogen bonding in alcohol as well as in water. On mixing, the magnitude of attractive forces tends to decrease. Due to decrease in attractive forces, the solution shows positive deviations from ideal behaviour. As a result, the solution will have higher vapour pressure and lower boiling point as compared to that of pure water and pure alcohol separately.

Question 11.
Why do gases always tend to be less soluble in liquids as the temperature is raised?
Answer:
Gas + Liquid ⇌ Dissolved gas; ∆H = -ve
Dissolution of gas in liquid is an exothermic process. As the temperature is increased, according to the Le Chatelier’s principle, the equilibrium will shift backward. This results in decrease of solubility of gases in liquid.

Question 12.
State Henry’s law and mention some important applications.
Answer:
At constant temperature, solubility of a gas in a liquid is directly proportional to its pressure. Application:

1. Used in making carbonated drinks.
2. Decompression sickness in scuba divers.
3. Helps to understand the oxygen absorption in blood.
4. Breathing problems at high altitudes.

Question 13.
The partial pressure of ethane over a solution containing 6.56 × 10^-3 g of ethane is 1 bar. If the solution contains 5.00 × 10^-2 g of ethane, then what shall be the partial pressure of the gas?
Answer:
According to Henry’s law, m = K_HXp
Case-I: 6.56 × 10^-3 g = K_H × 1 bar ⇒ K_H = 6.56 × 10^-3 g bar^-1
Case-II: 5.00 × 10^-2 g = (6.56 × 10^-3 g bar) × p ⇒ p = \(\frac{5.00 \times 10^{-2} \mathrm{~g}}{6.56 \times 10^{-3} \mathrm{~g} \mathrm{bar}^{-1}}\) = 7.62 bar

Question 14.
What is meant by positive and negative deviations from Raoult’s law and how is the sign of ∆_mix H related to positive and negative deviations from Raoult’s law?
Answer:
From Raoult’s Law:

1. Positive deviation: When the observed vapour pressure of a solution is greater than that predicted by Raoult’s law.
   Relation, positive deviation is ∆_mix H > 0 (endothermic)
2. Negative deviation: When the observed vapour pressure is less than that predicted by Raoult’s law.
   Relation with ∆_mix H > 0, negative deviation is ∆_mix H < 0 (exothermic)

Question 15.
An aqueous solution of 2% non-volatile solute exerts a pressure of 1.004 bar at the normal boiling point of the solvent. What is the molar mass of the solute?
Answer:
Vapour pressure of pure water at the boiling point (\(p_A^o\)) m = 1 atm = 1.013 bar
Vapour pressure of solution (p_s) = 1,004 bar
Mass of solute, W_B = 2 g
Mass of solution = 100 g
Mass of solvent, W_A = 100g – 2g = 98 g
Applying Raoult’s law for dilute solution (being 2%)

Question 16.
Heptane and octane form an ideal solution. At 373 K, the vapour pressures of the two liquid components are 105.2 kPa and 46.8 kPa, respectively. What will be the vapour pressure of a mixture of 26.0 g of heptane and 35.0 g of octane?
Answer:
Molar masa of heptanc, C₇H₁₆ = 100 g mol^-1
Molar mass of octane, C₈H₁₈ = 114 g mol^-1
n_C7H16 = \(\frac{26.0 \mathrm{~g}}{100 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.26 mol ⇒ n_C8H18 = \(\frac{35.0 \mathrm{~g}}{114 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.31 mol
\(\mathrm{x}_{\mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{16}}=\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{10}}}{\mathrm{n}_{\mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{16}}+\mathrm{n}_{\mathrm{C}_8 \mathrm{H}_{18}}}=\frac{0.26}{0.26+0.31}\) = 0.456
\({ }^n \mathrm{C}_{18} \mathrm{H}_{18}=1-{ }^n \mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{16}\) = 1 – 0.456 = 0.456
\({ }^{\mathrm{P}} \mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{16}\) = 105.2 kPa x 0.456 = 47.97 kPa
\({ }^{\mathrm{P}} \mathrm{C}_8 \mathrm{H}_{18}\) = 46.8 kPa x 0.544 = 25.46 kPa
\(\mathrm{p}_{\text {total }}={ }^{\mathrm{P}} \mathrm{C}_7 \mathrm{H}_{16}+{ }^{\mathrm{P}} \mathrm{C}_8 \mathrm{H}_{18}\) = 47.97 + 25.46 = 73.43 kPa

Question 17.
The vapour pressure of water is 12.3 kPa aI 300 K. Calculate the vapour press of 1 molal solution of a non-volatile solute in it.
Answer:
1 molal solution means 1 mol of the solute is present in 1000 g of the solvent, H₂ O.
n_H2O = \(\frac{1000}{18}\) = 55.5 moles
x_solute = \(\frac{1}{1+55.5}\) = 0.0177
Also, x_solute = \(\frac{p_A^0-p_S}{p_A^0} \Rightarrow 0.0177=\frac{12.3-p_S}{12.3}\) ⇒ P_s = 12.08 kPa

