TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 4 with Solutions

Self-assessment with TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Papers Set 4 allows students to take charge of their own learning.

TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 4 with Solutions

Time : 3 Hours
Max Marks : 100

Note :

  • All questions should be attempted.
  • Question Nos. 1, 2 and 3 should be answered either in the medium of instructions of the candidate or in Sanskrit (Devanagari Script) only.
  • The remaining questions should be answered in Sanskrit (Devanagari Script) only.

सूचना : प्रथम, द्वितीय, तृतीय प्रश्नान् विहाय अन्ये सर्वेऽपि प्रश्नाः संस्कृतभाषायामेव समाधातव्याः ।

1. एकस्य श्लोकस्य प्रतिपदार्थं भावं च लिखत । (1 × 6 = 6)

अ) चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् ।
प्रसादयति लोकं यस्तं लोकोऽनुप्रसीदति ॥
पदच्छेदः (Word Division) – चक्षुषा, मनसा, वाचा, कर्मणा, च चतु: + विधम्, प्रसादयति, लोकम् यः + तम्, लोकः + अनुप्रसीदति ।

अर्थाः (Meanings) – यः = who; लोकम् = the world; चक्षुषा : with looks; मनसा = with mind; वाचा = with words; कर्मणा च = and with actions; चतुः+ विधम् = in four ways; प्रसादयति = pleases; लोक: = the world; तम् = him; अनुप्रसीदति = pleases in return, be favourable.

भावः (Substance) – The world will be favourable to one, who pleases her with looks, mind, words and actions

आ) सर्वं सुसाधं सततात्कर्मणो मर्मवेदितुः ।
सिकतात्वं शिला यान्ति स्त्रोतसोऽश्रान्तघर्षणात् ॥
पदच्छेदः (Word Division) – सर्वम्, सुसाधम्, सततात् कर्मणः, मर्मवेदितुः, सिकतात्वम्, शिलाः, यान्ति, स्रोतसः + आश्रान्तघर्षणात् ।

अन्वयक्रमः कर्मणः, मर्म, वेदितुं, सततात, सर्वं, सुसाधं, स्रोतसः, आश्रान्तधर्षणात्, शिलाः, सिकतात्वम्, यान्ति ।

अर्थाः (Meanings) – मर्मवेदितुः = one who knows the weak points; कर्मणः = of work; सततात् = by continuation; सर्वम् = everything; सुसाधम् = will be easily attainable; स्रोतसः = of the stream; अश्रान्तधर्षणात् = by striking without rest; शिलाः = the rocks; सिकतात्वम् यान्ति = become sand.

भाव: (Substance) – Everything is easily attainable by continuous work of one who knows the weak points. Even rocks become sand when the river strikes against them continuously without rest.

2. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त । (पद्यभागात्) । (1 × 6 = 6)

अ) कुशस्य सरयूविहारं तत्परिणामं च विवृणुत ।
Introduction: The lesson Kumudvati parinaya is an extract from the sixteenth canto of Raghuvamsa. The poet was Kalidasa, who lived in 1st century B.C. Kalidasa wrote three dramas and four poems.

Kusa’s water sport: Kusa became the king of Ayodhya after Sri Rama ascended to heaven. When summer set in with days becoming hotter, and nights becoming shorter, he desired to go for swimming in the river Sarayu along with his wife. He got tents erected on the riverbank and crocodiles removed from the waters. He enjoyed in the river just as Indra in the Akasa Ganga.

Loss of the bracelet: While Kusa was swimming, his bracelet of victory, passed on to him along with the kingdom by Sri Rama slipped into the waters unnoticed. When Kusa came out of the river, he immediately noticed the loss of the bracelet even before he finished dressing. Kusa considered flowers and ornaments in the same way. स तुल्यपुष्पाभरणो हि धीरः । Still, he was dejected as it was a charm of victory, and was worn by his father. He ordered skillful divers to search for it. Their search was in vain. They told. him that the greedy serpent king Kumuda must have taken it. Kusa got angry and aimed Garuda arrow to destroy the serpents. The river got agitated at that.

