Andhra Pradesh BIEAP AP Inter 1st Year Sanskrit Study Material पद्यभागः 3rd Poem नीतिश्लोकाः Questions and Answers Summary.
Inter 1st Year Sanskrit नीतिश्लोकाः Questions and Answers
लघुसमाधान प्रश्नाः
प्रश्न 1.
केषां वाचम् अर्थः अनुधावति ?
जवाब:
ऋषीणां वाचं अर्थः अनुधावति ।
प्रश्न 2.
लोकोत्तराणां चेतांसि कीदृशानि ?
जवाब:
लोकोत्तराणां चेतांसि कः विज्ञातुं अर्हति ।
प्रश्न 3.
कथं धर्मम् आचरेत् ?
जवाब:
अजरामरवत् धर्मम् आचरेत् ।
प्रश्न 4.
केन विना दैवं न सिद्ध्यति ?
जवाब:
पुरुषाकारेंण विना दैवं न सिद्ध्यति ।
प्रश्न 5.
कीदृशं वस्तु तथैव तिष्ठति ?
जवाब:
हुतं च दत्तं च वस्तुः तथैव तिष्ठति ।
एकपद समाधान प्रश्ना:
प्रश्न 1.
महासपैः आवेष्टितमपि किं न विषायते ?
जवाब:
महासर्पैः आवेष्ठितमपि चन्दनं न विषायते ।
प्रश्न 2.
पुष्पमालानुषङ्गेण किं शिरसि धार्यते ?
जवाब:
पुष्पमालानुषड्गेण सूत्रं शिरसि धार्यते ।
प्रश्न 3.
सुबद्धमूलाः के निपतन्ति ?
जवाब:
सुबद्ध मूलाः पादपाः निपतन्ति ।
विशेषतो ज्ञेयाः
कठिनशब्दार्था
1. परदारेषु = परभार्यासु
2. विकृतिम् = रूपान्तरम्, परिवर्तनम्
3. अनृतम् = असत्यम्
4. अपमानम् = पराभवः
5. पादपाः = वृक्षाः
6. शिक्षा = विद्या
सन्धयः
1. न + अस्ति = नास्ति – सवर्णदीर्घसन्धिः ।
2. हि + एकेन = येकेन – यणादेशसन्धिः ।
3. गातिः + भवेत् = गतिर्भवेत् – विसर्गसन्धिः ।
4. एक + एकम् = एकैकम् – वृद्धिसन्धिः ।
5. अपि + अनर्थाय = अप्यनर्थाय – यणादेशसन्धिः ।
6. गुणवत् + वस्तु = गुणवद्वस्तु – जश्त्वसन्धिः ।
7. स्वल्पः + अपि = स्वल्पोऽपि – विसर्गसन्धिः ।
8. न + एव = नैव – वृद्धिसन्धिः ।
9. बलिः + बद्धः = बलिर्बद्धः – विसर्गसन्धिः ।
10. दशाननः + अहरत् = दशाननोऽहरत् – विसर्गसन्धिः ।
11. स्यात् + महोदधेः = स्यान्महोदधेः – अनुनासिकसन्धिः ।
12. न + अनृतम् = नानृतम् – सवर्णदीर्घसन्धिः ।
13. मनः + तापम् = मनस्तापम् – विसर्गसन्धिः ।
14. प्राणैः + अपि = प्राणैरपि – विसर्गसन्धिः ।
15. क्रतुशतैः + अपि = क्रतुशतैरपि – विसर्गसन्धिः ।
16. वाक् + अनुवर्तते = वागनुवर्तते – जश्त्वसन्धिः ।
17. पुनः + आद्यानाम् = पुनराद्यानाम् – विसर्गसन्धिः ।
18. अर्थ + अनुधावति = अर्थोऽनुधावति – विसर्गसन्धिः ।
19. वज्रात् + अपि = वज्रादपि – जश्त्वसन्धिः ।
20. आयुः + विद्या = आयुर्विद्या – विसर्गसन्धिः ।
21. तथा + एव = तथैव – वृद्धिसन्धिः ।