Question 18.
Calculate the mass ola non-volatile solute (molar mass 40 g mol^-1) which should be dissolved in 114 g octane to reduce Its vapour pressure to 80%.
Answer:

Question 19.
A solution containing 30 g of non-volatile solute exactly in 90 g of water has a vapour pressure of 2.8 kPa at 298 K. Further, 18 g of water is then added to the solution and the new vapour pressure becomes 2.9 kPa at 298 K. Calculate (i) molar mass of the solute
(ii) vapour pressure of water at 298 K.
Answer:
i) Suppose the molar mass of the solute = M_B g mol^-1
Number of moles of solute, n_B = \(\frac{30}{M_B}\) mol^-1mol
Number of moles of solute, Number of moles of solvent (water), n_A = \(\frac{90 \mathrm{~g}}{18 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 5 mol
According to Raoult’s law,

After adding 18 g of water,
Number of moles of water (n_A) = \(\frac{108}{18}\) = 6 mol

ii) According to Raoult’s law,

Question 20.
A 5% solution (by mass) of cane sugar in water has a freezing point of 271 K. Calculate the freezing point of 5% glucose in water if the freezing point of pure water is 273.15 K.
Answer:
Let the mass of solution = 100 g
∴ Mass of the cane sugar = 5 g
Mass of solvent, water = 100g – 5g = 95 g
∆T_f = 273.15 K – 271 K = 2,15 K

Freezing point of glucose solution,
T_{f</sub = \(\mathrm{T}_{\mathrm{f}}^0\) – ∆Tf = 273.15 K – 4.08 K = 269.07 K.}

Question 21.
Two elements A and B form compounds having molecular formula AB₂ and AB₄. When dissolved in 20 g of benzene (C₆H₆). 1 g of AB₂ lowers the freezing point by 2.3 K whereas 1.0g of AB₄ lowers it by 1.3 K. The molal depression constant for benzene is 5.1 K kg mol^-1. Calculate atomic masses of A and B.
Answer:
We know, MB = \(\frac{K_f \times W_B \times 1000}{\Delta T_f \times W_A}\)
M_AB2 = \(\frac{5.1 \times 1 \times 1000}{2.3 \times 20}\) = 110.87 g mol^-1
Similarly, M_AB4 = \(\frac{5.1 \times 1 \times 1000}{1.3 \times 20}\) = 196.15 g mol^-1
Suppose atomic masses of A and B are ‘a’ and ‘b’ respectively. Then
Molar mass of AB₂ = a + 2b = 110.87 g mol^-1…. (i)
Molar mass of AB₄ = a + 4b =196.15 gmol^-1…. (ii)
Subtracting equation (i) from equation (ii),
we get 2b = 85.28 ⇒ b = 42.64
Substituting the value of b in equation (i), we get a + 2 × 42.64 = 110.87 ⇒ a = 25.59
Thus, Atomic mass of A = 25.59 u
Atomic mass of B = 42.64 u

Question 22.
At 300 K, 36 g of glucose present in a litre of its solution has an osmotic pressure of 4.98 bar. If the osmotic pressure of the solution is 1.52 bar at the same temperature, what would be its concentration?
Answer:
Osmotic pressure, π = CRT
First case:
Numberof moles of glucose, C₆H₁₂O₆ = \(\frac{36 \mathrm{~g}}{180 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.2 mol
Molar concentration of solution, C =\(\frac{0.2 \mathrm{~mol}}{1 \mathrm{~L}}\) = 0.2 mol L^-1
∴ 4.98 bar = 0.2 mol L^-1 × R × 300 K (i)
Second case:
1.52 = C × R × 300 K …(ii)
Dividing equation (ii) by equation (i), we get \(\frac{1.52 \mathrm{bar}}{4.98 \mathrm{bar}}=\frac{\mathrm{C} \times \mathrm{R} \times 300 \mathrm{~K}}{0.2 \mathrm{~mol} \mathrm{~L}^{-1} \times \mathrm{R} \times 300 \mathrm{~K}}\)
⇒ 0.305 = \(\frac{\mathrm{C}}{0.2 \mathrm{~mol} \mathrm{~L}^{-1}}\) ⇒ C = 0.0610 mol L^-1

Question 23
Suggest the most important type of inter molecular attractive interaction in the following pairs:
i) n-hexane and n-octane
ii) I₂ and CCl₄
iii) NaClO₄ and water
iv) methanol and acetone
v) acetonitrile (CH₃CN) and acetone (C₃H₆0).
Answer:
i) Dispersion of London forces as both are non-polar.
ii) Dispersion or London forces as both are non-polar.
iii) Ion-dipole interactions as sodium chlorate gives Na⁺ and \(\mathrm{ClO}_4^{-}\) ions and water is a polar molecule.
iv) Dipole-dipole interactions as both are polar molecules.
v) Dipole-dipole interactions as both are polar molecules.