Kumuda’s offer : Kumuda then came out of the river along with a young woman. He had the ornament in his hand. On seeing him, Kusa withdrew his arrow, and calmed down. प्रहेष्वनिर्बन्धरुषो हि सन्तः । He offered it to Kusa. मुर्धाभिषिक्तं कुमुदो बभाषे । He said that his sister Kumudvati threw a ball up while playing. Then she saw this bracelet falling down like a shooting star, and took it. He requested Kusa to accept his sister. When Kusa agreed, their marriage was performed.

आ) रुद्रमदेव्याः विजयं संक्षिपत ।
Introduction: The lesson Rudrama Devi was written by Sri D. Venkataramacharya. It is taken from the author’s poem Silpasri. The present lesson describes Rudrama’s victory over Mahadeva, the ruler of Devagiri.

Queen of Kakati Kingdom: When the king of Kakati kingdom became old, his minister advised him to install his daughter Rudrama as the queen. It would make the kingdom along with the subjects pleased. निजधरां मुदितां कुरु सप्रजाम् ।

The king felt happy at that suggestion, and made announcement to that effect. On an auspicious day, Rudrama was made the queen while the priests chanted mantras, and water from holy rivers and oceans was sprinkled on her. The pious queen became successful as people and feudatory lords paid their taxes willingly.

The Jealous Enemies : However, Harihara and Murari became jealous of her success. The king of Devagiri lured them by his crooked ways. He said that a weak woman insulted them. The ruler of Devagiri, who was proud of his army attacked Rudrama. समभियान्त्यरयो विभियोऽधियः ।

At that time, Rudrama went to worship Siva. On getting the news that the city was under siege, she returned with limited forces to the city. When she blew her conch, the soldiers and feudatory kings understood that it was their queen, and blew their conches.

The Warrior Queen: The queen and her soldiers attacked the enemy from opposite sides. Rudrama threw her sword and killed the mahout of Mahadeva’s elephant. The king of Devagiri jumped in to another chariot. Rudrama killed the charioteer and the horses, and broke his string and flag. नृपाग्रणीं तंविश्यं चकार । The Devagiri ruler and his followers ran away from the battlefield. He understood that women were not weak.

3. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त । (गद्यभागात्) (1 × 6 = 6)

अ) हर्षवर्धनः राज्यश्रियं कथम् अरक्षत् ?
Introduction: The lesson Bhratruvatsalyam is an extract from Harshacharita written by Bana. Bana was the court poet of king Harshavardhana who ruled Sthaneswar in the seventh century AD. The present lesson describes how Harshavardhana saved his sister, Rajyasri, who was about to enter fire.

Rajyasri’s Plight: When Harshavardhana enquired the messenger Bhandi about his sister Rajyasri, he latter told him that after the death of the king’s elder brother Rajyavardhana, Gupta prisoned Rajyasri. However, she escaped from there, and entered the Vindhya forest. Then Harsha decided to go in search of her.

Meeting with Divakaramitra:While Harsha was searching for her, he came to know from a tribal boy Nirghata that the Buddhist teacher Divakaramitra might know about her. Harsha thought that he must be the friend of Rajyasri’s husband who became a monk at a young age. He met him and told him that he lost all his relatives except his younger sister. She lost her husband and while wandering, entered the Vindhya forest. He asked him whether he knew anything about her.

Saving Rajyasri: At that very moment one of the monk’s disciples came there and reported that he met a woman in the forest who was about to enter the fire as she lost her father and husband. The king understood that it was his sister, and asked the monk to show the way. They reached the place where Rajyasri was, and the king stopped her. On seeing her brother, she wept for a long time. Divakaramitra gave water for washing her face, and advised her to go to home. Harsha spent the night there, and later accompanied by his sister, reached his camp.

आ) वृक्षाणां रक्षणे केसरसिंहस्य श्रद्धां विशदयत ।
Introduction: The lesson Vriksharakshika Pitamahi was written by Padma Sastri. It is taken from the author’s Sanskritakathasatakam Part 1. This lesson narrates the importance of planting the trees.

Kesara Simha’s Grandmother : Kesara Simha lived with his parents in one of the valleys of Kasmir. His grandmother was interested in planting trees. She would cover the trees with grass during winter to protect them from snow. She advised Kesara Simha to plant trees if he wanted to eat fruits. By that, he would get merit. Mother Earth would be pleased. पृथिवी अनेन प्रसन्ना भवति । They would get flowers, fruits and wood. Influenced by the words of his grandmother, Kesara Simha also planted trees, and took care of them. Five years later grandmother died.

