TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 1 with Solutions

Access to a variety of TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Papers Set 1 allows students to familiarize themselves with different question patterns.

TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 1 with Solutions

Time : 3 Hours
Max Marks : 100

Note :

  • All questions should be attempted.
  • Question Nos. 1, 2 and 3 should be answered either in the medium of instructions of the candidate or in Sanskrit (Devanagari Script) only.
  • The remaining questions should be answered in Sanskrit (Devanagari Script) only.

सूचना : प्रथम, द्वितीय, तृतीय प्रश्नान् विहाय अन्ये सर्वेऽपि प्रश्नाः संस्कृतभाषायामेव समाधातव्याः ।

1. एकस्य श्लोकस्य प्रतिपदार्थं भावं च लिखत । (1 × 6 = 6)

अ) छायां कुर्वन्ति चान्यस्य स्वयं तिष्ठन्ति चातपे ।
फलन्ति च परार्थाय पादपा इव सज्जनाः
पदच्छेदः (Word Division) छायाम्, कुर्वन्ति च + अन्यस्य, स्वयम्, तिष्ठन्ति च + आतपे, फलन्ति च पर + अर्थाय पादपाः + इव, सत् + जनाः ।

अर्थाः (Meanings) सत् + जनाः = good people; पादापाः इव = like trees; अन्यस्य = to others; छायाम् = shade; कुर्वन्ति च = give; स्वयम् च = themselves; आतपे = in heat; तिष्ठन्ति = stand; पर + अर्थाय = for the sake of others; फलन्ति च = give fruits.

भाव: (Substance ) Trees stand in the Sun, but give shade to others. They bear fruits for the sake of others only. Similarly, the noble work hard to make others happy. All their deeds are meant for the welfare of others.

आ) सर्वं सुसाधं सततात्कर्मणो मर्मवेदितुः ।
सिकतात्वं शिला यान्ति स्त्रोतसोऽश्रान्तघर्षणात् ॥
पदच्छेदः (Word Division) सर्वम्, सुसाधम्, सततात् कर्मणः, मर्मवेदितुः सिकतात्वम्, शिलाः, यान्ति, स्त्रोतसः + आश्रान्तघर्षणात् । अन्वयक्रमः कर्मणः, मर्म, वेदितुं, सततात, सर्वं, सुसाधं, स्रोतसः, आश्रान्तधर्षणात्, शिलाः सिकतात्वम्, यान्ति ।

अर्थाः (Meanings) मर्मवेदितुः = one who knows the weak points; कर्मण: = of work; सततात् = by continuation; सर्वम् = everything; सुसाधम् = will be easily attainable; स्रोतसः = of the stream; अश्रान्त धर्षणात् = by striking without rest; शिलाः = the rocks; सिकतात्वम् यान्ति
= become sand.

भाव: (Substance ) Everything is easily attainable by continuous work of one who knows the weak points. Even rocks become sand when the river strikes against them continuously without rest.

2. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त ।

अ) कुशस्य सरयूविहारं तत्परिणामं च विवृणुत ।
Introduction: The lesson Kumudvati parinaya is an extract from the sixteenth canto of Raghuvamsa. The poet was Kalidasa, who lived in 1st century B.C. Kalidasa wrote three dramas and four poems.

Kusa’s water sport: Kusa became the king of Ayodhya after Sri Rama ascended to heaven. When summer set in with days becoming hotter, and nights becoming shorter, he desired to go for swimming in the river Sarayu along with his wife. He got tents erected on the riverbank and crocodiles removed from the waters. He enjoyed in the river just as Indra in the Akasa Ganga.

Loss of the bracelet: While Kusa was swimming, his bracelet of victory, passed on to him along with the kingdom by Sri Rama slipped into the waters unnoticed. When Kusa came out of the river, he immediately noticed the loss of the bracelet even before he finished dressing. Kusa considered flowers and ornaments in the same way. स तुल्यपुष्पाभरणो हि धीरः । Still, he was dejected as it was a charm of victory, and was worn by his father. He ordered skillful divers to search for it. Their search was in vain. They told him that the greedy serpent king Kumuda must have taken it. Kusa got angry and aimed Garuda arrow to destroy the serpents. The river got agitated at that.