Question 24.
Based on solute-solvent interactions, arrange the following in order of increasing solubility in n-octane and explain.
Cyclohexane, KCl, CH₃OH, CH₃CN
Answer:

1. Cyclohexane and n-octane both are non-polar. Hence, they will mix completely in all proportions.
2. KCl is an ionic compound whereas n-octane is non-polar. Hence, KCl will not dissolve at all in n-octane.
3. CH₃OH and CH₃CN both are polar but CH₃CN is less polar than CH₃OH. As n-octane is non-polar, CH₃CN will dissolve more than CH₃OH in n-octane.

Therefore, the order of solubility in n-octane will be KCl < CH₃OH < CH₃CN < Cyclohexane.

Question 25.
Amongst the following compounds, identify which are insoluble,’ partially soluble and highly soluble in water:
(i) phenol,
(ii) toluene,
(iii) formic acid,
(iv) ethylene glycol,
(v) chloroform,
(vi) pentanol.
Answer:

1. Partially soluble as it has non-polar C₆H₅ group and polar -OH group which can form hydrogen bond with water.
2. Insoluble as toluene is non-polar while water is polar.
3. Highly soluble as formic acid can form hydrogen bonds with water.
4. Highly soluble as ethylene glycol can form hydrogen bonds with water.
5. Partially soluble as chloroform despite its polarity, cannot form hydrogen bonds with water.
6. Partially soluble as -OH group is polar but the bulky C₅H₁₁ part is non-polar.

Question 26.
If the density of some lake water is 1.25 g mL^-1 and contains 92 g of Na⁺ ions per kg of water, calculate the molality of Na⁺ ions in the lake.
Answer:
Number of moles of Na⁺ iont = \(\frac{92 \mathrm{~g}}{23 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\)
Molality of Na⁺ ions = \(\frac{\text { Number of moles of } \mathrm{Na}^{+} \text {ions }}{\text { Mass of water in } \mathrm{kg}}=\frac{4 \mathrm{~mol}}{1 \mathrm{~kg}}\) = 4 mol kg^-1 = 4 m

Question 27.
If the solubility product of CuS is 6 × 10^-16, calculate the maximum molarity of CuS in aqueous solution.
Answer:
Maximum molarity of CuS in aqueous solution = Solubility of CuS in mol L^-1.
If S is the solubility of CuS in mol L^-1 then
CuS ⇌ Cu²⁺ + S^2-
∴ KsP = [Cu²⁺][S^2-] = S × S ⇒ S² ⇒ S² = 6 × 10^-16 ⇒ S = \(\sqrt{6 \times 10^{-16}}\) = 2.45 ×10^-8 mol L^-1
Maximum molarity of CuS in aqueous solution = 2.45 ×10^-8 mol L^-1

Question 28.
Calculate the mass percentage of aspirin (C₉H₈O.) in acetonitrile (CH₂CN) when. 6.5 g of C₉H₈O₄ is dissolved in 450 g of CH₃CN.
Answer:
Mass of solution = 6.5 g + 450 g = 456.5 g
Mass % of aspirin = \(\frac{\text { Mass of aspirin }}{\text { Mass of solution }} \times 100=\frac{6.5}{456.5} \times 100\) = 1.424%

Question 29.
Nalorphene (C₁₉H₂₁NO₃) similar to morphine, is used to combat withdrawal symptoms in narcotic users. Dose of nalorphene generally given is 1.5 mg. Calculate the mass of 1.5 × 10^-3 m aqueous solution required for the above dose.
Answer:
1.5 × 10^-3 m solution means that 1.5 × 10^-3 mole of nalorphene is dissolved in 1kg of water.
Molar mass of C₁₉H₂₁NO₃ = 19 × 12 + 21 + 14 +48 = 311 g mol^-1
1.5 × 10^-3 mole of C₁₉H₂₁NO₃ = 1.5 × 10^-3 × 311 g = 0.467 g
∴ Mass of solution = 1000 g + 0.467 g = 1000.467 g
Thus, for 0.467 g of nalorphene, solution required = 1000.467 g
Hence, for 1.5 × 10^-3 g of nalorphene, solution required = \(\frac{1000.467 \mathrm{~g}}{0.467} \times 1.5 \times 10^{-3} \mathrm{~g}\) = 3.21 g

Question 30.
Calculate the amount of benzoic acid (C₆H₅COOH) required for preparing 250 mL of 0.15 mol L^-1 solution in methanol.
Answer:
Molarity = \(\frac{\text { Mass of solute/Molar mass }}{\text { Volume of solution (in litres) }}\)
Mass of benzoic acid = Molarity × Volume of solution × Molar mass
Volumeo solution = 250 mL = \(\frac{250}{1000} \mathrm{~L}\) = 0.25 L
Molar mass of benzoic acid, C₆H₅COOH = 7 × 12 + 6 × 1 + 2 × 16 = 122 gmol^-1
Mass of benzoic acid = 0.15 mol L^-1 × 0.25 L × 122 g mol^-1 = 4.575 g

Question 31.
The depression in freezing point of water observed for the same amount of acetic acid, tri-chloroacetic acid and trifluoroacetic acid increases in the order as given. Explain briefly.
Answer:
The depression in freezing points are in the order : CH₃COOH < Cl₃CCOOH < F₃CCOOH Fluorine, being the most electronegative, has the highest negative inductive effect. As a result of this, trifluoroacetic acid is the strongest acid while acetic acid is the weakest acid. Hence, trifluoroacetic acid ionises to the largest extent while acetic acid ionises to the minimum extent to give ions in their solutions in water. Greater the ions produced, greater is the depression in freezing point. Hence, the depression in freezing point is the maximum for the trifluoroacetic acid and minimum for acetic acid.