Kesara Simha’s Dreams: One day, Kesara’s grandmother appeared in his dream, and consoled him. She looked young. She advised him to plant trees everyday so that he could forget her. प्रत्यहं नूतनान् वृक्षानारोपय | Kesara Simha woke up and started to take care of trees. His grandmother again appeared in his dream and offered him delicious fruits in a silver bowl.

Grandmother’s Advice: After many days grandmother appeared in Kesara Simha’s dream sitting on a throne like a celestial damsel. She was pleased as he planted many trees. She said that from that day onwards there would be no disease in the village. As trees would give pure air, there would be the benefit of health. The nymphs who appeared there took him in chariot to see the clear streams and trees full of fruits and flowers. His grandmother advised him that trees alone were the most important ones in this world. अस्मिन् संसारे वृक्षाणामेव प्राधान्यं वर्तते । They would give pure air, water and soil. If the trees were cut indiscriminately, earth would heat up, snow would melt, and oceans would flood the earth. People would suffer. She also advised that education was necessary to know the secrets. अतः पठनमावश्यकं वर्तते ।

Kesara Simha took a firm decision that he would protect the world by growing trees.

4. द्वयोः प्रश्नयोः समाधानानि लिखत (उपवाचकात्) । (2 × 4 = 8)

अ) अमात्यराक्षसः किं कृत्वा नगरादपक्रान्तः ?
परिचय: मुद्राराक्षसम् इति पाठ्यभागः विशाखदत्तस्य मुद्राराक्षसनाटकस्य प्रथमाङ्कात् स्वीकृतः । अत्र नन्दवंशनिर्मूलनस्य अनन्तरं चाणक्येन चन्द्रगुत्पस्य कृते कृताः प्रयत्नाः वर्णिताः ।
अमात्यराक्षसः मित्रस्य चन्दनदासस्य गृहे कलत्रं न्यासीकृत्य नगराद- पक्रान्तः ।

आ) कश्यपेन किमिति निश्चितम् ?
परिचय : आनूरवम् इति रूपकम् श्रीमता कोगण्टि सीतारामाचार्येण विरचितम् । अस्मिन् सूर्यस्य सारथेः अनूरो: जन्मादिकं वर्णितम् ।
कुमारयुगले एक: सवित्रे देयः इति कश्यपेन निश्चितम् । स एव द्युतिमान् अनूरुः ।

इ) चाणक्येन किमर्थं यथाशक्ति प्रयत्नः क्रियते ?
परिचय : मुद्राराक्षसम् इति पाठ्यभागः विशाखदत्तस्य मुद्राराक्षसनाटकस्य प्रथमाङ्कात् स्वीकृतः । अत्र नन्दवंशनिर्मूलनंस्य अनन्तरं चाणक्येन चन्द्रगुत्पस्य कृते कृताः प्रयन्नाः वर्णिताः ।
अमात्यराक्षसः कथं चन्द्रगुत्पस्य साचिव्यग्रहणम् अङ्गीकरोति इति चाणक्येन प्रयत्नः क्रियते.

ई) मनस्विनः किमर्थं वनमभिगम्य वसन्ति ?
परिचय : न्यासरक्षा इति पाठ्यभागः स्वप्नवासवदत्तम् इति नाटकस्य प्रथमाङ्कः । अस्य कविः भासः ।
राजपुत्र्याः पद्मावत्याः आगमनम् अधिकृत्य भटौ जनान् उत्सारयतः स्म । तदा काञ्चुकीयः तौ अवारयत् । मनस्विनः नगरपरिभवात् विमोक्तुं वनम् अभिगम्य वसन्ति इति अवदत् ।

5. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) प्रहवेष्वनिर्बन्धरुषो हि सन्तः ।
परिचय : एतत् वाक्यं कुमुद्वतीपरिणयः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । एषः पाठ्यांशः रघुवंशे षोडशसर्गात् गृहीतः । अस्य कविः कालिदासः ।
सन्दर्भ : सरयूनद्याः पतितं जैत्राभरणम् अलभमानः कुशः भुजङ्गवधाय गारुत्मतम् अस्त्रं समाददे । तदा नागराजः कुमुदः आभरणहस्तः सन् ‘कुमुद्वतीसहितः बहिः अगच्छत् । तं दृष्ट्वां कुशः अस्त्रं प्रतिसञ्जहार । विनीतेषु सत्पुरुषाः कोपं न प्रदर्शयन्ति ।
भाव : विनीतेषु जनेषु सत्पुरुषाः कोपं न प्रदर्शयन्ति ।