22. गाथा + इयम् = गाथेयम् – गुणसन्धिः ।
23. करोति + अपहन्ति = करोत्यपहन्ति – यणादेशसन्धिः ।
24. मणिः + न = मणिर्न – विसर्गसन्धिः ।
धातुरूपाणि
1. साधयेत् – साधयेताम् – साधयेयुः
2. आचरेत् – आचरेताम् – आचरेयुः
3. पश्यति – पश्यतः – पश्यन्ति
4. भवेत् – भवेताम् – भवेयुः
5. प्रविशति – प्रविशतः – प्रविशन्ति
6. धार्यते – धार्येते – धार्यते
7. विषायते – विषायेते – विषायन्ते
8. करोति – कुरुतः – कुर्वन्ति
9. जायते – जायेते – जायन्ते
10. अर्हति – अर्हतः – अर्हन्ति
11. वर्धते – वर्धेते – वर्धन्ते
12. निपतति – निपततः – निपतन्ति
13. शुष्यति – शुष्यतः – शुष्यन्ति
14. तिष्ठति – तिष्ठतः – तिष्ठन्ति
15. प्रकाशते – प्रकाशेते – प्रकाशन्ते
16. विभाव्य – विभाव्यते – विभाव्यन्ते
17. प्रभवति – प्रभवतः – प्रभवन्ति
विग्रहवाक्यानि
1. परदारेषु = परस्य दाराः इति परदाराः, तासु ।
2. अप्रियम् = न प्रियम् ।
3. कूपखननम् = कूपस्य खननम् ।
4. परोपकारः = परेषाम् उपकारः ।
5. परोपकारजम् = परोपकारात् जायते इति ।
6. क्रतुशतैः = क्रतूनां शतैः ।
पर्यायपदानि
1. दाराः – भार्या, जाया, पत्नी ।
2. लोष्ठम् – मृत्, मृत्तिका ।
3. विकृतिः – रूपान्तरम्, परिवर्तनम् ।
4. मूर्खः – दुर्जनः, मूढः, खलः ।
5. समुद्रः – अम्बुधिः, जलनिधिः, सागरः, उदधिः ।
6. शमः – शान्तिः, क्षमा ।
7. क्रतुः – यागः, यज्ञः, यजनम् ।
8. शिक्षा – विद्या, शास्त्रम्, अभ्यासः ।
9. क्षयम् – नाशः, विनष्टः ।
10. पादपः – वृक्षः, तरुः, विटपः ।
नीतिश्लोकाः Summary in Telugu & English
अथ ‘नीयते व्यवस्थाप्यते स्वेषु स्वेषु सदाचारेषु लोकः यया सा नीतिः” इति नीतिलक्षणं लक्षितं नीतिशास्त्रविद्भिः। ’नयनान्नीतिरूच्यते” इति च लक्षणं सुविदितमेव । इह सङ्कलितानां श्लोकानां श्लोकान्तरेण सह सम्बन्धो न विद्यते । तस्मादेते श्लोकाः मुक्तकाः इत्यभिधीयन्ते । अत्र नक्षत्राङ्किताः (*) श्लोकाः कण्ठस्थीकरणीयाः ।
పరిచయం :- లోకమునందు దేని యొక్క సహాయం చేత సదాచారములు, వ్యవహారమును ఆచరించుటకు మార్గము నిర్దేశింపబడును. దానికి నీతి అని పేరు “నయతే సా ఇతి నీతిః” అను లక్షణమును పండితులు వివరించిరి. కొందరు నయన్నాన్నీరిచ్యతే అని కొందరు వచించిరి. ఈ పాఠమునందు ఈయబడిన సంకలనా శ్లోకములు ముక్తములు. అనగా ఒక శ్లోకమునకు మరియొక శ్లోకమునకు సంబంధం ఉండదు. నక్షత్రం గుర్తుగా కలిగిన శ్లోకములు కంఠస్థచేయవలెను.