Question 32.
Calculate the depression in the freezing point of water when 10 g of CH₃CH₂CHClCOOH is added to 250 g of water; K_a = 1.4 × 10^-3, K_f = 1.86 K kg mol^-1.
Answer:
Number of moles of CH₃CH₂HClCOOH = \(\frac{10 \mathrm{~g}}{122.5 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 8.16 × 10^-2 mol
Molality of the solution = \(\frac{\text { No. of moles of solute }}{\text { Mass of solvent (in grams) }} \times 1000=\frac{8.16 \times 10^{-2}}{250} \times 1000\)
If ∝ is the degree of dissociation of CH₃CH₂CHClCOOH, then

K_a = \(\frac{C \alpha \cdot C \alpha}{C(1-\alpha)}\) ≅ C∝²
[Considering (1 – ∝) ≅ 1 for dilute solution]
⇒ ∝ = \(\sqrt{\frac{\mathrm{K}_{\mathrm{a}}}{\mathrm{C}}}=\sqrt{\frac{1.4 \times 10^{-3}}{0.3264}}\) = 0.065
Calculation of van’t Hoff factor:

∴ ∆T_f = iK_fm
= (1,065) (1.86) (0.3264) = 0.65 K

Question 33.
19.5 g of CH₂FCOOH is dissolved in 500 g of water. The depression in the freezing point of observed is 1,0°C. Calculate the van’t Hoff factor and dissociation constant of fluoroacetic acid.
(OR)
When 19.5 g of F-CH₂-COOH (Molar mass = 78 g mol^-1) is dissolved in 500 g of water, the depression in freezing point is observed to be 1°C. Calculate the degree of dissociation of F-CH₂-COOH. (Given: K_fof water = 1.86 K kg mol^-1)
Answer:
Calculation of van’t Hoff factor (i):
Number of moles of fluoroacetic acid = \(\frac{19.5 \mathrm{~g}}{78 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.25 mol
Molality, m = \(\frac{\text { Number of moles of fluoroacetic acid }}{\text { Mass of water in } \mathrm{kg}}=\frac{0.25 \mathrm{~mol}}{0.5 \mathrm{~kg}}\) = 0.5 mol kg^-1

Question 34.
Vapour pressure of water at 293 K is 17.535 mm Hg. Calculate the vapour pressure of water at 293 K when 25g of glucose is dissolved in 450 g of water.
Answer:
P⁰_A = 17.535 mm Hg; W_B = 25 g; W_A = 450 g; M_B = 180 g mol^-1; M_A = 18 g mol^-1
Substituting the values in the expression

Question 35.
Henry’s law constant for the molality of methane in benzene at 298 K is 4.27 × 10⁵ mm Hg. Calculate the solubility of methane in benzene at 298 K under 760 mm Hg.
Answer:
Here, K_H = 4.27 × 10⁵ mm Hg, p = 760 mm Hg
According to Henry’s law, p = K_H × x_CH4 ⇒ x_CH4 = \(\frac{\mathrm{p}}{\mathrm{~K}_{\mathrm{H}}}=\frac{760 \mathrm{mmHg}}{4.27 \times 10^5 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}}\) = 1.78 × 10^-3
Mole fraction of methane in benzene, x_CH4 = 1.78 × 10^-3

Question 36.
100 g of liquid A (molar mass 140 g mol^-1) was dissolved in 1000 g of liquid B (molar mass 180 g mol^-1). The vapour pressure of pure liquid B was found to be 500 torr. Calculate the vapour pressure of pure liquid A and its vapour pressure in the solution if the total vapour pressure of the solution is 475 torr.
Answer:

Also, given \(\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^{\mathrm{O}}\) = 500 torr
According to Rauult’s law, ⇒ P_A = x_AP⁰_A = 0.114 × P⁰_A …(i)
⇒ P_B = X_BP⁰_B = 0.886 × 500 = 443 torr ⇒ P = P_A + P_B ⇒ 475 = 0.114 P⁰_A + 443
⇒ \(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^0=\frac{475-443}{0.114}\) = 280.7 torr
Substituting this value in the equation (1), we get P_A = 280.7 × 0,114 = 32 torr

Question 37.
Vapour pressures of pure acetone and chloroform at 328 K are 741.8 mm Hg and 632.8 mm Hg respectively. Assuming that they form ideal solution over the entire range of composition, Plot P_total, P_chloroform and P_acetone as a function of x_acetone. The experimental data observed for dmerent compositions ot mixture is:

