TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 5 with Solutions

Self-assessment with TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Papers Set 5 allows students to take charge of their own learning.

TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 5 with Solutions

Time : 3 Hours
Max Marks : 100

Note :

  • All questions should be attempted.
  • Question Nos. 1, 2 and 3 should be answered either in the medium of instructions of the candidate or in Sanskrit (Devanagari Script) only.
  • The remaining questions should be answered in Sanskrit (Devanagari Script) only.

सूचना : प्रथम, द्वितीय, तृतीय प्रश्नान् विहाय अन्ये सर्वेऽपि प्रश्नाः संस्कृतभाषायामेव समाधातव्याः ।

1. एकस्य श्लोकस्य प्रतिपदार्थं भावं च लिखत । (1 × 6 = 6)

अ) सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनं ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥
पदच्छेदः (Word Division) सुलभाः पुरुषाः + राजन् सततम् प्रियवादिनः अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ।

अर्था: (Meanings) राजन् = O king; सततम् = always; प्रियवादिनः = sweetly speaking; पुरुषाः = men; सुलभाः = are easily found; तु = but; अप्रियस्य = of unpalatable; पथ्यस्य = beneficial; वक्ता = speaker; श्रोता च = and listener; दुर्लभः = is not found easily.

भाव: (Substance) O king, it is easy to find people who speak sweetly always. But, it is hard to find one who gives the unpalatable advice, and the one who listens to him.

आ) तुल्ये रूपे पिकः काकः ध्वनिना ज्ञायते मधौ ।
विवृते हि मुखे वेद्यः सुजनो दुर्जनात्पृथक् ॥
पदच्छेदः (Word Division) तुल्ये, रूपे, पिकः, काकः, ध्वनिना, ज्ञायते, मधौ, विवृते, हि, मुखे, वेद्यः, सुजन, दुर्जनात् पृथक् ।

अर्थाः (Meanings) रूपे = appearance; तुल्ये = similar; मधौ = in the spring; ध्वनिना = by sound; पिक: = cuckoo; काकः = crow; ज्ञायते = is known; हि = for; मुखे = mouth; विवृते : = opened; सुजनः = a good man; दुर्जनात् = from a bad man; पृथक् = differently, separately; वेद्य: = is known.

भाव: (Substance) Though cuckoo and crow are similar in appearance, their difference is known in the spring by their cry. A good man is known from a bad man by his speech.

2. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त । (पद्यभागात्) । (1 × 6 = 6)

अ) विक्रमादेवस्य उदारशीलं वर्णयत ।
Introduction: The lesson Vikramankasya Audaryam is an extract from Vikramankadeva Charitam written by Bilhana. The poet belonged to the twelfth century A.D. Vikramanka was a Chalukya king. When his father wanted to make him the crown prince, he did not agree. He asked his father to make his elder brother the crown prince.

The king’s desire: Ahavamalla was a Chalukya king who ruled the region of Karnataka. He wanted to make his second son Vikramanka the crown prince as the latter studied all the sciences, and was eager to enter the battlefield. He felt that if such a great warrior became the prince, no one would dare to attack his kingdom, which would be like a lioness sitting on the lap of the prince. When he expressed his desire, Vikramanka did not accept it. He said that he was happy spending the wealth in charity and for pleasures. He did not want to be the crown prince. आस्तामयं मे युवराजभावः । The king said that Lord Siva was the witness to his efforts to get a son, and asked how he could reject his offer.

Vikrama’s generous nature: Vikrama said that he could not become the crown prince as he had an elder brother Somadeva. His brother had the right to be crowned. He would not soil his fame by doing anything contrary to the tradition.If he were to make his brother’s face gloomy, he would be the one to bring blemish to the family. मयैव गोत्रे लिखितः कलङ्कः | He would serve the king and the prince. His father said that Siva declared that Vikrama would be the king. He pleaded with him to accept his offer so that their kingdom would be ever prosperous. तन्मे प्रमाणीकुरु मे वत्स वाक्यम् ।

Still, Vikrama did not agree. He said that his brother was competent. He knew as he received orders from him. He would guard the kingdom like a protecting gem. Thus he pleased his father, and made his elder brother receive the honour of being the crown prince.