Then the scholars of ethics have noted the characteristic of ethics as “ethics by which the world is led and arranged in its own virtues. The characteristic of “ethics is called by the tyes” is well known. The verses compiled here have nothing to do with any other verse. That is why these verses are called Muktakas. Here the verses marked with an asterisk (*) should be memorized.
पाठ्यांशः :-
1. विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम् ।
पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम् ॥
“విద్యాదదాతి వినయం వినయాద్యాతి పాత్రతామ్ |
పాత్రత్వార్ధనమాప్నోతి ధనాధర్మ తతః ‘సుఖమ్” ||
భావం :- విద్య వలన వినయము, వినయము వలన పాత్రత, పాత్రత వలన ధనము, ధనము వలన ధర్మము, ధర్మముచే సుఖము లభించును.
Meaning: Through education comes humility, through humility comes honor, through honor comes wealth, through wealth comes righteousness, and through righteousness comes happiness.
2. नास्ति विद्यासमं चक्षुः नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥
“నాస్తి విద్యాసమంచక్షుః నాస్తి సత్య సమం తపః |
నాస్తి రాగసమం దుఃఖం నాస్తి త్యాగసమం సుఖమ్” ||
భావం :- విద్యతో సమానమైన నేత్రములేదు. సత్యముతో సమానమైన తపస్సు లేదు. రాగముతో సమానమైన దు:ఖము లేదు. త్యాగముతో సమానమైన సుఖము లేదు.
Meaning: There is no eye equal to knowledge. There is no penance equal to truth. There is no sorrow equal to passion. There is no happiness equal to sacrifice.
3. अजरामरवत् प्राज्ञः विद्यामर्थञ्च साधयेत् ।
गृहीत इव केशेषु मृत्युना धर्ममाचरेत् ॥
“అజరామరవత్ ప్రాజ్ఞః విద్యామర్థంచ సాధయేత్ ।
గృహీత ఇవకేశేష మృత్యునా ధర్మమాచరేత్” ॥
భావం :- ప్రాజ్ఞుడైనవాడు జీవితాంతం విద్యను, ధనమును సంపాదించవలెను. మృత్యువు వెంటనే ఉందని ధర్మమును ఆచరించవలెను.
Meaning:- A wise person should acquire knowledge and wealth throughout his life. He should practice Dharma knowing that death is imminent.
4. मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत् ।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः ॥
“మాతృవత్ పరదారేషు పరద్రవ్యేషు లోష్టవత్ |
ఆత్మవత్ సర్వభూతేషు యః పశ్యతి సపణ్ణితః” ॥
భావం :- పరస్త్రీలను తల్లివలే భావించాలి. పరద్రవ్యములందు ఆశలేకుండుట (లోభం) అన్ని ప్రాణుల యందు దయ కలిగి ఉండుట. ఇవి ఎవరైతే అనుసరిస్తారో అతడే పండితుడు.
Meaning: One should consider other women as mothers. Not to have any desire for
other people’s wealth (greed) and to be kind to all living beings. Whoever follows these is a scholar.
5. यथा ह्येकेन चक्रेण न रथस्य गतिर्भवेत् ।
एवं पुरुषकारेण विना दैवं न सिद्ध्यति ॥
యథాహ్యేకేన చక్రేణ నరథస్యగ తిర్భవేత్ |
ఏవం పురుషకారేణ వినాదైవం నసిద్ధ్యతి ॥
భావం :- ఓకే చక్రంతో రథము నడవదు. అదే విధంగా దైవబలం లేకుండా కార్యము ఒక పురుష ప్రయత్నంతోనే సాధ్యంకాదు.
Meaning: A chariot cannot move with a single wheel. Similarly, without the power of God, a task cannot be accomplished with a single human effort.
6. उद्यमेन हि सिद्ध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः ।
न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः ॥
ఉథ్యమేన హి సిధ్యన్తి కార్యాణి న మనోరథైః |
నహి సుప్తస్య సింహస్య ప్రవిశన్తి ముఖే మృగాః ॥
భావం : – మనసునందు ఉన్న కోరికలు ప్రయత్నం చేతనే సాధ్యమగును. మనోరథములచే కాదు. సింహము వేటాడకుండా నిదురిస్తే ఆహారం లభ్యం కాదు కదా !