100 x Xacetone	0	11.8	23.4	36.0	50.8	58.2	64.5	72.1
Pacetone /mm Hg	0	54.9	110.1	202.4	322.7	405.9	454.1	521.1
Pchloroform/mm Hg	632.8	548.1	469.4	359.7	257.7	193.6	161.2	120.7

Plot this data also on the same graph paper. Indicate whether it has positive deviation or negative deviation from the ideal solution.
Answer:

xacetone	0	0.118	0.234	0.360	0.508	0.582	0.645	0.721
Pacetone\mm Hg	0	54.9	110.1	202.4	322.7	405.9	454.1	521.1
Pchloroform/mm Hg	632.8	548.1	469.4	359.7	257.7	193.6	161.2	120.7
Ptotal	632.8	603.0	579.5	562.1	580.4	599.5	615.3	641.8

Since the plot for p_total dips downwards, the solution shows negative deviation from the Idea behaviour.

Question 38.
Benzene and toluene form ideal solution over the entire range of composition. The vapour pressures of pure benzene and toluene at 300 K are 50.71 mm Hg and 32.06 mm Hg respectively. Calculate the mole fraction of benzene in the vapour phase if 80 g of benzene is mixed with 100 g of toluene.
Answer:
Molar mass of benzene (C₆H₆) = 78 g mol^-1
Molar mass of toluene (C₇H₈) = 92 g mol^-1
\(\begin{aligned}
\mathrm{n}_{\mathrm{C}_{\mathrm{H}} \mathrm{H}_0} & =\frac{80 \mathrm{~g}}{78 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}=1.026 \mathrm{~mol} \\
\mathrm{n}_{\mathrm{C}_7 \mathrm{H}_8} & =\frac{100 \mathrm{~g}}{92 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}=1.087 \mathrm{~mol}
\end{aligned}\)
∴ \(x_{C_6 H_6}=\frac{n_{C_6 H_6}}{n_{C_6 H_6}+n_{C_7 H_8}}=\frac{1.026}{1.026+1.087}=\frac{1.026}{2.113}=0.486\)
X_C7H8 = 1 – 0.486 = 0.514
P⁰_C6H6 = 50.71 mm Hg, P⁰_C7H8 = 32.06 mm Hg
Applying Raoult’s law, P_C6H6 = x_C6H6 × P⁰_C6H6 = 0.486 × 50.71 mm Hg = 24.65 mm Hg
P_C7H8 = X_C7H8 × P⁰_C7H8 = 0.514 × 32.06 mm Hg = 16.48 mm Hg
∴ Mole fraction of benzene in the vapour phase
= \(\frac{\mathrm{Pc}_6 \mathrm{H}_8}{\mathrm{Pc}_6 \mathrm{H}_6+\mathrm{Pc}_7 \mathrm{H}_8}=\frac{24.65}{24.65+16.48}=\frac{24.65}{41.13}\) = 0.60

Question 39.
The air is a mixture of number of gases. The major components are oxygen and nitrogen with approximate proportion of 20% is to 79% by volume at 298 K. The water is in equilibrium with air at a pressure of 10 atm. At 298 K, if the Henry’s law constants for oxygen and nitrogen at 298 K are 3.30 × 10⁷ mm and 6.51 × 10⁷ mm respectively, calculate the composition of these gases in water.
At constant temperature and pressure, Volume ∝ moles
Answer:
Partial pressure of oxygen, P_O2 atm = 2 atm = 2 × 760 mm Hg = 1520 mm Hg
Partial pressure of nitrogen, P_N2 = \(\frac{79}{100}\) × 10 atm = 7.9 atm = 7.9 × 760 mm Hg = 6004 mm Hg
K_H(O₂) = 3.30 × 10⁷ mm, K_H(N₂) = 6.51 × 10⁷ mm
Applying Henry, law, ⇒ \(P_{O_2}=K_H \times x_{O_2} \Rightarrow X_{O_2}=\frac{P_{O_2}}{K_H}=\frac{1520 \mathrm{~mm}}{3.30 \times 10^7 \mathrm{~mm}}=4.61 \times 10^{-5}\)
∴ P_N2 = K_H × X_N2
⇒ \(X_{N_2}=\frac{P_{N_2}}{K_H}=\frac{6004 \mathrm{~mm}}{6.51 \times 10^7 \mathrm{~mm}}=9.22 \times 10^{-5}\)

Question 40.
Determine the amount of CaCl₂ (i = 2.47) dissolved in 2.5 litre of water such that its osmotic pressure is 0.75 atm at 27°C.
Answer:
\(\pi=\frac{i \times W_B \times R \times T}{M_B \times V} \Rightarrow W_B=\frac{\pi \times M_B \times V}{i \times R \times T}\)
Molar mass of CaCl₂,
M_B = 40 + 2 × 35.5 = 111 g mol^-1
Mass of CaCl₂,
\(\mathrm{W}_{\mathrm{B}}=\frac{0.75 \mathrm{~atm} \times 111 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1} \times 2.5 \mathrm{~L}}{2.47 \times 0.0821 \mathrm{~L} \mathrm{~atm} \mathrm{~K}^{-1} \mathrm{~mol}^{-1} \times 300 \mathrm{~K}}=3.42 \mathrm{~g}\)