आ) नृसिंहेन कृतं दनुजवधं प्रपञ्चयत ।
Introduction: The lesson Nrisimhavirbhava is an extract from Nrisimhanakhakaumudi written by Dr. K. Sudhakara Rao. The lesson describes the appearance of Nrisimha from the pillar, and his subsequent killing of Hiranyakasipu, the father of Prahlada.

Hiranyakasipu’s Challenge : Hiranyakasipu, the demon king asked his son Prahlada to stop worshipping Vishnu and start worshipping him instead and enjoy pleasures. Prahlada replied that he worshipped the lotus feet of Hari, which would remove the sins and destroy the demons. The Universe was caused by the will of Vishnu. His power could end it in a moment.

Hiranyakasipu was enraged at the words of Prahlada. He said that by went ping the enemy of his father, Prahlada committed a graven. He would go to hell for that. He said that he would break h ad with the blow of the mace. He asked whether Hari would come to his rescue.

Prahlada’s reply: Prahlada calmly replied that Vishnu existed both in the animate and in animate beings. He dwelled in men, lions, birds, water, fire and air. Hiranyaka who got angrier asked him whether Hari was in the pillar in the palace. If so, he would kill him. Prahlada replied with a smile that it was not possible to kill Hari. He was everywhere. He was in the pillar also. श्रीपतिर्विष्णुः ।

The appearance of Nrisimha : Hiranyakasipu hit the pillar with the mace. Vishnu appeared in the form of Nrisimha holding conch and disk. He tore Hiranyaka with his sharp nails after dragging him on to his lap. The gods danced with joy and worshipped Vishnu. आराधयामासुरभीष्टदं तम् ।

3. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त । (गद्यभागात्) (1 × 6 = 6)

अं) सोमदत्तस्य पराक्रमं वर्णयत ।
Introduction: The lesson Somadatta Charitam is an extract from Dasakumaracharita written by Dandin. Dandin’s use of graceful words is praised as दण्डिनः पदलालित्यम् | Somadatta, who was separated from his friend Rajavahana tells him his story after meeting him a year later.

Meeting the Old Brahmin : Somadatta told Rajavahana that while searching for his friend, he found in a forest a valuable ruby. He took it and went to the temple of Siva that was nearby to take rest. There he met an old Brahmin, who took care of his many children by begging alms. He told Somadatta about the army camp of Mattakala.

The Story of Mattakala: Mattakala, the king of Lata wanted to marry Vamalochana, the daughter of Viraketu, the ruler of that region. When Viraketu rejected, he attacked him. The frightened Viraketu offered his daughter to Mattakala. Mattakala decided to marry Vamalochana at his place, and camped there on the way for hunting. Manapala, the minister of Viraketu, who was appointed as an escort of the princess, also camped nearby, waiting for a chance to kill Mattakala.

The Prisoner: Taking pity on the Brahmin, Somadatta gave the ruby to him. After sometime the Brahmin returned followed by some soldiers and accused Somadatta as a thief. असौ दस्यु:। The soldiers put Somadatta in a prison. There he learnt the other prisoners were followers of Manapala. यूयं मम वयस्या इति निर्दिष्टमेतैः भटै: । They entered the tent of Mattakala at night through the way of a tunnel to kill him. But as he was not there, they had stolen the money that was there. The soldiers caught them the next day, and found a precious ruby missing. During the night, Somadatta freed himself, and escaped along with them and reached the camp of Manapala.

Killing of Mattakala: The next day Mattakala’s men came to Manapala and ordered him to hand over the robbers. Manapala abused Mattakala saying that he did not want Mattakala’s friendship. लाटपतिः कः ? तेन मैत्री का ? The angry Mattakala attacked Manapala. Somadatta also took part in the fight, and driving his chariot to the place where Mattakala was, jumped into his chariot, and killed him with his sword.

Viráketu became happy and married his daughter to him. Following the advice of an ascetic Somadatta, accompanied by his wife came to worship Mahakala Siva, and met Rajavahana.

आ) वेङ्कटरावस्य भैषज्यं विवृणुत ।
Introduction: The lesson Bhishajah Bhaishajyam was written by Prof. Pullela Sriramachandra. It was taken from his Kathatrayi. This lesson describes the story of a selfish doctor, and the fruit he reaped for his selfishness.