Meaning: Desires in the mind can be achieved only through effort. Not through the chariots of the mind. If a lion sleeps without hunting, there is no food available, right?
7. यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता ।
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ॥
యౌవనం ధనసంపత్తిః ప్రభుత్వమవివేకితా !
ఏకైకమప్యనర్ధాయ కిము యత్ర చతుష్టయమ్ ॥
భావం :- యౌవనము – ధనసంపద కలిగి ఉండుట, అధికారం కలిగి ఉండుట అవివేకము. ఇవి ఒకటిని మించి ఒకటి అనర్థం కలిగించును.
Meaning: Youth – Having wealth and power is foolishness. These things cause more harm than good.
వివరణ : యవ్వనం (ఊహలకు నిలయం) ధనసంపద వలన స్నేహములు పెరుగును. అదుపులేని అధికారం వలన గర్వం అనర్థములకు నిలయం. ఇంక అవివేకం (మంచి చెడు తెలుసుకొనక పోవడం). ఒకటికి మించి ఒకటి అనర్థములు కలిగించును. కనుక బుద్ధిమంతుడు, నిగ్రహము కలిగి ప్రవర్తించవలెను.
8. गुणवद्वस्तुसंसर्गात् याति स्वल्पोऽपि गौरवम् ।
पुष्पमालानुषङ्गेण सूत्रं शिरसि धार्यते ॥
గుణవద్వస్తు సంసర్గాత్ యాతి స్వల్పోపి గౌరవమ్ ।
పుష్పమాలానుషంగేణ సూత్రం శిరసి ధార్యతే ॥
భావం :- స్వల్పుడైనప్పటికి గుణవంతునితో స్నేహం చేయుట వలన గౌరవమును పొందును. పూలమాల వలన దారం కూడా శిరస్సును ధరించును కదా !
Meaning:- Even though one is small, one gains respect by being friends with a virtuous person. Even a thread wears a garland of flowers to head, doesn’t it?
9. विकृतिं नैव गच्छन्ति सङ्गदोषेण साधवः ।
आवेष्टितं महासर्वैः चन्दनं न विषायते ॥
వికృతినైవ గచ్ఛన్తి సంగదోషేణ సాధవః |
ఆవేష్ఠితం మహాసర్పెః చన్దనం న విషాయతే ॥
భావం :- సాధువులు, సంఘము నందు చరించుచున్నను రాగద్వేషములు అంటవు. మహాసర్పములు చందన వృక్షమును చుట్టుకొనినను చందనం విషము కాదు కదా ?
Meaning: Even though the saints are present in the congregation, they do not express passion and hatred. Even if giant snakes encircle a sandalwood tree, is sandalwood not poisonous?
10. अतिदानात् बलिर्बद्धः अतिमानात् सुयोधनः ।
अतिरूपात् हृता सीता अति सर्वत्र वर्जयेत् ॥
అతిధానాత్ బలిర్బద్ధః, అతిమానాత్ సుయోధనః
అతిరూపాత్ హృతాసీతా అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ !!
భావం :- అతిగా దానం చేయుట వలన బలి బంధింపబడినాడు. అతి అభిమానం వలన దుర్యోధనుడు మరణించినాడు. అతిరూపవతి అగుట వలన సీత అపహరింపబడినది. కనుక అన్ని విషయముల యందు అతిని విడిచిపెట్ట వలెను.
Meaning:- Bali was imprisoned due to excessive giving. Duryodhana died due to excessive affection. Sita was abducted due to excessive beauty. Therefore, excessiveness should be abandoned in all matters.
11. खलः करोति दुर्वृत्तं फलं पतति साधुषु ।
दशाननोऽहरत् सीतां बन्धनं स्यान्महोदधेः ।।
ఖలః కరోతి దుర్వృత్తం ఫలం పతతి సాధుషు |
ధశాననో హరత్ సీతాం బన్ధనం స్యాన్మ హెూదధేః ॥
భావం :- దుర్మార్గులచే చేయబడిన దుర్మార్గము యొక్క ఫలం సాధువులు పొందెదరు. రావణుడు సీతను లంక యందు బంధించుట వలన సముద్రునికి బంధము తప్పలేదు.