Question 41.
Determine the osmotic pressure of a solution prepared by dissolving 25 mg of K₂SO₄ in 2 litre of water at 25°C, assuming that it is completely dissociated.
Answer:
K₂SO₄ dissolved = 25 mg = 0.025 g
Volume of solution = 2 L, T = 25°C = 298 K
Molar mass of K₂SO₄ = 2 × 39 + 32 + 4 × 16
= 174 g mol^-1
Since K₂SO₄ dissociates completely as

Intext Questions

Question 1.
Calculate the mass percentage of benzene (C₆H₆) and carbon tetrachloride (CCl₄) if 22g of benzene is dissolved in 122 g of carbon tetrachloride.
Answer:
Mass percentage of benzene
= \(\frac{\text { Mass of benzene }}{\text { Mass of solution }}\) × 100 = \(\frac{22 \mathrm{~g}}{22 \mathrm{~g}+122 \mathrm{~g}}\) × 100 = 15.28 %
Mass percentage of carbon tetrachloride = 100 – Mass percentage of benzene
= 100 – 15.28 = 84.72%

Question 2.
Calculate the mole fraction of benzene in solution containing 30% by mass in carbon tetrachloride.
Answer:
Let the mass of solution be 100 g Mass of benzene = 30 g
∴ Mass of carbon tetrachloride = 100g – 30g = 70g
Number of moles of benzene = \(\frac{\text { Mass }}{\text { Molar mass }}=\frac{30 \mathrm{~g}}{78 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.385 mol
Number of moles of carbon tetrachloride = \(\frac{\text { Mass }}{\text { Molar mass }}=\frac{70 \mathrm{~g}}{154 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.455 mol
Mole fraction of benzene = \(\frac{\text { Moles of benzene }}{\text { Moles of benzene }+ \text { Moles of carbon tetrachloride }}=\frac{0.385 \mathrm{~mol}}{0.840 \mathrm{~mol}}\) = 0.458

Question 3.
Calculate the molarity of each of the following solutions:
a) 30g of Co(NO₃)₂. 6H₂O in 4.3 L of solution
b) 30 mL of 0.5 M H₂SO₄ diluted to 500 mL
Answer:
a) Mass of solute. Co(NO₃)₂. 6H₂O = 30 g
Molar mass of Co(NO₃)₂.6H₂O = 59 + 2(14 + 3 × 16) + 6 × 18 = 291g mol^-1
Number of moles of Co(NO₃)₂.6H₂O = \(\frac{\text { Mass }}{\text { Molar mass }}=\frac{30 \mathrm{~g}}{291 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 0.1 mol
Volume of solution = 4.3 L
Molarity of solution = \(\frac{\text { Number of moles of solute }}{\text { Volume of solution in litres }}=\frac{0.1 \mathrm{~mol}}{4.3 \mathrm{~L}}\) = 0.023 mol L^-1

b) M₁ = 0.5M; V₁ = 30 mL; M₂ = ?; V₂ = 500 mL
Applying molarity equation, M₁V₁ = M₂V₂, we get 0.5 M × 30 mL = M₂ × 500 mL
M₂ = \(\frac{0.5 \times 30 \mathrm{M}}{500}\) = 0.03M
Alternatively,
Number of moles = Molarity × Volume of solution in litres
Number of moles of H₂SO₄ present in 0.5 M of 30 mL H₂SO₄ solution
= 0.5 mol L^-1 × 0.03 L = 0.015 mol
Volume of solution = 500 mL = \(\frac{500 \mathrm{~L}}{1000}\) = 0.5 L
∴ Molarity = \(\frac{\text { Number of moles of solute }}{\text { Volume of solution in litres }}=\frac{0.015 \mathrm{~mol}}{0.5 \mathrm{~L}}\) = 0.03 mol L^-1

Question 4.
Calculate the mass of urea (NH₂CONH₂) required in making 2.5 kg of 0.25 molal aqueous solution.
Answer:
Mass of required aqueous solution = 2.5 kg = 2500 g
0.25 molal aqueous solution of urea means 0.25 mole of urea is dissolved in 1000 grams of water.
Mass of water = 1000 g
Moles of urea = 0.25 mol
Molar mass of urea (H₂NCONH₂) = 4 × 1 + 2 × 14 + 1 × 12 + 1 × 16 = 60 g mol^-1
Mass of urea = Number of moles of urea × Molar mass of urea
∴ Mass of 0.25 moles of urea = 0.25 mol × 60 g mol^-1 = 15 g
Mass of solution = 1000 g + 15 g = 1015 g
∵ 1015 g of aqueous solution contains urea = 15g
∴ 2500 g of aqueous solution will require urea = \(\frac{15 \mathrm{~g}}{1015 \mathrm{~g}}\) 2500g = 36.95 g