The Villagers’ Plea: One day some villagers came to Dr. Venkata Rao, and requested him to attend to a boy who was injured in an accident. Venkata Rao chided them for not coming in time, and looking after their comforts only. सर्वदा स्वसुखचिन्तैव युष्माकम् । He accused them of trying to get treatment done without paying fee. When they left as the boy’s was serious condition. & fan परिक्षीयते बालस्य दशा, Venkata Rao thought nothing would happen if one puppy boy died in India.

The Poor and Intelligent Venkata Rao : Venkata Rao was the son of a poor farmer. He was very intelligent and secured a seat in medical college. A rich man married his daughter to Venkata Rao. Venkata Rao’s practice also picked up. When he spoke of his father as a beggar, his father left him and returned to their village. Marriage was also a business affair for Venkata Rao. विवाहो नाम वणिग्व्यवहार ya For him, money was everything. He never loved his wife. His son Suresh alone became the object of his affection.

Manjuhasini, the Lady Doctor: At that time, Dr. Manjuhasini joined the government hospital there. She was Venkata Rao’s classmate in medical college. Venkata Rao was disturbed, as she did not yet come to meet him. He could not meet her because of his ego. The Death of His Son: Jut then Venkata Rao received a phone call from Manjuhasini requesting his help in an emergency accident case. His driver tried to inform him that he could not pick up his son from school after getting the brake repaired. Venkata Rao cut him short saying that he should go to general hospital urgently. On reaching the hospital he saw the same villagers who came to him earlier in the day, and the body of his dead son. कोऽप्यन्यः, तस्य पुत्रः सुरेश एव । Overcome by shame and grief, Venkata Rao swooned.

4. द्वयोः प्रश्नयोः समाधानानि लिखत (उपवाचकात्) । (2 × 4 = 8)

अ) कः तपोवनं प्रविशति ?
परिचय : आनूरवम् इति रूपकम् श्रीमता कोगण्टि सीतारामाचार्येण विरचितम् । अस्मिन् सूर्यस्य सारथेः अनूरो: जन्मादिकं वर्णितम् ।
भगवान् कुलपतिः तपसां सिद्धिः च काश्यपः तपोवनं प्रविशति ।

आ) अमात्यराक्षसः किं कृत्वा नगरादपक्रान्तः ?
परिचय: मुद्राराक्षसम् इति पाठ्यभागः विशाखदत्तस्य मुद्राराक्षसनाटकस्य प्रथमाङ्कात् स्वीकृतः । अत्र नन्दवंशनिर्मूलनस्य अनन्तरं चाणक्येन चन्द्रस्य कृते कृताः प्रयत्नाः वर्णिताः ।
अमात्यराक्षसः मित्रस्य चन्दनदासस्य गृहे कलत्रं न्यासीकृत्य नगरादपक्रान्तः ।

इ) कश्यपेन किमिति निश्चितम् ?
परिचय : आनूरवम् इति रूपकम् श्रीमता कोगण्टि सीतारामाचार्येण विरचितम् । अस्मिन् सूर्यस्य सारथेः अनूरोः जन्मादिकं वर्णितम् ।
कुमारयुगले एकः सवित्रे देयः इति कश्यपेन निश्चितम् । स एव द्युतिमान् अनूरुः ।

ई) मनस्विनः किमर्थं वनमभिगम्य वसन्ति ?
परिचय : न्यासरक्षा इति पाठ्यभागः स्वप्नवासवदत्तम् इति नाटकस्य प्रथमाङ्कः । अस्य कविः भासः ।
राजपुत्र्याः पद्मावत्याः आगमनम् अधिकृत्य भटौ जनान् उत्सारयतः म । तदा काञ्चुकीयः तौ अवारयत् । मनस्विनः नगरपरिभवात् विमोक्तुं वनम् अभिगम्य वसन्ति इति अवदत् ।

5. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) मूर्धाभिषिक्तं कुमुदो बभाषे ।
परिचय : एतत् वाक्यं कुमुद्वतीपरिणयः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । एषः पाठ्यांशः रघुवंशे षोडशसर्गात् गृहीतः । अस्य कविः कालिदासः ।
सन्दर्भ : नागराजः कुमुदः जैत्राभरणं स्वीकृत्य सोदर्या कुमुद्वत्या सह कुशस्य समीपम् आगतवान् । सः गरुडास्त्रस्य प्रभावम् अजानत् । कुशस्य महिमानमपि अजानत् । तेन कुशं नत्वा अवदत् ।
भाव : कुमुदः राजानं कुशम् एवम् अवदत् ।