आ) मयैव गोत्रे लिखितः कलङ्घः ।
परिचय : एतत् वाक्यं विक्रमस्य औदार्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । “अस्य कविः बल्हणः । अयं पाठ्यभागः विक्रमाङ्कदेवचरितमिति काव्यात् गृहीतः ।
सन्दर्भ: चालुक्यराजः आहवमल्लः स्वस्य द्वितीयपुत्रं विक्रमाङ्कं युवराजं कर्तुम् ऐच्छत् । परन्तु कुमारः न अङ्गीकृतवान् । यौवराज्ये मम अधिकारः नास्ति । ज्येष्ठस्य सोमदेवस्य एवं अधिकारः अस्ति । अहं युवराजः भवामि चेत्, अस्माकं वंशः कलङ्कितः भवति इति उक्तवान् ।
भाव : मया एव वंशस्य कलङ्कः आपादितः भवति ।

इ) निजधरां मुदितां कुरु सप्रजाम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं रुद्रमदेवी इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्री डी. वेङ्कटरामाचार्यः ।
सन्दर्भ : काकतीयराजः वृद्धः अभवत् । पलितकेशं तं तस्य सचिवः अवदत् यत् रुद्रमदेवी राज्यं कर्तुम् अर्हति । ताम् अभषेचय । प्रजाः तोषय इति ।
भाव : निजराज्यं प्रजाः च तोषय |

ई) आराधयामासुरभीष्टदं तम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं नृसिंहाविर्भावः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः डा. के. सुधाकररावः ।
सन्दर्भ : विष्णुः नृसिंहरूपेण स्तम्भात् निर्गत्य हिरण्यकशिपुं नखैः विदार्य अहनत् । तदा देवाः आनन्दमग्नाः अभवन् । ते ननृतुः । हरिम् आराधयामासुः ।
भाव: वरदं हरिम् अर्चितवन्तः ।

6. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) यूयं मम वयस्या इति निर्दिष्टमेतैः भटैः ।
परिचय : एतत् वाक्यं सोमदत्तचरितम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः दण्डी । एषः पाठ्यभागः कवेः दशकुमारचरितात् गृहीतः ।
सन्दर्भ : विप्रेण निर्दिष्टं सोमदत्तं भटाः रज्जुभिः बद्ध्वा कारागारे न्यक्षिपन् । तत्रस्थान् अन्यान् पुरुषान् सोमदत्तः अपृच्छत् यत् ते के, किमर्थं ते सोमदत्तस्य वयस्याः इति भटाः उक्तवन्तः इति ।
भाव : भवन्तः मम मित्राणि इति भटाः किम् उक्तवन्तः ?

आ) कथमसौ मां जिघांसुर्ज्ञातव्यः ?
परिचय : एतत् वाक्यं सुहृद्भेदः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः नारायणपण्डितः । एषः पाठ्यभागः हितोपदेशात् स्वीकृतः ।
सन्दर्भ : दमनक सञ्जीवकस्य सकाशं गत्वा पिङ्गलकः तं हत्वा परिवारेण सह खादितुं योचयति इति उक्तवान् । तदा सञ्जीवकः अपृच्छत् यत् कथं सः मां हन्तुम् उद्यक्तः इति ज्ञातुं शक्यते इति ।
भाव : स मां हन्तुम् इच्छति इति कथं ज्ञातुं शक्यते ?