Question 5.
Calculate (i) molality (ii) molarity and (iii) mole fraction of KI if the density of 20% (mass/ mass) aqueous KI is 1.202 g mL^-1.
Answer:
20% (mass/mass) aqueous KI solution means that
Mass of KI = 20 g ; Mass of solution, = 100 g
∴ Mass of solvent (water) = 100 – 20 = 80 g
i) Calculation of molality
Molar mass of KI = 39 + 127 = 166 g mol^-1
n_KI = \(\frac{20}{166 \mathrm{~g} \mathrm{n}}\) = 0.120
Molality of solution = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{KI}}}{\mathrm{~W}_{\mathrm{H}_2 \mathrm{O}}}\) × 1000 = \(\frac{0.120}{80}\) × 1000 = 1.5 m

ii) Calculation of molarity
Density of solution = 1.202 g mL^-1
Volume of solution = \(\frac{100 \mathrm{~g}}{1.202 \mathrm{~g} \mathrm{~mL}^{-1}}\) = 83.2 mL = 0.0832 L
Molarity of solution = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{KI}}}{\text { Volume of solution in } \mathrm{L}}=\frac{0.120 \mathrm{~mol}}{0.0832 \mathrm{~L}}\) = 1.44M
Alternatively,
Molarity = \(\frac{\text { mass } \% \times \mathrm{d} \times 10}{\text { Molar mass of KI }}=\frac{20 \times 1.202 \times 10}{166}=\frac{240.4}{166}\) = 1.45M

iii) Calculation of mole fraction of KI
n_KI = 0.120 mol
n_H2O = \(\frac{\text { Mass of water }}{\text { Molar mass of water }}=\frac{80 \mathrm{~g}}{18 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}\) = 4.44 mol
n_KI = \(\frac{n_{\mathrm{KI}}}{n_{\mathrm{H}_2 \mathrm{O}}+n_{\mathrm{KI}}}=\frac{0.120 \mathrm{~mol}}{4.44 \mathrm{~mol}+0.12 \mathrm{~mol}}=\frac{0.1}{4.5}\) = 0.0263

Question 6.
H₂S, a toxic gas with rotten egg-like smell, is used for qualitative analysis. If the solubility of H,S in water at STP is 0.195 m, calculate Henry’s law constant.
Answer:
0.195m aqueous solution of H₂S means 0.195 mole of H₂S is dissolved in 1000 g of water.
Number of moles of water in 1000 g = \(\) = 55.55 mol
Number of moles of H₂S = 0.195 mol
x_H2S = \(\) = 0.0035
According to Henry’s law, p_H2S = K_H × x_H2S
1 bar = K_H × 0.0035 (pressure at STP is 1 bar.)
K_H = \(\frac{1 \mathrm{bar}}{0.0035}\) = 285.7 bar

Question 7.
Henry’s law constant for CO₂ in water is 1.67 × 10⁸ Pa at 298 K. Calculate the quantity of CO₂ in 500 mL of soda water when packed under 2.5 atm CO₂ pressure at 298 K.
Answer:
P_CO2 = 2.5 atm = 2.5 × 10⁵ Pa
K_H = 1.67 × 10⁸ Pa
According to Henry’s law, P_CO2 = K_H × x_CO2
∴ x_CO2 = \(\frac{\mathrm{P}_{\mathrm{CO}_2}}{\mathrm{~K}_{\mathrm{H}}}=\frac{2.5 \times 10^5 \mathrm{~Pa}}{1.67 \times 10^8 \mathrm{~Pa}}\) = 1.5 × 10^-3
Mass of water = Density of water × Volume of water = 1 g/mL × 500 mL = 500 g
Number of moles of water, (n_H2O) = \(\frac{\text { Mass of water }}{\text { Molar mass }}=\frac{500 \mathrm{~g}}{18 \mathrm{~g} / \mathrm{mol}}\) = 27.78 mol
⇒ x_CO2 = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{CO}_2}}{\mathrm{n}_{\mathrm{H}_2 \mathrm{O}}+\mathrm{n}_{\mathrm{CO}_2}} \approx \frac{\mathrm{n}_{\mathrm{CO}_2}}{\mathrm{n}_{\mathrm{H}_2 \mathrm{O}}}\) (n_H2O >> n_CO2) ⇒ n_CO2 = x_CO2 × n_H2O
= 1.5 × 10^-3 × 27.78 mol = 41.67 × 10^-3 mol
Mass of CO₂ = Number of moles of CO₂ × Molar mass = 41.67 × 10^-3 mol × 44 g/mol = 1.834 g