आ) आस्तामयं मे युवराजभावः ।
परिचय : एतत् वाक्यं विक्रमस्य औदार्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः बल्हणः । अयं पाठ्यभागः विक्रमाङ्कदेवचरितमिति काव्यात् गृहीतः ।
सन्दर्भ: चालुक्यराजः आहवमल्लः स्वस्य द्वितीयपुत्रं विक्रमाङ्कं युवराजं कर्तुम् ऐच्छत् । परन्तु कुमारः न अङ्गीकृतवान् । मम आज्ञां सर्वे राजानः पालयन्ति । त्यागभोगयोः संपद् व्ययीकरोमि । अहं युवराजो न भवामि इति उक्तवान् ।
भाव : मम युवराजत्वम् आस्ताम् ।

इ) समभियान्त्यरयो विभियोऽधियः ।
परिचय : एतत् वाक्यं रुद्रमदेवी इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्री डी. वेङ्कटरामाचार्यः ।
सन्दर्भ : काकतीयराजः स्वपुत्रीं रुद्रमदेवीम् राज्ये अभिषिक्तवान् ! तदसहमानाः देवगिरिराजादयः वयम् अबलया अवमानिताः इति संचिन्त्य ताम् अभियौ ।
भाव : भयहीनाः मूर्खाः शत्रवः अभिद्रवन्ति ।

ई) स्तम्भेऽस्ति श्रीपतिर्विष्णुः ।
पंरिचय : एतत् वाक्यं नृसिंहाविर्भावः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः डा. के. सुधाकररावः ।
सन्दर्भ : हिरण्यकशिपुः स्वपुत्रं प्रह्लादम् अवदत् यत् अस्मिन् स्तम्भे हरिं दर्शय । तं गदया हनिष्यामि । सः कुत्रास्ति इति । प्रह्लादः अवदत् यत् सः स्तम्भे अस्ति इति ।
भाव : विष्णुः अस्मिन् स्तम्भे अस्ति

6. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) असौ दस्युः ।
परिचय : एतत् वाक्यं सोमदत्तचरितम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः दण्डी । एषः पाठ्यभागः कवेः दशकुमारचरितात् गृहीतः ।
सन्दर्भ : विप्राय माणिक्यं दत्वा सोमदत्तः निद्रावशं गतः । तदनु सः विप्रः कशाघातचिह्नितः सन् भटैः सह आगत्य सोमदत्तम् अयमेव चोरः इति अदर्शयत् । चोरः
भाव : अयम्

आ) सम्प्रति वनमिदपूर्वसत्वाधिष्ठितम् ।
परिचयः एतत् वाक्यं सुहृद्भेदः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः नारायणपण्डितः । एषः पाठ्यभागः हितोपदेशात् स्वीकृतः ।
सन्दर्भः पिङ्गलकः अपूर्वं शब्दं श्रुत्वा भयचकितः आसीत् । जलं किं न पीतम् इति दमनकः अपृच्छत् । तदा पिङ्गलकः वनम् इदम् अपूर्वसत्त्वैः अधिष्ठितम् इति उक्तवान् ।
भावः अस्मिन् अरण्ये बलशाली अपूर्वः जन्तु अस्ति ।

इ) अरे मूर्खाः सर्वदा स्वमुखचिन्तैव युष्माकम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं भिषजः भैषज्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्रीमान् पुल्लेल श्रीरामचन्द्रमहोदयः ।
सन्दर्भ : एकस्मिन् दिने केचन ग्रामीणाः वेङ्कटरावस्य सकाशं निर्धारित- समयानन्तरं आगताः । मार्गे यानघातेन मूर्छितं बालकं ते आनयन् । परन्तु समयनियमो नाम समयनियमः एव, वैद्यस्यापि विश्रान्तिसुखादिकम् आवश्यकम् इत्युक्त्वा वेङ्कटरावः तान् प्रेषयामास ।
भाव : सर्वदा यूयं स्वसुखमेव पश्यथ ।