इ) क्षणे क्षणे किल परिक्षीयते बालस्य दशा ।
परिचय : एतत् वाक्यं भिषजः भैषज्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्रीमान् पुल्लेल श्रीरामचन्द्रमहोदयः |
सन्दर्भ : एकस्मिन् दिने केचन ग्रामीणाः वेङ्कटरावस्य सकाशं निर्धारित- समयानन्तरं आगताः । मार्गे यानघातेन मूर्छितं बालकं ते आनयन् । समये नागता इति वेङ्कटरावः तान् अनिन्दत् । तदा एकः वृद्धः अवदत् यत् प्रतिक्षणं बालस्य स्थितिः क्षीयते इति ।
भाव : प्रतिक्षणं बालस्य दशा क्षीयते ।

ई) सत्वरं सज्जीक्रियतां चिताम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं भारतभूषा वीरयोषा इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता गलगरीरामाचार्यः ।
सन्दर्भ : रत्नसिंहः युद्धम् अकृत्वा गतवान् । तेन चिन्तादेव्याः सैन्यं पराजितम् । सर्वसैन्यक्षयं शत्रूणां दुर्गाक्रमणं च श्रुत्वा चिन्तादेवी चितां सज्जीकर्तुम् आदिदेश ।
भाव : शीघ्रं चितां परिकल्पयत ।

7. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) नरेन्द्रः किमर्थं चमत्कारम् अगात् ?
विक्रमाङ्कस्य श्रोत्रपवित्रं वचः श्रुत्वा नरेन्द्रः चमत्कारम् अगात् । किंच लक्ष्मीः पांसुलानां चेतः कलुषीकरोति ।

आ) दैत्यं निहत्य चतुर्भुजः कथं रराज ?
दैत्यं निहत्य चतुर्भुजः सायंकालीनः महान् अरुणः सूर्यः इव रराज |

इ) कः तमः हन्ति ?
एकः दीपः तमः हन्ति ।

ई) कस्य जीवितं निष्फलम् ?
यः गुणधर्मविहीनः अपि जीवति, तस्य जीवितं निष्फलम् ।

8. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) राजा कीदृशीं राज्यश्रियं ददर्श ?
राजा मुह्यन्तीम् अग्निप्रवेशाय उद्यतां राज्यश्रियं ददर्श ।

आ) युद्धे कः केन व्यापादितः ?
युद्धे सञ्जीवकः पिङ्गलेन व्यापादितः ।

इ) रत्नसिंहः कथं कर्माणि कुर्वन् आसीत् ?
रत्नसिंहः कर्तव्यबुद्ध्या एव कर्माणि कुर्वन् आसीत् ।

ई) मार्गे नद्यः कथं प्रावहन् ?
मार्गे नद्यः स्वच्छाः प्रावहन् ।

9. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (पद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) कुमुद्वतीपरिणयः केन विरचितः ?

आ) रुद्रमां का सफलां चकार ?

इ) नृसिंहः हिरण्यकशिपुं कैः ददार ?
प्रखरैः नखैः

ई) महात्मनः कां तृणाय मन्यन्ते ?

उ) नीचः पुरः किं वक्ति ?

10. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (गद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) हर्षवर्धनस्य का अवशिष्टा ?
हर्षवर्धनस्य यवीयसी स्वसा राज्यश्रीः अवशिष्टा ।

आ) सञ्जीवकः कस्मिन् नियुक्तः ?
सञ्जीवकः अर्थाधिकारे नियुक्तः ।

इ) वेङ्कटरावः पितुः नाम किम् ?
वेङ्कटरावः पितुः नाम सुब्बय्यशास्त्री ।

ई) चिन्तादेवी केन पालिता आसीत् ?
चिन्तादेवी पित्रा पालिता आसीत् ।

उ) कुपितः मत्तकालः केन योद्धुम् अभ्यागात् ?
कुपितः मत्तकालः मानपालेन योद्धुम् अभ्यागात् ।

11. अधोनिर्दिष्टयोः एकं पत्रं लिखत । (1 × 5 = 5)

अ) धनयाचनार्थं पितरं प्रति पत्रम् ।

दिनाङ्कः 22-7-2022

आदरणीय पितृवर्य !
सादरं नमामि । अत्र कुशलं तत्रास्तु | अहं सश्रद्धं विद्याभ्यासं करोमि । अहं कानिचन पुस्तकानि क्रेतुम् इच्छामि । एतदर्थं रूप्यकाणां सहस्त्रं कृपया प्रेषयतु भवान् ।
मातृचरणयोः मम प्रणामाः ।