Kumuda’s offer : Kumuda then came out of the river along with a young woman. He had the ornament in his hand. On seeing him, Kusa withdrew his arrow, and calmed down. प्रहेष्वनिर्बन्धरुषो हि सन्तः । He offered it to Kusa. मुर्धाभिषिक्तं कुमुदो बभाषे । He said that his sister Kumudvati threw a ball up while playing. Then she saw this bracelet falling down like a shooting star, and took it. He requested Kusa to accept his sister. When Kusa agreed, their marriage was performed.

आ) रुद्रमदेव्याः विजयं संक्षिपत ।
Introduction: The lesson Rudrama Devi was written by Sri D. Venkataramacharya. It is taken from the author’s poem Silpasri. The present lesson describes Rudrama’s victory over Mahadeva, the ruler of Devagiri.

Queen of Kakati Kingdom: When the king of Kakati kingdom became old, his minister advised him to install his daughter Rudrama as the queen. It would make the kingdom along with the subjects pleased. निजधरां मुदितां कुरु सप्रजाम् ।

The king felt happy at that suggestion, and made announcement to that effect. On an auspicious day, Rudrama was made the queen while the priests chanted mantras, and water from holy rivers and oceans was sprinkled on her. The pious queen became successful as people and feudatory lords paid their taxes willingly. The Jealous Enemies: However, Harihara and Murari became jealous of her success. The king of Devagiri lured them by his crooked ways. He said that a weak woman insulted them. The ruler of Devagiri, who was proud of his army attacked Rudrama. समभियान्त्यरयो विभियोऽधियः ।

At that time, Rudrama went to worship Siva. On getting the news that the city was under siege, she returned with limited forces to the city. When she blew her conch, the soldiers and feudatory kings understood that it was their queen, and blew their conches.

The Warrior Queen: The queen and her soldiers attacked the enemy from opposite sides. Rudrama threw her sword and killed the mahout of Mahadeva’s elephant. The king of Devagiri jumped in to another chariot. Rudrama killed the charioteer and the horses, and broke his string and flag. नृपाग्रणी तंविश्यं चकार । The Devagiri ruler and his followers ran away from the battlefield. He understood that women were not weak.

3. एकं निबन्धप्रश्नं समाधत्त । (गद्यभागात्) (1 × 6 = 6)

अ) हर्षवर्धनः राज्यश्रियं कथम् अरक्षत् ।
Introduction: The lesson Bhratruvatsalyam is an extract from Harshacharita written by Bana. Bana was the court poet of king Harshavardhana who ruled Sthaneswar in the seventh century AD. The present lesson describes how Harshavardhana saved his sister, Rajyasri, who was about to enter fire.

Rajyasri’s Plight: When Harshavardhana enquired the messenger Bhandi about his sister Rajyasri, he latter told him that after the death of the king’s elder brother Rajyavardhana, Gupta prisoned Rajyasri. However, she escaped from there, and entered the Vindhya forest. Then Harsha decided to go in search of her.

Meeting with Divakaramitra:While Harsha was searching for her, he came to know from a tribal boy Nirghata that the Buddhist teacher Divakaramitra might know about her. Harsha thought that he must be the friend of Rajyasri’s husband who became a monk at a young age. He met him and told him that he lost all his relatives except his younger sister. She lost her husband and while wandering, entered the Vindhya forest. He asked him whether he knew anything about her.

Saving Rajyasri: At that very moment one of the monk’s disciples came there and reported that he met a woman in the forest who was about to enter the fire as she lost her father and husband. The king understood that it was his sister, and asked the monk to show the way. They reached the place where Rajyasri was, and the king stopped her. On seeing her brother, she wept for a long time. Divakaramitra gave water for washing her face, and advised her to go to home. Harsha spent the night there, and later accompanied by his sister, reached his camp.

आ) वृक्षाणां रक्षणे केसरसिंहस्य श्रद्धां विशदयत ।
Introduction: The lesson Vriksharakshika Pitamahi was written by Padma Sastri. It is taken from the author’s Sanskrita kathasatakam Part 1. This lesson narrates the importance of planting the trees.

Kesara Simha’s Grandmother: Kesara Simha lived with his parents in one of the valleys of Kasmir. His grandmother was interested in planting trees. She would cover the trees with grass during winter to protect them from snow. She advised Kesara Simha to plant trees if he wanted to eat fruits. By that, he would get merit. Mother Earth would be pleased. पृथिवी अनेन प्रसन्ना भवति | They would get flowers, fruits and wood. Influenced by the words of his grandmother, Kesara Simha also planted trees, and took care of them. Five years later grandmother died.