Question 8.
The vapour pressure of pure liquids A and B are 450 and 700 mm Hg respectively at 350 K. Find out the composition of the liquid mixture if the total vapour pressure is 600 mm Hg. Also find the composition of the vapour phase.
Answer:
According to Raoult’s law, \(P_A^o x_A+P_B^o x_B=P_A^o x_A+P_B^o\left(1-x_A\right)=P_B^o+\left(P_A^o-P_B^o\right) x_A\)
Here, \(\mathrm{P}_{\mathrm{A}}^{\mathrm{o}}\) = 450 mm Hg; \(\mathrm{P}_{\mathrm{B}}^{\mathrm{o}}\) = 700 mm Hg; P = 600 mm
Substituting the values, we get 600 = 700 + (450 – 700)x_A ⇒ 250x_A = 100 ⇒ x_A = 0.4
Also, x_A + x_B = 1 ⇒ x_B = 1 – x_A = 1 – 0.4 = 0.6
P_A = \(P_A^o x_A\) and P_B = \(P_B^o x_B\)
P_A = 450mm HgxO.4 and P_B = 700 mm HgxO.6
P_A = 180 mm Hg and P_B = 420 mm Hg
In vapour phase, Mole fraction of A, y_A = \(\frac{P_A}{P_A+P_B}=\frac{180 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}}{180 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}+420 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}}\) = 0.30
Mole fraction of B, y_B = \(\frac{P_B}{P_A+P_B}=\frac{420 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}}{180 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}+420 \mathrm{~mm} \mathrm{Hg}}\) = 0.70

Question 9.
Vapour pressure of pure water at 298 K is 23.8 mm Hg. 50 g of urea NH₂CONH₂ is dissolved in 850 g of water. Calculate the vapour pressure of water for this solution and its relative lowering.
Answer:
Here, \(P_A^o x_A\) = 23.8 mm Hg
W_B = 50 g, M_B (urea) = 60 g mol^-1
W_A = 850 g, M_A (water) = 18 g mol^-1
Applying Raoult’s law,
\(\begin{aligned}
\frac{P_A^o-P_S}{P_A^o}=\frac{n_B}{n_A+n_B} & =\frac{W_B / M_B}{W_A / M_A+W_B / M_B} \\
& =\frac{50 / 60}{850 / 18+50 / 60} \\
& =\frac{0.83}{47.22+0.83}=\frac{0.83}{48.05}=0.017
\end{aligned}\)
Thus, relative lowering of vapour pressure = 0.017
Substituting \(P_A^o x_A\) = 23.8 mm Hg, we get
⇒ \(\frac{23.8-\mathrm{P}_{\mathrm{S}}}{23.8}\) = 0.017
On solving we get, P_s = 23.40 mm Hg
Hence, vapour pressure of water in the solution is 23.4 mm Hg.

Question 10.
Boiling point of water at 750 mm Hg is 99.63°C. How much sucrose is to be added to 500 g of water such that it boils at 100°C?
Answer:
Molecular mass of sucrose, (C₁₂H₂₂O₁₁),
M_B = 12 × 12 + 22 × 1 + 11 × 16 = 342 g mol^-1
Mass of water = 500 g Elevation in boiling point,
∆T_b = 100° C – 99.63° C = 0.37° C = 0.37 K
∆T_b = \(\frac{K_b \times W_B \times 1000}{M_B \times W_A}\)
⇒ W_B = \(\frac{\Delta T_b \times M_B \times W_A}{1000 \times K_b}\)
⇒ W_B = \(\frac{0.37 \times 342 \times 500}{1000 \times 0.52}\) = 122 g

Question 11.
Calculate the mass of ascorbic add (Vitamin C, C₆H₈O₆) to be dissolved in 75 g of acetic acid to lower its melting point by 1.5°C. K_f = 3.9 K kg mol^-1.
Answer:
Molecular mass of ascorbic acid,
M_B = 6 × 12 + 8 × 1 + 6 × 16 = 176 g mol^-1
∆T_f = K_f × \(\frac{1000 \times W_B}{M_B \times W_A}\)
⇒ W_B = \(\frac{\Delta T_f \times M_B \times W_A}{K_f \times 1000}=\frac{1.5 \times 176 \times 75}{3.9 \times 1000}\)= 5.08 g

Question 12.
Calculate the osmotic pressure in Pascal’s exerted by a solution prepared by dissolving 1.0 g of polymer of molar mass 185,000 in 450 mL of water at 37°C.
Answer:
π = CRT = \(\frac{\mathrm{n}_{\mathrm{B}}}{\mathrm{~V}}\) RT ………… (i)
Number of moles of solute dissolved, n_B = \(\frac{1.0 \mathrm{~g}}{185,000 \mathrm{~g} \mathrm{~mol}^{-1}}=\frac{1}{185,000} \mathrm{~mol}\)
V = 450 mL = 0.450 L
T = 37°C = 37+273 = 310 K
R =8.314 kPa LK^-1 mol^-1 = 8.314 × 10³ Pa LK^-1 mol^-1
Substituting these values in (i), we get
π = \(\frac{1}{185,000} \mathrm{~mol} \times \frac{1}{0.45 \mathrm{~L}}\) × 8.314 × 10³ Pa LK^-1 mol^-1 × 310 K = 30.96 Pa