भवदीयः पुत्र / भवदीया पुत्री
श्रीनिवासः / अहल्या

आ) अवकाशप्रदानाय प्राचार्यं प्रति पत्रम् |

दिनाङ्कः 22-7-2022

श्रीमान् प्राचार्यमहोदयः
उच्च माध्यमिकविद्यालयः

महोदय !
सविनयं निवेदयामि यत् अहम् ज्वरग्रस्तः अस्मि । शिरोवेदना च मां पीडयति । अतः अद्य विद्यालयम् आगन्तुं न शक्नोमि । कृपया 23-7- 2019 तः 26 – 7 – 2019 पर्यन्तं दिनत्रयस्य अवकाशं प्रदाय माम् अनुगृह्णातु ।

भवतः शिष्यः / भवदीया शिष्या
श्रीनिवासः / अहल्या
उच्च माध्यमिक विद्यालयः

Note : नगरनाम न परिवर्तितव्यम् ।

12. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं विघटयत । (4 × 2 = 8)

1) सज्जनः
सद् + जनः = श्चुत्व सन्धिः

2) धनुर्विद्या
धनुः + विद्या = विसर्ग सन्धिः

3) तट्टीका
तत् + टीका = ष्टुत्व सन्धिः

4) सद्धर्मः
सत् + धर्मः = जश्त्व सन्धिः

5) जगन्नाथः
जगत् + नाथः = अनुनासिक सन्धिः

6) बालः करोति
बालः + करोति = विसर्ग सन्धिः

7) शरच्चन्द्रः
शरत् + चन्द्रः = श्चुत्व सन्धिः

8) अजन्तः
अच् + अन्तः = जश्त्व सन्धिः

13. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं सन्धत्त । (4 × 2 = 8)

1) अरीन् + जयति
अज्जयति = श्चुत्व सन्धिः

2) इष् + तः
इष्टः = ष्टुत्व सन्धिः

3) वाक् + ईशः
वागीशः = जश्त्व सन्धिः.

4) ककुप् + नेता
ककुम्नेता = अनुनासिक सन्धिः

5) धनुः + विद्या
धनुर्विद्या = विसर्ग सन्धिः

6) षट् + मासाः
षण्मासाः = अनुनासिक सन्धिः

7) रामस् + चिनोति
रामश्चिनोति = श्चुत्व सन्धिः

8) पाचकः + पचति
प्राचकः पचति = विसर्ग सन्धि:-

14. द्वयोः शब्दयोः अन्त – लिङ्ग – वचनमात्रनिर्देशसहितं रूपाणि लिखत । (2 × 4 = 8)

अ) मरुत्
तकारान्तः पुंलिङ्गः ‘मरुत्’ शब्दः (WIND)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 4 with Solutions 1

आ) त्वक्
चकारान्तः स्त्रीलिङ्गो ‘त्वक्’ शब्दः ( SKIN)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 4 with Solutions 2

इ) कर्मन्
नकारान्तः नपुंसकलिज्नो ‘कर्मन्’ शब्द: (ACTION)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 4 with Solutions 3

15. त्रयाणां समासनामनिर्देशसहितं विग्रहवाक्यानि लिखत । (3 × 2 = 6)

अ) अनुगङ्गम्
गंगायाः अनु = अव्ययीभाव समासः

आ) भूतबलिः
भूतेभ्यः बलिः = चतुर्थीतत्पुरुष समासः

इ) तमालवृक्षः
तमाल इति वृक्षः = कर्मधारय समासः

ई) नवरात्रम्
नवानां रात्रीणां समाहारः = द्विगु समासः

उ) नकुलसहदेवौ
नकुलश्च, सहदेवश्च = द्वन्द्व समासः

ऊ) विशालाक्षी
विशाले अक्षिणी यस्याः सा = बहुव्रीहि समासः

16. अधोरेखाङ्कितपदानि शुद्धीकृत्य वाक्यानि लिखत । (5 × 1 = 5)

1. गौः वत्सान् पश्यन्ति ।
गावः वत्सान् पश्यन्ति ।

2. नदी परोपकाराय वहन्ति ।
नद्यः परोपकाराय वहन्ति ।

3. वनं वायुप्रदूषणं परिहरन्ति ।
वनानि वायुप्रदूषणं परिहरन्ति ।

4. विद्वान् वादे जयन्ति ।
विद्वांसः वादे जयन्ति ।

5. सरितः समुद्रं प्रविशति ।
सरित् समुद्रं प्रविशति ।

Leave a Comment