Kesara Simha’s Dreams : One day, Kesara’s grandmother appeared in his dream, and consoled him. She looked young. She advised him to plant trees everyday so that he could forget her. प्रत्यहं नूतनान् वृक्षानारोपय | Kesara Simha woke up and started to take care of trees. His grandmother again appeared in his dream and offered him delicious fruits in a silver bowl.

Grandmother’s Advice : After many days grandmother appeared in Kesara Simha’s dream sitting on a throne like a celestial damsel. She was pleased as he planted many trees. She said that from that day onwards there would be no disease in the village. As trees would give pure air, there would be the benefit of health. The nymphs who appeared there took him in chariot to see the clear streams and trees full of fruits and flowers. His grandmother advised him that trees alone were the most important ones in this world. अस्मिन् संसारे वृक्षाणामेव प्राधान्यं वर्तते । They would give pure air, water and soil. If the trees were cut indiscriminately, earth would heat up, snow would melt, and oceans would flood the earth. People would suffer. She also advised that education was necessary to know the secrets. अत: पठनमावश्यकं वर्तते ।

Kesara Simha took a firm decision that he would protect the world by growing trees.

4. द्वयोः प्रश्नयोः समाधानानि लिखत (उपवाचकात्) । (2 × 4 = 8)

अ) कश्यपेन किमिति निश्चितम् ?
परिचय : आनूरवम् इति रूपकम् श्रीमता कोगण्टि सीतारामाचार्येण विरचितम् । अस्मिन् सूर्यस्य सारथेः अनूरो: जन्मादिकं वर्णितम् ।
कुमारयुगले एकः सवित्रे देयः इति कश्यपेन निश्चितम् । स एव द्युतिमान् अनूरुः ।

आ) अमात्यराक्षसः किं कृत्वा नगरादपक्रान्तः ?
परिचय : मुद्राराक्षसम् इति पाठ्यभागः विशाखदत्तस्य मुद्राराक्षसनाटकस्य प्रथमाङ्कात् स्वीकृतः । अत्र नन्दवंशनिर्मूलनस्य अनन्तरं चाणक्येन चन्द्रगुत्पस्य कृते कृताः प्रयत्नाः वर्णिताः ।
अमात्यराक्षसः मित्रस्य चन्दनदासस्य गृहे कलत्रं न्यासीकृत्य नगरादपक्रान्तः

इ) मनस्विनः किमर्थं वनमभिगम्य वसन्ति ?
परिचय : न्यासरक्षा इति पाठ्यभागः स्वप्नवासवदत्तम् इति नाटकस्य प्रथमाङ्कः । अस्य कविः भासः ।
राजपुत्र्याः पद्मावत्याः आगमनम् अधिकृत्य भटौ जनान् उत्सारयतः स्म । तदा काञ्चुकीयः तौ अवारयत् । मनस्विनः नगरपरिभवात् विमोक्तुं वनम् अभिगम्य वसन्ति इति अवदत् ।

ई) चाणक्येन किमर्थं यथाशक्ति प्रयत्नः क्रियते ?
परिचय : मुद्राराक्षसम् इति पाठ्यभागः विशाखदत्तस्य मुद्राराक्षसनाटकस्य प्रथमाङ्कात् स्वीकृतः । अत्र नन्दवंशनिर्मूलनस्य अनन्तरं चाणक्येन चन्द्रगुत्पस्य कृते कृताः प्रयत्नाः वर्णिताः ।
अमात्यराक्षसः कथं चन्द्रगुत्पस्य साचिव्यग्रहणम् अङ्गीकरोति इति चाणक्येन प्रयत्नः क्रियते ।

5. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) स तुल्यपुष्पाभरणो हि धीरः ।
परिचय : एतत् वाक्यं कुमुद्वतीपरिणयः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । एषः पाठ्यांशः रघुवंशे षोडशसर्गात् गृहीतः । अस्य कविः कालिदासः ।
सन्दर्भ : सरयूनद्यां विहरतः कुशस्य जैत्राभरणं सलिले अमज्जत् । तत् जयश्रियः संवननमिति, रामेण धृतमिति कुशः दुःखितः अभवत् परन्तु न लोभात् । पुष्पेषु आभरणेषु च तस्य समदृष्टिः आसीत् ।
भाव : सः धैर्यवान् । तस्य पुष्पेषु आभरणेषु च समदृष्टिः आसीत् ।