ई) भवान् न मे रत्नसिंहः ।
परिचय : एतत् वाक्यं भारतभूषा वीरयोषा इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता गलगरीरामाचार्यः !.
सन्दर्भ : चिन्तादेवी परलोकयात्रार्थं सज्जीबभूव । चिता प्रज्वलिता । तदा तस्याः पतिः रत्नसिंहः तत्र आगतः । परन्तु सा तस्य मुखमपि न अपश्यत् । भवान् मम पतिः न, मम पतिः शूरः, देवलोकं गतः इति उक्तवती ।
भाव : भवान् मम पतिः रत्नसिंहः नास्ति ।

7. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) सोमदेवे सति विक्रमाङ्कदेवस्य कः नास्ति ?
सोमदेवे सति विक्रमाङ्कदेवस्य यौवराज्ये अधिकारः नास्ति ।

आ) विष्णोः सङ्कल्पेन शक्त्या च किं किं भविष्यति ?
विष्णोः सङ्कल्पेन विश्वसृष्टिः भविष्यति । तस्य शक्त्या विश्वविनाशः भविष्यति ।

इं) पाषाणैः प्रहरतेऽपि कः नः कुप्यति ?
पाषाणैः प्रहरते स्वम् अपि सहकारः न कुप्यति ।

ई) कानि करद्वयं वासयन्ति ?
अञ्जलिस्थानि पुष्पाणि करद्वयं वासयन्ति ।

8. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) हर्षवर्धनः भण्डिं किमुवाच ?
हर्षवर्धनः भण्डिं राज्यश्रीव्यतिकरः कः इति उवाच ।

आ) कः पानीयं पातुं यमुनांकच्छम् अगच्छत् ?
पिङ्गलकः पानीयं पातुं यमुनाकच्छम् अगात् ।

इ) रत्नसिंहः किमर्थं चितां प्राविशत् ?
रत्नसिंहः आत्मनः अपराधस्य प्रायश्चित्तं कर्तुं चितां प्राविशत् ।

ई) केसरसिंहः कुत्र न्यवसत् ?
केसरसिंहः काश्मीरस्य उपत्यकायां न्यवसत् ।

9. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (पद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) कुशः किम् अस्त्रं समाददे ?

आ) रुद्रमां का सफलां चकार ?

इ) स्तम्भात् कः अनायत ?
नृसिंहः भगवान् विष्णुः

ई) नदीशः परिपूर्णोऽपि किम् अपेक्षते ?

उ) कैः सङ्गतं न कुर्यात् ?

10. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (गद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) दिवाकरमित्रः कः ?
दिवाकरमित्रः बौद्धभिक्षुः ग्रहवर्मणः बालमित्रं च ।

आ) सञ्जीवकः कस्मिन् नियुक्त ?
सञ्जीवकः अर्थाधिकारे नियुक्तः ।

इ) भिषगङ्गना का ?
भिषगङ्गना मञ्जुहासिनी । सा वेङ्कटरावस्य सहाध्यायिनी ।

ई) चिन्तादेवी किं कर्तुं सज्जीबभूव ?
चिन्तादेवी परलोकयात्रां कर्तुं सज्जीबभूव ।

उ) लाटेश्वरः कः ?
लाटेश्वरः मत्तकालः ।

11. अधोनिर्दिष्टयोः एकं पत्रं लिखत । (1 × 5 = 5)

अ) मातरं प्रति मित्रस्य गृहागमननिवेदनं पत्रम् |

दिनाङ्कः 22-7-2019

पूज्यमातः !
सादरं नमामि । अत्र कुशलं तत्रास्तु | अहं सश्रद्धं विद्याभ्यासं करोमि । अचिरेण वार्षिकपरीक्षाः भविष्यन्ति । तदनन्तरम् अहं ग्रीष्मावकाशे गृहम् आगमिष्यामि । मम मित्रम् अपि अस्माकं गृहम् आगमिष्यति । अहम् अस्माकं ग्रामं क्षेत्रं च मम मित्रं दर्शयिष्यामि ।
पितृचरणयोः मम प्रणामाः ।