Meaning: The saints will reap the fruits of the evil deeds done by the wicked. Ravana’s imprisonment of Sita in Lanka did not prevent her from being bound by the ocean.
*12. सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात् न ब्रूयात् सत्यमप्रियम् ।
प्रियं च नानृतं ब्रूयात् एष धर्मः सनातनः ॥
సత్యం బృయాత్ ప్రియం బృయాత్ ।
నబ్బయాత్ సత్యమప్రియమ్ ॥
ప్రియంచ నానృతం బౄయాత్ ।
ఏష ధర్మః సనాతనః ||
భావం :- సత్యమునే పలుకవలెను. ప్రియమును పలుకవలెను. సత్యమైనప్పటికీ అప్రియమును పలుకరాదు. అలాగే ప్రియమైన అసత్యమును పలుకరాదు. ఇది సనాతనమైన ధర్మము.
Meaning: One should speak the truth. One should speak what is dear. Even if it is true, one should not speak what is unpleasant. Similarly, one should not speak a beloved lie. This is the eternal Dharma.
13. चिन्तनीया हि विपदामादावेव प्रतिक्रिया ।
न कूपखननं युक्तं प्रदीप्ते वहिना गृहे ॥
చిన్తనీయాహి విపదామాదావేవ ప్రతిక్రియా |
న కూపఖననం యుక్తం ప్రదీప్తే వహ్ని నాగృహే ||
భావం :- రానున్న ఆపదల గురించి ముందుగానే ప్రతిక్రియలు ఆలోచించుకోవాలి. అగ్నిచే గృహం కాలిపోతుంటే బావి తవ్వుట మొదలు పెట్టిన ప్రయోజనము ఏమి ?
Meaning: One should think about the upcoming dangers and take preventive mea- sures in advance. If the house is burning down due to fire, what is the use of starting a well ?
14. अर्थनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च ।
वञ्चनञ्चापमानञ्च मतिमान्न प्रकाशयेत् ||
అర్ధనాశం మనస్తాపంగృహే దుశ్చరితానిచ |
వఞ్చనత్చావమానఞ్చ మతిమాన్న ప్రకాశయేత్ |
భావం :- గృహమునందు దుష్ట ఆచారములు మరియు ధన నాశనంచే మనస్థాపము కలుగును. బుద్ధిమంతుడైన వాడు వంచనచే, అవమానంచే ప్రకాశించలేడు.
Meaning: One should think about the consequences of the coming dangers in advance. What is the use of starting a well if the house is burning down in fire?
15. पूर्वे वयसि यः शान्तः स शान्त इति मे मतिः ।
धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते ॥
పూర్వే వయసి యఃశాన్తః స శాస్త్ర ఇతి మే మతిః ।
ధాతుషు క్షీయమానేషు శమః కస్యనజాయతే ॥
భావం : = యవ్వనము, ధనము, ఉన్నప్పుడు ఎవరైతే శాంతముగా ప్రవర్తించెదరో అతడే శాంతుడు. ఇంద్రియములు క్షీణించినపుడు ప్రతివాడికి శాంతియే కలుగును,
Meaning: He who behaves peacefully while he is young and wealthy is peaceful. When the senses are weakened, everyone attains peace.
16. परोपकारः कर्तव्यः प्राणैरपि धनैरपि ।
परोपकारजं पुण्यं न स्यात् क्रतुशतैरपि ।।
పరోపకారః కర్తవ్యః ప్రాణైరపి ధనైరపి |
పరోపకారజం పుణ్యం నస్యాత్ క్రతుశతైరపి ||
భావం :- ప్రాణముల చేతకాని ధనము చేతకాని పరోపకారం చేయదగినది. ఎందుకనగా పరోపకారం వలన కలిగిన పుణ్యం నూరు యజ్ఞములు చేసినైనను పొందలేరు.