आ) आस्तामयं मे युवराजभावः ।
परिचय : एतत् वाक्यं विक्रमस्य औदार्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः बल्हणः । अयं पाठ्यभागः विक्रमाङ्कदेवचरितमिति काव्यात् गृहीतः ।
सन्दर्भ : चालुक्यराजः आहवमल्लः स्वस्य द्वितीयपुत्रं विक्रमाङ्कं युवराजं कर्तुम् ऐच्छत् । परन्तु कुमारः न अङ्गीकृतवान् । मम आज्ञां सर्वे राजानः पालयन्ति । त्यागभोगयोः संपद् व्ययीकरोमि । अहं युवराजो न भवामि इति उक्तवान् ।
भाव : मम युवराजत्वम् आस्ताम् ।

इ) निजधरां मुदितां कुरु सप्रजाम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं रुद्रमदेवी इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्री डी. वेङ्कटरामाचार्यः ।
सन्दर्भ : काकतीयराजः वृद्धः अभवत् । पलितकेशं तं तस्य सचिवः अवदत् यत् रुद्रमदेवी राज्यं कर्तुम् अर्हति । ताम् अभषेचय । प्रजाः तोषय इति ।
भाव : निजराज्यं प्रजाः च तोषय |

ई) सदा भोगसौख्येषु नूनं रमस्व ।
परिचय : एतत् वाक्यं नृसिंहाविर्भावः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः डा. के. सुधाकररावः ।
सन्दर्भ : हिरण्यकशिपुः स्वपुत्रं प्रह्लादम् अवदत् यत् हरिपूजनं परित्यज । मामेव पूजय । भागान् सुखानि च अनुभव ।
भाव : भोगान् सुखानि च निश्चयेन अनुभव |

6. द्वयोः ससंदर्भ व्याख्यानं लिखत । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) असौ दस्युः ।
परिचय : एतत् वाक्यं सोमदत्तचरितम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः दण्डी । एषः पाठ्यभागः कवेः दशकुमारचरितात् गृहीतः ।
सन्दर्भ : विप्राय माणिक्यं दत्वा सोमदत्तः निद्रावशं गतः । तदनु सः विप्रः कशाघातचिह्नितः सन् भटैः सह आगत्य सोमदत्तम् अयमेव चोरः इति अदर्शयत् ।
भाव : अयम् चोरः ।

आ) सम्प्रति वनमिदपूर्वसत्वाधिष्ठितम् ।
परिचयः एतत् वाक्यं सुहृद्भेदः इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य कविः नारायणपण्डितः । एषः पाठ्यभागः हितोपदेशात् स्वीकृतः ।
सन्दर्भः पिङ्गलकः अपूर्वं शब्दं श्रुत्वा भयचकितः आसीत् । जलं किं न पीतम् इति दमनकः अपृच्छत् । तदा पिङ्गलकः वनम् इदम् अपूर्वसत्त्वैः अधिष्ठितम् इति उक्तवान् ।
भावः अस्मिन् अरण्ये बलशाली अपूर्व: जन्तु अस्ति ।

इ) क्षणे क्षणे किल परिक्षीयते बालस्य दशा |
परिचय : एतत् वाक्यं भिषजः भैषज्यम् इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता श्रीमान् पुल्लेल श्रीरामचन्द्रमहोदयः ।
सन्दर्भ : एकस्मिन् दिने केचन ग्रामीणाः वेङ्कटरावस्य सकाशं निर्धारित- समयानन्तरं आगताः । मार्गे यानघातेन मूर्छितं बालकं ते आनयन् । समये नागता इति वेङ्कटरावः तान् अनिन्दत् । तदा एकः वृद्धः अवदत् यत् प्रतिक्षणं बालस्य स्थितिः क्षीयते इति ।
भाव : प्रतिक्षणं बालस्य दशा क्षीयते ।