भवदीयः पुत्र / भवदीया पुत्री
श्रीनिवासः | अहल्या

*ग्रामनाम न लेखनीयम् ।

आ) पुस्तकक्रयणाय प्रबन्धकं प्रति पत्रम् ।

गीताप्रेस् मुद्रणालयः
आर्य !
दिनाङ्कः 22-7-2019
विषयः – भगवद्गीतापुस्तकक्रयणम् ।
नमस्कारः । सविनयं निवेदयामि यत् मम कलाशालायां सद्यः भगवद्गीता श्लोकपठनस्पर्धा भविष्यति । अतः एकं भगवद्गीतापुस्तकं न्यूनेन मूल्येन अधः प्रदत्तं सङ्केतं प्रति कृपया प्रेषयतु भवान् ।

भवद्विधेयः / भवद्विधेया.
श्रीनिवासः | अहल्या

Note : नगरनाम न परिवर्तितव्यम् ।

भाग्यनगरम्, तेलङ्गाणाराज्यम्

12. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं विघटयत । (4 × 2 = 8)

1) हरिश्शेते
हरिस् + शेते= श्चुत्व सन्धिः

2) मुनिरयम्
मुनिः + अयम् = विसर्ग सन्धिः

3) चक्रिण्ढौकसे
चक्रिन् + ढौकसे

4) षडाननः
= ष्टुत्व सन्धिः
षट् + आननः = जश्त्व सन्धिः

5) षण्मासः
षट् + मासाः = अनुनासिक सन्धिः

6) रामः खादति
रामः + खादति = विसर्ग सन्धिः

7) रामश्चिनोति
रामस् + चिनोति = श्चुत्व सन्धिः

8) वागीश:
वाक् + ईशः = जश्त्वं सन्धिः

13. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं सन्धत्त | (4 × 2 = 8)

1) सद् + जनः
सज्जनः = श्चुत्व सन्धिः

2) रामस् + षष्ठः
रामष्षष्ठः = ष्टुत्व सन्धिः

3) सत् + धर्मः
सद्धर्मः = जश्त्व सन्धिः,

4) जगत् + नाथ:
जगन्नाथः = अनुनासिक सन्धिः

5) मुनि + अयम्
मुनिरयम् = विसर्ग सन्धिः

6) चित् + मयम्
चिन्मयम् = अनुनासिक सन्धिः

7) अरीन् + जयति
अरीञ्जयति = ष्टुत्व सन्धिः

8) बालः + करोति
बालाःकरोति = विसर्ग सन्धिः

14. द्वयोः शब्दयोः अन्त – लिङ्ग – वचनमात्रनिर्देशसहितं रूपाणि लिखत । (2 × 4 = 8)

अ) वणिक्
जकारान्तः पुंलिङ्गः ’वणिक्’ शब्दः (MERCHANT)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 5 with Solutions 1

आ) दिक्
शकारान्तः स्त्रीलिङ्गो ‘दिक्’ शब्दः (DIRECTION)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 5 with Solutions 2

इ) वपुस्
सकारान्तः नपुंसकलिङ्गो ‘वपुस्’ शब्दः (BODY)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 5 with Solutions 3

15. त्रयाणां समासनामनिर्देशसहितं विग्रहवाक्यानि लिखत । (3 × 2 = 6)

अ) उपलोचनम्
लोचनयोः समीपम् = अव्ययीभाव समासः

आ) विद्यानिपुणः
विद्यया निपुणः = तृतीया तत्पुरुष समासः

इ) रतिसुन्दरी
रतिः इव सुन्दरी = कर्मधारय समासः

ई) त्रिलोकी
त्रयाणां लोकानां समाहार = द्विगु समासः

उ) धर्मार्थकाममोक्षाः
धर्मः च अर्थः च कामः च मोक्षः च = द्वन्द्व समासः

ऊ) पिनाकपाणिः
पिनाकं पाणौ यस्य सः = बहुव्रीहि समासः

16. अधोरेखाङ्कितपदानि शुद्धीकृत्य वाक्यानि लिखत । (5 × 1 = 5)

1. भक्ती मुक्तिं यच्छति ।
भक्तिः मुक्तिं यच्छति ।

2. वध्यः विवाहमण्डपम् गच्छति ।
वधू विवाहमण्डपम् गच्छति ।

3. मधूनि रोगनाशकं भवति ।
मधु रोगनाशकं भवति ।

4. मनांसि चञ्चलं भवति ।
मनः चञ्चलं भवति ।

5. ते दुग्धं पिबति ।
सः दुग्धं पिबति ।

Leave a Comment