Meaning: Wealth beyond the means of living is worthless charity. Because the merit of charity cannot be attained even by performing a hundred yajnas.
17. लौकिकानां हि साधूनामर्थं वागनुवर्तते ।
ऋषीणां पुनरोद्यानां वाचमर्थोऽनुधावति ॥
లౌకికానాం హి సాధూ నామర్ధం వాగానువర్తతే |
ఋషీణాం పునరాద్యానాం వాచమర్ధో అనుధావతి ॥
భావం :- పండితుల మాట అర్థమును అనుసరించును. ఆద్యులైన ఋషుల విషయంలో వారి వాక్కు వెంట అర్థము అనుసరించును. అనగా వారి వాక్కు ఫలితమును అనుసరించును.
Meaning: The words of scholars follow the meaning. In the case of the ancient sages, the meaning follows their words. That is, their words follow the result.
18. सर्वथा व्यवहर्तव्यं कुतो ह्यवचनीयता ।
यथा स्त्रीणां तथा वाचां साधुत्वे दुर्जनो जनः ॥
సర్వదా వ్యవహర్తవ్యం కుతో హ్యవచనీయతా ।
యథాస్త్రీణాం తథావాచాం సాధుత్వే దుర్జనో జనః ||
భావం := దుర్మార్గుడైనను ఎల్లప్పుడు స్త్రీల యందు, సాధువుల యందు కూడని వ్యవహారములు చేయుట కూడని మాటలు మాట్లాడుట చేయరాదు.
Meaning: Evil people should not always engage in inappropriate behavior towards women and saints, on speak in appropriate words.
19. वज्रादपि कठोराणि मृदूनि कुसुमादपि ।
लोकोत्तराणां चेतांसि को हि विज्ञातुमर्हति ।
వజ్రాదపి కఠోరాణి మృదూని కుసుమాదపి ।
లోకోత్తరాణాం చేతాంసి కో హి విజ్ఞాతుమర్హతి |
భావం :- మహాత్ముల హృదయం కష్టముల యందు వజ్రము కంటే కఠినముగాను, సుఖముల యందు కుసుమముల కంటే మృదువుగాను ఉండును. వీరి మనస్సును ఎవరు గ్రహించగలరు.
Meaning: The hearts of great souls are harder than diamonds in hardships and softer than saffron in happiness. Who can understand their minds?
*20. अभिवादनशीलस्य नित्यं वृद्धोपसेविनः ।
चत्वारि तस्य वर्धन्ते आयुर्विद्या यशोबलम् ॥
అభివాదనశీలస్య నిత్యం వృద్ధోపసేవినః ।
చత్వారి తస్య వర్ధనే ఆయుర్విద్యా యశోబలమ్ ।।
భావం :- మంచి గుణము కలవాడు నిత్యం వృద్ధులకు సేవ చేసినట్లయితే అతనికి ఆయువు – విద్యా – యశస్సు . బలము కలుగును.
Meaning: If a person of good character constantly serves the elderly, he will attain longevity, education, fame and strength.
21. शिक्षा क्षयं गच्छति कालपर्ययात् सुबद्धमूला निपतन्ति पादपाः ।
जलं जलस्थानगतं च शुष्यति हुतं च दत्तं च तथैव तिष्ठति ॥
శిక్షా క్షయం గచ్ఛతి కాలపర్యయాత్ |
సుబద్ధమూలా నిపతన్తి పాదపాః ||
జలం జలస్థానగతం చ శుష్యతి |
హుతం చ దత్తం చ తథైవ తిష్ఠతి ॥
భావం :- కాల ప్రవాహమునందు విద్య నశించును. బాగా మ్రానులు గల వృక్షములు కూడా పడిపోవును. నీరు ఎండిపోవును కానీ అగ్నియందు వేసిన హవిస్సు, అర్హునకు ఇచ్చిన దానం స్థిరంగా ఉండును.
Meaning: Knowledge perishes in the flow of time. Even trees with good wood fall. Water dries up, but the love that is kindled by fire and the charity given to the worthy remain constant.
22. कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मे ।
एति जीवन्तमानन्दं नरं वर्षशतादपि ॥
కళ్యాణి బత గాథేయం లౌకికీ ప్రతిభాతిమే |
ఏతి జీవన్త మానన్దం నరం వర్షశతాదపి ॥
భావం :- ఒక మంచి విషయము అనిపిస్తోంది. ఈ లోకంలో ఆనందంతో జీవించేవారు 100 సం॥లు కంటే.. ఎక్కువగా జీవించగలరు.
Meaning: It seems like a good thing that those who live happily in this world can live for more than 100 years.
23. सन्तः स्वतः प्रकाशन्ते गुणा न परतो नृणाम् ।
आमोदो न हि कस्तूर्याः शपथेन विभाव्यते ॥
సన్తః స్వతః ప్రకాశన్తో గుణాన పరతో నృణామే |
ఆమోదో న హి కస్తూర్యాః శపథేన విభావ్యతే ||
భావం :- సజ్జనులు వారియొక్క సుగుణములచేతనే ప్రకాశించెదరు. కస్తూరి మృగము యొక్క పరిమళము శపథము చేసినంత మాత్రముచే లభించదుకదా !
Meaning – The virtuous people shine because of their virtues. The fragrance of the musk deer cannot be obtained by merely taking an Oath!
*24. यथा चित्तं तथा वाचः यथा वाचः तथा क्रियाः ।
चित्ते वाचि क्रियायां च महतामेकरूपता ॥
యథా చిత్తం తథా వాచః యథా వాచః తథా క్రియాం |
చిత్తే వాచి క్రియాయాం చ మహతామేక రూపతా ॥
భావం :- ఏ విధంగానైతే మనస్సులో ఉందో అదే మాట్లాడుట. ఏవిధంగా మాట్లాడునో అదే విధంగా ఆచరించుట మనో, వాక్కాయక్రియల యందు ఒకే విధంగా ప్రయత్నించు వారు మహాత్ములు.
Meaning:- Speak whatever it is in your heart. Act as you speak. Those who strive in the same way in their mental and verbal actions are great.
25. वितरति गुरुः प्राज्ञे विद्यां यथैव तथा जडे
न तु खलु तयोर्ज्ञाने शक्तिं करोत्यपहन्ति वा ।
भवति हि पुनर्भूयान् भेदः फलं प्रति तद्यथा
प्रभवति शुचिर्बिम्बग्राहे मणिर्न मृदां चयः ॥
వితరతి గురుః ప్రాజ్ఞే విద్యాం తథైవ తథా జడే |
న తు ఖలు తయోజ్ఞానే శక్తిం కరోత్యపహన్తి వా ॥
భవతి హి పునర్భూయాన్ బేదః ఫలం ప్రతి తద్యథా |
ప్రభవతి శుచిర్చింబగ్రాహే మణిర్న మృదాంచయః ॥
భావం :- గురువు బుద్ధిమంతునికి, మూర్ఖునికి ఒకే విధంగా బోధించును. గురువు బోధించు విషయమున బేధము ఉండదు. కాని ప్రాజ్ఞుని యందు బుద్ధి ఇంకనూ వృద్ధి చెందును. జడుని యందు విద్య ప్రకాశించదు. ఎట్లనగా స్వచ్ఛమైన దర్పణము నందు రత్నం ప్రకాశించును. మట్టియందు ప్రకాశించదు కదా ! (గురువు యోగ్యునకు, అయోగ్యునికి ఒకే విధంగా బోధించినప్పటికీ యోగ్యుడు విద్యా ప్రయోజనము పొందగలడు. అయోగ్యుడు దాని ఫలితము పొందగలడా !
Meaning:- The Guru teaches the same to the wise and the foolish. There is no difference in what the Guru teaches. But in the wise, the intellect grows further. In the ignorant, knowledge does not shine. Just as a gem shines in a pure mirror. It does not shine in clay! (Even if the Guru teaches the same to worthy and the unworthy, the worthy can get the benefit of knowledge. The unworthy can get its result.)