ई) सत्वरं सज्जीक्रियतां चिताम् ।
परिचय : एतत् वाक्यं भारतूषा वीरयोषा इति पाठ्यभागात् स्वीकृतम् । अस्य रचयिता गलगरीरामाचार्यः ।
सन्दर्भ : रत्नसिंहः युद्धम् अकृत्वा गतवान् । तेन चिन्तादेव्याः सैन्यं पराजितम् । सर्वसैन्यक्षयं शत्रूणां दुर्गाक्रमणं च श्रुत्वा चिन्तादेवी चितां सज्जीकर्तुम् आदिदेश ।
भाव : शीघ्रं चितां परिकल्पयत ।

7. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (पद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) सोमदेवे सति विक्रमाङ्कदेवस्य कः नास्ति ?
सोमदेवे सति विक्रमाङ्कदेवस्य यौवराज्ये अधिकारः नास्ति ।

आ) राक्षसः हिरण्यकशिपुः किमकरोत् ?
राक्षसः हिरण्यकशिपुः स्तम्भस्य उपरि गदाप्रहारम् अकरोत् ।

इ) कस्मै दानं मोघं स्यात् ?
धनिने दानं मोघं स्यात् ।

ई) के लोकहिते सदा सक्ता भवन्ति ?
उत्त्माः सदा लोकहिते सक्ता भवन्ति । ते स्नेहं, पात्रं, दशान्तरं न अपेक्षन्ते ।

8. द्वौ लघुप्रश्नौ समाधत्त । (गद्यभागात्) (2 × 3 = 6)

अ) निर्घातः कः ?
निर्घातः शबनसेनापतेः भूकम्पस्य स्वस्त्रीयः ।

आ) युद्धे कः केन व्यापादितः ?
युद्धे सञ्जीवकः पिङ्गलेन व्यापादितः ।

इ) रत्नसिंहः कथं कर्माणि कुर्वन् आसीत् ?
रत्नसिंहः कर्तव्यबुद्ध्या एव कर्माणि कुर्वन् आसीत् ।

ई) वृक्षाः अस्मभ्यं किं किं प्रयच्छन्ति ?
वृक्षाः अस्मभ्यं स्वच्छां मृत्तिकां, स्वच्छं जलं, वायुं च प्रयच्छन्ति ।

9. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (पद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) कुशः कीदृशं बाहुं ददर्श ?

आ) रुद्रमया प्रयुक्तः खड्गः कं जघान ?
देवगिरिराजस्य हस्तिपकं

इ) स्तम्भात् कः अजायत ?
नृसिंहः भगवान् विष्णुः

ई) नदीशः परिपूर्णोऽपि किमपेक्षते ?

उ) कस्य गुणः अवर्ण्यः ?

10. सम्पूर्णेन वाक्येन समाधत्त । (गद्यभागात्) (5 × 1 = 5)

अ) दिवाकरमित्रः कामाश्रित्य प्रतिवसति ?
दिवाकरमित्रः बौद्धभिक्षु आश्रित्य प्रतिवसति ।

आ) स्तब्धकर्णः कः ?
स्तब्धकर्णः पिङ्गलकस्य भ्राता ।

इ) वेङ्कटरावः पितुः नाम किम् ?
वेङ्कटरावः पितुः नाम सुब्बय्यशास्त्री |

ई) केसरसिंहः कथं धनं आर्जितवान् ?
केसरसिंहः फलानि विक्रीय धनम् आर्जितवान् ।

उ) लाटेश्वरः कः ?
लाटेश्वरः मत्तकालः ।

11. अधोनिर्दिष्टयोः एकं पत्रं लिखत । (1 × 5 = 5)

अ) धनयाचनार्थं पितरं प्रति पत्रम् ।

दिनाङ्कः 22-7-2019

आदरणीय पितृवर्य !
सादरं नमामि । अत्र कुशलं तत्रास्तु | अहं सश्रद्धं विद्याभ्यासं करोमि । अहं कानिचन पुस्तकानि क्रेतुम् इच्छामि । एतदर्थं रूप्यकाणां सहस्त्रं कृपया प्रेषयतु भवान् ।
मातृचरणयोः मम प्रणामाः ।

भवदीयः पुत्र / भवदीया पुत्री
श्रीनिवासः / अहल्या

आ) पुस्तकक्रयणार्थं प्रबन्धकं प्रति पत्रम् |

दिनाङ्कः 22-7-2019

गीताप्रेस् मुद्रणालयः
आर्य !
विषयः – भगवद्गीतापुस्तकक्रयणम् ।
नमस्कारः । सविनयं निवेदयामि यत् मम कलाशालायां सद्यः भगवद्गीता श्लोकपठनस्पर्धा भविष्यति । अतः एकं भगवद्गीतापुस्तकं न्यूनेन मूल्येन अधः प्रदत्तं सङ्केतं प्रति कृपया प्रेषयतु भवान् ।

भवद्विधेयः | भवद्विधेया
श्रीनिवासः | अहल्या द्वितीयवर्षम्
राजकीय माध्यमिककलाशाला
भाग्यनगरम्, तेलङ्गाणाराज्यम्

Note : नगरनाम न परिवर्तितव्यम् ।

12. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं विघटयत । (4 × 2 = 8)

1) सज्जनः
सद् + जनः = श्चुत्व सन्धिः

2) नमस्ते
नमः + ते = विसर्ग सन्धिः

3) तट्टीका
तत् + टीका = ष्टुत्व सन्धिः

4) षडाननः
षट् + आननः = जश्त्व सन्धिः

5) जगन्नाथः
जगत् + नाथः = अनुनासिक सन्धिः

6) वृक्षः फलति
वृक्ष: + फलति = विसर्ग सन्धिः

7) शरच्चन्द्रः
शरत् + चन्द्रः श्चुत्व सन्धि:

8) वागीश:
वाक् + ईशः = जश्त्व सन्धिः

13. चत्वारि सन्धिनामनिर्देशसहितं सन्धत्त | (4 × 2 = 8)

1) अरीन् + जयति
अरीञ्जयति – श्चुत्व सन्धिः

2) इष् + तः
इष्टः = ष्टुत्व सन्धिः

3) सत् + धर्मः
सद्धर्मः – जश्त्व सन्धिः

4) ककुप् + नेता
ककुम्नेता = अनुनासिक सन्धिः

5) मुनि: + अयम्
मुनिरयम् = विसर्ग सन्धिः

6) चित् + मयम्
चिन्मयम् = अनुनासिक सन्धिः

7) रामस् + टीकते
रामष्टीकते = ष्टुत्व सन्धिः

8) पाचकः + पचति
पाचकः पचति = विसर्ग सन्धिः

14. द्वयोः शब्दयोः अन्त – लिङ्ग – वचनमात्रनिर्देशसहितं रूपाणि लिखत । (2 × 4 = 8)

अ) वणिक्
जकारान्तः पुंलिङ्गः ‘वणिक्’ शब्दः (MERCHANT)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 1 with Solutions 1

आ) सरित्
तकारान्तः स्त्रीलिङ्गः ‘सरित्’ शब्दः ( RIVER)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 1 with Solutions 2

इ) कर्मन्
नकारान्तः नपुंसकलिङ्गो: ‘कर्मन्’ शब्दः (ACTION)
TS Inter 2nd Year Sanskrit Model Paper Set 1 with Solutions 3

15. त्रयाणां समासनामनिर्देशसहितं विग्रहवाक्यानि लिखत । (3 × 2 = 6)

1) प्रतिदिनम्
दिने दिने = अव्ययीभाव समासः

2) चोरभयम्
चोरात् भयम् = पंचमीतत्पुरुष समासः

3) पुरुषव्याघ्रः
पुरुषः व्याघ्रः इव = कर्मधारय समासः

4) पञ्चवटी
पंचानां वटानां समाहारः = द्विगु समासः

5) शीतोष्णम्
शीतं च उष्णं च तयोः समाहारः = द्वन्द्व समासः

6) पीताम्बरः
पीतं अम्बरं यस्य सः = बहुव्रीहि समासः

16. अधोरेखाङ्कितपदानि शुद्धीकृत्य वाक्यानि लिखत । (5 × 1 = 5)

1. <u>कविः</u> काव्ये लिखतः ।
<u>कवी</u> काव्ये लिखतः ।

2. <u>वध्वः</u> विवाहमण्डपं गच्छति ।
<u>वधू</u> विवाहमण्डपम् गच्छति ।

3. <u>मधूनि</u> रोगनाशकं भवति ।
<u>मधु</u> रोगनाशकं भवति ।

4. <u>गुणिनः</u> लोकम् उपकरोति ।
<u>गुणी</u> लोकम् उपकरोति ।

5. <u>ते</u> दुग्धं पिबति ।
<u>सः</u> दुग्धं पिबति ।

Leave a Comment